Taittirīya Āraṇyaka, Kāṇḍa 1 (Aruṇapraśna / Sūrya-Upaniṣad)

Studien-PDF herunterladen

ॐ भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः । भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः । स्थि॒रैरङ्गैस्तुष्टु॒वांस॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒ यदायुः॑ । स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु । आप॑मापाम॒पः सर्वाः । अ॒स्माद॒स्मादि॒तोऽमुतः॑

oṃ bha̱draṃ karṇe̍bhiḥ śṛṇu̱yāma̍ devāḥ । bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̱ryaja̍trāḥ । sthi̱rairaṅgaistuṣṭu̱vāṃsa̍sta̱nūbhi̍ḥ । vyaśe̍ma de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ । sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ । sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ । sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ । sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu । āpa̍māpāma̱paḥ sarvāḥ । a̱smāda̱smādi̱to'muta̍ḥ

Wir wollen mit den Ohren Gutes hören, ihr Götter, mit den Augen Gutes sehen, ihr Verehrungswürdigen. Mit festen Gliedern und Körpern wollen wir, euch lobpreisend, das von den Göttern bestimmte Lebensalter erreichen. Heil sei uns durch Indra von altem Ruhm, Heil durch Pūṣan, den Allwissenden, Heil durch Tārkṣya, den Unverletzten, Heil gewähre uns Bṛhaspati. Die Wasser mögen uns schützen – von hier, von dort, von überallher.

Oṃ: Der Urklang des Universums. Die erste Schwingung der Schöpfung (avy.). Bhadraṃ: Gutes, Glückverheissendes, Heilsames (n. 2/1). Karṇebhiḥ: mit den Ohren (Instr. Pl. von karṇa) (m. 3/3). Śṛṇuyāma: √śru (hören) wir möchten hören (Optativ) (vidhiliṅ). Devāḥ: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (m. 8/3). Bhadraṃ: Gutes, Glückverheissendes, Heilsames (n. 2/1). Paśyema: √paś/dṛś (sehen) wir möchten sehen (Optativ) (vidhiliṅ). Akṣabhiḥ: mit den Augen (Instr. Pl. von akṣi) (n. 3/3). Yajatrāḥ: die Verehrungswürdigen, Opferwürdigen (Vok.) (m. 8/3). Sthiraiḥ: mit festen (Instr. Pl. von sthira) (n. 3/3). Aṅgaiḥ: mit den Gliedern (Instr. Pl. von aṅga) (n. 3/3). Tuṣṭuvāṃsaḥ: die Lobpreisenden (Perfekt-Partizip von √stu) (m. 1/3). Tanūbhiḥ: mit den Körpern (Instr. Pl. von tanū) (f. 3/3). Vyaśema: √aś (erreichen, geniessen) wir möchten erlangen (Optativ) (vidhiliṅ). Devahitaṃ: das von den Göttern Bestimmte/Gewährte (n. 2/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 2/1). Āyuḥ: beweglich, lebendig, Langlebigkeit, Lebensspanne, Lebenskraft (n. 2/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Indraḥ: Vedischer Donner- und Heldengott. König der Devas (m. 1/1). Vṛddhaśravāḥ: von altem/gewachsenem Ruhm (vṛddha + śravas) (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Pūṣā: Pūṣan, vedischer Sonnengott, Nährer, Beschützer der Wege (m. 1/1). Viśvavedāḥ: der Allwissende (viśva + vedas) (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Tārkṣyaḥ: Tārkṣya, vedische Gottheit, später mit Garuḍa identifiziert (m. 1/1). Ariṣṭanemiḥ: mit unversehrter Radfelge (ariṣṭa + nemi), Beiname des Tārkṣya (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Bṛhaspatiḥ: der erhabene Herr, der Herr der Weisheit, der Lehrer der Götter (m. 1/1). Dadhātu: √dhā (setzen, geben) er möge gewähren (Imperativ) (loṭ III/1). Āpam: Wasser (Akk., von āpaḥ) (n. 1/1). Āpām: Wasser (Akk. wiederholt) (f. 6/3). Apaḥ: Wasser, Gewaesser (Nom./Akk. Pl., von ap) (n. 1/1). Sarvāḥ: alle (fem. Pl.) (f. 1/3). Asmāt: von hier, von diesem (Abl.) (avy.). Asmāt: von hier, von diesem (Abl.) (avy.). Itaḥ: von hier (Abl.) (avy.). Amutaḥ: von dort (Abl.) (avy.).

अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च । स॒ह सं॑चस्क॒रर्द्धि॑या । वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः । मरीच्यात्मनो॒ अद्रु॑हः । दे॒वीर्भु॑वन॒सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत । महानाम्नीर्म॑हामा॒नाः । म॒ह॒सो म॑हस॒स्स्वः॑ । दे॒वीः प॑र्जन्य॒सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत

a̱gnirvā̱yuśca̱ sūrya̍śca । sa̱ha sa̍ṃcaska̱rarddhi̍yā । vā̱yvaśvā̍ raśmi̱pata̍yaḥ । marīcyātmano̱ adru̍haḥ । de̱vīrbhu̍vana̱sūva̍rīḥ । pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta । mahānāmnīrma̍hāmā̱nāḥ । ma̱ha̱so ma̍hasa̱ssva̍ḥ । de̱vīḥ pa̍rjanya̱sūva̍rīḥ । pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta

Agni, Vāyu und Sūrya haben sich gemeinsam mit Gedeihen verbunden. Die windschnellen Rosse sind Herren der Strahlen, aus Lichtglanz wesend, ohne Trug. Die Göttinnen, die die Welten hervorbringen – gebäre mir Nachkommenschaft. Die Großnamigen, die Hochgeachteten, aus Größe geboren, [sie erfüllen] den Himmel mit Größe. Die Göttinnen, die den Regen hervorbringen – gebäre mir Nachkommenschaft.

Agniḥ: Agni: der Feuergott (m. 1/1). Vāyuḥ: Vāyu: der Windgott (m. 1/1). Ca: und (avy.). Sūryaḥ: Sūrya: die Sonne (m. 1/1). Ca: und (avy.). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam (avy.). Saṃcaskara: √saṃ-cas-kṛ (sich verbinden, gedeihen) sie haben sich verbunden (liṭ III/1). Ṛddhiyā: mit Gedeihen (Instr., von ṛddhi: Gedeihen, Wohlstand) (f. 3/1). Vāyvaśvāḥ: die windschnellen Rosse (Kompositum: vāyu-aśvāḥ, wörtl. Vāyus Rosse) (m. 1/3). Raśmipatayaḥ: Herren der Strahlen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Marīcyātmano: aus Lichtglanz wesend (von marīci: Lichtstrahl, ātman: Wesen) (m. 1/3). Adruhaḥ: ohne Trug, arglos (m. 1/3). Devīḥ: die Göttinnen (Nom. Pl.) (f. 8/3). Bhuvanasūvarīḥ: die die Welten hervorbringenden (Kompositum: bhuvana-sūvarīḥ) (f. 8/3). Putravatvāya: zur Nachkommenschaft (Dat.) (n. 4/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Suta: gebäre! (Imp., von √sū) (loṭ II/1). Mahānāmnīḥ: die Großnamigen (Kompositum: mahā-nāmnīḥ) (f. 1/3). Mahāmānāḥ: die Hochgeachteten (Kompositum: mahā-mānāḥ) (f. 1/3). Mahaso: aus Größe (Abl., von mahas) (n. 5/1). Mahasaḥ: der Größe (Gen., von mahas) (n. 6/1). Svaḥ: Himmel, Himmelslicht. Devīḥ: die Göttinnen (Nom. Pl.) (f. 8/3). Parjanyasūvarīḥ: die den Regen hervorbringenden (Kompositum: parjanya-sūvarīḥ) (f. 8/3). Putravatvāya: zur Nachkommenschaft (Dat.) (n. 4/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Suta: gebäre! (Imp., von √sū) (loṭ II/1).

अ॒पाश्न्यु॑ष्णिम॒पा रक्षः॑ । अ॒पाश्न्यु॑ष्णिम॒पारघम् । अपाघ्रा॒मप॑ चा॒वर्तिम् । अप॑दे॒वीरि॒तो हि॑त । वज्रं॑ दे॒वीरजी॑तांश्च । भुव॑नं देव॒सूव॑रीः । आ॒दि॒त्यानदि॑तिं दे॒वीम् । योनि॑नोर्ध्वमु॒दीष॑त । शि॒वान॒श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः । सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वती । मा ते॒ व्यो॑म सं॒दृशि॑

a̱pāśnyu̍ṣṇima̱pā rakṣa̍ḥ । a̱pāśnyu̍ṣṇima̱pāragham । apāghrā̱mapa̍ cā̱vartim । apa̍de̱vīri̱to hi̍ta । vajra̍ṃ de̱vīrajī̍tāṃśca । bhuva̍naṃ deva̱sūva̍rīḥ । ā̱di̱tyānadi̍tiṃ de̱vīm । yoni̍nordhvamu̱dīṣa̍ta । śi̱vāna̱śśanta̍mā bhavantu । di̱vyā āpa̱ oṣa̍dhayaḥ । su̱mṛ̱ḍī̱kā sara̍svatī । mā te̱ vyo̍ma sa̱ṃdṛśi̍

Die Wasser mögen die Hitze und das Übel abwehren, die Wasser mögen die schädliche Krankheit abwehren, die Wasser mögen Übles und Unheil abwehren – von den unglückbringenden Göttinnen sei es hier ferngehalten. Den unbezwingbaren, siegreichen Göttinnen [sei Verehrung], den weltentstehen-lassenden Göttinnen. Zu Aditi, der unendlichen Göttin, dem Ursprung, sind sie emporgestiegen. Die glückbringenden, höchst befriedenden [Wasser], die himmlischen Wasser und Kräuter, die gnädige Sarasvatī – nicht komme mir der Himmel abhanden.

Apa: weg, ab- (indeklinabel, Praeverb zu einem elliptischen Verb des Abwehrens) (avy.). Aśni: [unklar - Stamm/Funktion nicht sicher identifiziert, evtl. gebundene Form]. Uṣṇim: die Hitze (Acc. Sg. f., Objekt des elliptischen 'abwehren') (f. 2/1). Apā: weg, ab- (indeklinabel, wiederholtes Praeverb, Parallelformel) (avy.). Rakṣaḥ: das Uebel, den Unhold (Akk.) (n. 2/1). Apāśnyuṣṇimapāragham: die Wasser moegen abwehren das schaedliche Uebel (apa + aśni + uṣṇim + apa + rogham). Apa: weg, ab- (indeklinabel, Praeverb) (avy.). Aghrām: die Krankheit, das Uebel (Acc. Sg., Objekt - genauer Stamm unsicher, vermutlich zu agha-/aghā-) (2/1). Apa: weg, ab- (indeklinabel, wiederholtes Praeverb) (avy.). Cāvartim: und das Unheil (ca + āvartim). Apadevīḥ: die Unheils-/unglueckbringenden Goettinnen (Kompositum apa+devī, Nom./Acc. Pl. f.) (f. 1/3). Itaḥ: von hier, davon weg (Indeklinabel, Ablativsinn - realisiert als '-ito' vor folgendem Stimmhaftem) (avy.). Hita: ferngehalten, entfernt (hita, part. von √hi). Vajraṃ: den Blitz, die Waffe (Akk.) (m. 2/1). Devīrajītāṃśca: den siegreichen Goettinnen (devīḥ + ajītāṃ + ca). Bhuvanaṃ: die Welt (Akk.) (n. 2/1). Devasūvarīḥ: den weltentstehen-lassenden Goettinnen. Ādityānaditiṃ: die Aditi, die unendliche Goettin (ādityān + aditiṃ). Devīm: die Göttin (f. 2/1). Yoni: Ursprung, Quelle, Schoss. Ūrdhvam: nach oben, aufwaerts, empor (n. 2/1). Udīṣata: √iṣ (sich bewegen) mit ud- (empor): sie stiegen empor (luṅ III/3). Śivānaśśantamā: die glueckbringenden, hoechst befriedenden [Wasser] (śivāḥ + naḥ + śantamāḥ). Bhavantu: moegen sie sein (Imp. 3. Pl., von √bhū) (loṭ III/3). Divyā: die himmlischen (Nom. Pl.) (f. 1/3). Āpa: die Wasser (Nom. Pl., von āpaḥ) (f. 1/3). Oṣadhayaḥ: Heilkräuter, Pflanzen (Plural) (f. 1/3). Sumṛḍīkā: die gnaedige, huldvolle (f. 1/1). Sarasvatī: reich an Wasserbehältern, Geschmack, Gefallen finden an, Rede, Beredsamkeit, Lehre, Name einer Göttin (f. 1/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Vyoma: der Himmel, der Aether (n. 1/1). Saṃdṛśi: abhanden komme, entschwinde (im Anblick) (leṭ III/1).

स्मृतिः॑ प्र॒त्यक्ष॑मैति॒ह्यम् । अनु॑मानश्चतुष्ट॒यम् । ए॒तैरादि॑त्यमण्डलम् । सर्वै॑रेव॒ विधास्यते । सूर्यो॒ मरी॑चि॒माद॑त्ते । सर्वस्माद्भुव॑नाद॒धि । तस्याः पाकवि॑शेषे॒ण । स्मृ॒तं का॑लवि॒शेष॑णम् । न॒दीव॒ प्रभ॑वात्का॒चित् । अ॒क्षय्यात्स्यन्द॒ते य॑था

smṛti̍ḥ pra̱tyakṣa̍maiti̱hyam । anu̍mānaścatuṣṭa̱yam । e̱tairādi̍tyamaṇḍalam । sarvai̍reva̱ vidhāsyate । sūryo̱ marī̍ci̱māda̍tte । sarvasmādbhuva̍nāda̱dhi । tasyāḥ pākavi̍śeṣe̱ṇa । smṛ̱taṃ kā̍lavi̱śeṣa̍ṇam । na̱dīva̱ prabha̍vātkā̱cit । a̱kṣayyātsyanda̱te ya̍thā

Erinnerung, unmittelbare Wahrnehmung und Überlieferung, dazu Schlussfolgerung – aus diesen vier wird die Sonnenscheibe zur Gänze bestimmt. Die Sonne nimmt ihren Lichtstrahl von der ganzen Welt hinweg. Durch die Besonderheit ihres Reifens wird die Besonderheit der Zeit erkannt – wie ein Strom, der aus einer unerschöpflichen Quelle entspringt und fließt.

Smṛtiḥ: Erinnerung, Gedaechtnis (Nom.) (f. 1/1). Pratyakṣam: sichtbar, wahrnehmbar, offenbar (n. 1/1). Aitihyam: Überlieferung, Tradition (n. 1/1). Anumānaḥ: Schlussfolgerung, Inferenz (m. 1/1). Catuṣṭayam: die Vierzahl, das Vierfache (n. 1/1). Etaiḥ: durch diese, mit diesen (instr. pl.) (3/3). Āditya: Sonne, Sonnengott, Nachkomme der Aditi. Maṇḍalam: Scheibe, Kreis (n. 1/1). Sarvaiḥ: durch alle, mit allen (instr. pl.) (3/3). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Vidhāsyate: wird bestimmt (Fut. Pass., von √vi-dhā) (lṛṭ karmaṇi). Sūryo: die Sonne (Nom.) (m. 1/1). Marīcim: den Lichtstrahl (Akk., von marīci) (m. 2/1). Ādatte: nimmt, ergreift (√ā-dā) (laṭ). Sarvasmāt: von allem, von der ganzen (abl. sg.) (5/1). Bhuvanāt: von der Welt (abl. sg.) (n. 5/1). Adhi: hinweg, darueber, ueber - hinaus (avy.). Tasyāḥ: von dieser, ihr (6/1). Pākaviśeṣeṇa: durch die Besonderheit des Reifens (pāka + viśeṣeṇa) (m. 3/1). Smṛtaṃ: erkannt, gedacht (part., von √smṛ) (n. 1/1). Kālaviśeṣaṇam: die Besonderheit der Zeit (kāla + viśeṣaṇam) (n. 1/1). Nadī: Fluss, Strom (f. 1/1). Iva: wie (avy.). Prabhavāt: aus dem Ursprung, aus der Quelle (Abl., von prabhava) (m. 5/1). Kācit: eine gewisse, irgendeine (f.) (f. 1/1). Akṣayyāt: aus dem Unerschöpflichen (Abl., von akṣayya) (n. 5/1). Syandate: fließt, strömt (√syand) (laṭ). Yathā: so dass, auf dass, wie (avy.).

तान्नद्योऽभिस॑माय॒न्ति । सो॒रुस्सती॑ न नि॒वर्त॑ते । ए॒वन्ना॒नास॑मुत्था॒नाः । का॒लास्सं॑वत्स॒रं श्रि॑ताः । अणुशश्च म॑हश॒श्च । सर्वे॑ समव॒यन्त्रि॑तम् । सतैस्स॒र्वैस्स॑मावि॒ष्टः । ऊ॒रुस्स॑न्न नि॒वर्त॑ते अधिसंवत्स॑रं वि॒द्यात् । तदेव॑ लक्ष॒णे

tānnadyo'bhisa̍māya̱nti । so̱russatī̍ na ni̱varta̍te । e̱vannā̱nāsa̍mutthā̱nāḥ । kā̱lāssa̍ṃvatsa̱raṃ śri̍tāḥ । aṇuśaśca ma̍haśa̱śca । sarve̍ samava̱yantri̍tam । sataissa̱rvaissa̍māvi̱ṣṭaḥ । ū̱russa̍nna ni̱varta̍te adhisaṃvatsa̍raṃ vi̱dyāt । tadeva̍ lakṣa̱ṇe

Zu jenem [Strom] fließen die Flüsse zusammen, der fließende kehrt nicht um. Ebenso entstehen die vielfachen Ursprünge; die Zeitabschnitte sind im Jahr geborgen, die kleinen wie die großen. Alle sind ineinander gefügt, von allem Seienden durchdrungen. Der große, nicht zurückkehrende [Strom] – man erkenne das Jahr als dessen Fortsetzung; das ist das Merkmal.

Tān: zu jenem, diese (acc. pl. masc., hier auf den Strom bezogen) (m. 2/3). Nadyaḥ: die Fluesse (nom. pl. fem.) (f. 1/3). Abhisamāyanti: √i (gehen) mit abhi-sam- (zusammen-hin): sie fliessen zusammen zu (laṭ III/3). Sorussatī: der fliessende (sāḥ + ūrusatī, part.). Na: nicht (avy.). Nivartate (laṭ III/1) Evam: ebenso, so, auf diese Weise (avy.). Nānā: vielfach, verschiedenartig, mannigfaltig (avy.). Samutthānāḥ: Entstehungen, Ursprünge (von sam-ud-√sthā) (m. 1/3). Kālāḥ: Zeit, Zeitabschnitt (m. 1/3). Saṃvatsaraṃ: das Jahr (Nom.) (m. 2/1). Śritāḥ: √śri (ruhen, sich lehnen, stützen) die sich niederliessen, weilten, Zuflucht genommen haben (m. 1/3). Aṇuśaśca: die kleinen (aṇavaḥ + ca). Mahaśaśca: und die grossen (mahasaḥ + ca). Sarve: in allen (m. 1/3). Samavayantritam: alle sind ineinander gefuegt (samavayantritam). Sataiḥ: durch die Seienden, mit dem Seienden (instr. pl.) (n. 3/3). Sarvaiḥ: durch alle, mit allen (instr. pl.) (n. 3/3). Samāviṣṭaḥ: durchdrungen, erfuellt (von sam-ā-√viś) (m. 1/1). Ūrussanna: der grosse, nicht zurueckkehrende [Strom] (ūruḥ + sanna). Nivartate (laṭ III/1) Adhisaṃvatsaraṃ: man erkenne das Jahr als Fortsetzung (adhi + saṃvatsaram + vidyāt) (n. 2/1). Vidyāt: √vid (wissen) sollte wissen (liṅ III/1). Tadeva: das eben, genau das (n. 1/1). Lakṣaṇe: im Merkmal, Kennzeichen (Lok.) (n. 7/1).

अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च । स॒मारू॑ढः प्र॒दृश्य॑ते । संवत्सरः प्र॑त्यक्षे॒ण । ना॒धिस॑त्वः प्र॒दृश्य॑ते । प॒टरो॑ विक्लि॑धः पि॒ङ्गः । ए॒तद्व॑रुण॒लक्ष॑णम् । यत्रैत॑दुप॒दृश्य॑ते । स॒हस्रं॑ तत्र॒ नीय॑ते । एकंहि शिरो ना॑ना मु॒खे । कृ॒त्स्नम् त॑दृतु॒लक्ष॑णम्

aṇubhiśca ma̍hadbhi̱śca । sa̱mārū̍ḍhaḥ pra̱dṛśya̍te । saṃvatsaraḥ pra̍tyakṣe̱ṇa । nā̱dhisa̍tvaḥ pra̱dṛśya̍te । pa̱ṭaro̍ vikli̍dhaḥ pi̱ṅgaḥ । e̱tadva̍ruṇa̱lakṣa̍ṇam । yatraita̍dupa̱dṛśya̍te । sa̱hasra̍ṃ tatra̱ nīya̍te । ekaṃhi śiro nā̍nā mu̱khe । kṛ̱tsnam ta̍dṛtu̱lakṣa̍ṇam

Mit dem Kleinen wie mit dem Großen zusammen erscheint es aufgestiegen. Das Jahr wird durch unmittelbare Wahrnehmung [erkannt], nicht durch bloße Vermutung wird es sichtbar. Der Blasse, der Feuchte, der Rötliche – das ist das Merkmal Varuṇas. Wo dieses sich zeigt, dorthin wird das Tausendfache geführt – denn ein Haupt hat es, doch vielfach ist sein Antlitz: das ist ganz das Merkmal der Jahreszeiten.

Aṇubhiśca: mit den kleinen (aṇubhiḥ + ca) (m. 3/3). Mahadbhiśca: und den grossen (mahadbhiḥ + ca) (m. 3/3). Samārūḍhaḥ: aufgestiegen, emporgekommen (part.) (m. 1/1). Pradṛśyate: wird sichtbar, erscheint (Pass., von √pra-dṛś) (laṭ karmaṇi III/1). Saṃvatsaraḥ: das Jahr (Nom.) (m. 1/1). Pratyakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (n. 3/1). Na: nicht (Negationspartikel, indeklinabel) (avy.). Adhisatvaḥ: auf blosser Vermutung/Annahme beruhend (Kompositum adhi+satva, Nom. Sg. m., adjektivisch) (m. 1/1). Pradṛśyate: wird sichtbar, erscheint (Pass., von √pra-dṛś) (laṭ karmaṇi III/1). Paṭaro: der Blasse (Nom.) (m. 1/1). Viklidhaḥ: der Feuchte (m. 1/1). Piṅgaḥ: der Roetliche (m. 1/1). Etat: dieser, diese, dieses (n. 1/1). Varuṇalakṣaṇam: Merkmal Varuṇas (n. 1/1). Yatra: wo (avy.). Etat: dies, dieses (n. 1/1). Upadṛśyate: √dṛś (sehen) mit upa- (Passiv): es zeigt sich, es erscheint (laṭ karmaṇi III/1). Sahasraṃ: tausend (n. 1/1). Tatra: dorthin, dort (avy.). Nīyate: wird gefuehrt (Pass.) (laṭ karmaṇi III/1). Ekaṃ: eins, ein (numeral). Hi: denn, wahrlich (avy.). Śiro: das Haupt (Nom.) (n. 1/1). Nānā: vielfach, mannigfaltig (avy.). Mukhe: im Antlitz (Lok.) (n. 7/1). Kṛtsnam: ganz, vollstaendig (n. 1/1). Tat: das (n. 1/1). Ṛtulakṣaṇam: Merkmal der Jahreszeit (n. 1/1).

उभयतस्सप्तेन्द्रिया॒णि । ज॒ल्पितं॑ त्वेव॒ दिह्य॑ते । शुक्लकृष्णे संव॑त्सर॒स्य । दक्षिणवाम॑योः पा॒र्श्वयोः । तस्यै॒षा भव॑ति । शु॒क्रं ते॑ अ॒न्यद्य॑ज॒तं ते॑ अ॒न्यत् । विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑वासि । विश्वा॒ हि मा॒या अव॑सि स्वधावः । भ॒द्रा ते॑ पूषन्नि॒ह रा॒तिर॒स्त्विति॑ । नात्र॒ भुव॑नम् । न पू॒षा । न प॒शवः॑ । नादित्यस्संवत्सर एव प्रयक्षेण प्रियत॑मं वि॒द्यात् । एतद्वै संवत्सरस्य प्रियत॑मं रू॒पम् । योऽस्य महानर्थ उत्पत्स्यमा॑नो भ॒वति । इदं पुण्यं कु॑रुष्वे॒ति । तमाहर॑णं द॒द्यात्

ubhayatassaptendriyā̱ṇi । ja̱lpita̍ṃ tveva̱ dihya̍te । śuklakṛṣṇe saṃva̍tsara̱sya । dakṣiṇavāma̍yoḥ pā̱rśvayoḥ । tasyai̱ṣā bhava̍ti । śu̱kraṃ te̍ a̱nyadya̍ja̱taṃ te̍ a̱nyat । viṣu̍rūpe̱ aha̍nī̱ dyauri̍vāsi । viśvā̱ hi mā̱yā ava̍si svadhāvaḥ । bha̱drā te̍ pūṣanni̱ha rā̱tira̱stviti̍ । nātra̱ bhuva̍nam । na pū̱ṣā । na pa̱śava̍ḥ । nādityassaṃvatsara eva prayakṣeṇa priyata̍maṃ vi̱dyāt । etadvai saṃvatsarasya priyata̍maṃ rū̱pam । yo'sya mahānartha utpatsyamā̍no bha̱vati । idaṃ puṇyaṃ ku̍ruṣve̱ti । tamāhara̍ṇaṃ da̱dyāt

Auf beiden Seiten [sind] die sieben Sinnesvermögen; das Gemurmelte wird gleichsam eingeträufelt. Die helle und die dunkle [Hälfte] des Jahres, an der rechten und der linken Flanke – dazu gibt es diesen [Spruch]: 'Hell ist das eine, geopfert das andere von dir; wie zwei verschiedengestaltige Tage und Nächte bist du; alle Blendwerke, o Kraftvoller, überwindest du; gütig sei uns hier, o Pūṣan, deine Gabe' – so heißt es. Nicht [entsteht] hier die Welt, nicht Pūṣan, nicht das Vieh, nicht die Sonne – das Jahr allein möge man durch unmittelbare Wahrnehmung als das Liebste erkennen. Das ist die liebste Gestalt des Jahres. Wem ein großes Unheil bevorsteht, der bringe dieses Verdienstvolle dar; man gebe ihm eine [entsprechende] Opfergabe.

Ubhayataḥ: auf beiden Seiten, von beiden Seiten (avy.). Sapta: sieben (numeral). Indriyāṇi: Sinnesvermoegen, Sinnesorgane (nom./acc. pl. neutr.) (n. 1/3). Jalpitaṃ: das Gemurmelte, Gefluesterte (Akk.) (n. 1/1). Tveva: gleichsam nur (tu + eva) (avy.). Dihyate: wird eingetraeufelt, gesalbt (Pass.) (laṭ karmaṇi III/1). Śuklakṛṣṇe: die helle und die dunkle [Haelfte] (śukla + kṛṣṇe) (n. 1/2). Saṃvatsarasya: des Jahres (Gen.) (m. 6/1). Dakṣiṇavāmayoḥ: an der rechten und der linken (dakṣiṇa + vāmayoḥ, Lok. Dual) (n. 7/2). Pārśvayoḥ: an den beiden Seiten, Flanken (n. 7/2). Tasya: das (6/1). Eṣā: dieser, diese, dieses (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Śukraṃ: hell (Nom., von śukla) (n. 1/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Anyat: ein anderer (n. 1/1). Yajataṃ: verehrungswuerdig, heilig (n. 1/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Anyat: das andere (n. 1/1). Viṣurūpe: wie zwei verschiedengestaltige (viṣu + rūpe, Dual) (n. 1/2). Ahanī: die beiden Tage und Naechte (ahanī, Dual) (n. 1/2). Dyauḥ: der Himmel (f. 1/1). Iva: wie (avy.). Asi: es sei, moege sein (3. Sg. Imperativ) (laṭ II/1). Viśvā: jeder, ganz (f. 2/3). Hi: denn, wahrlich (avy.). Māyā: Zauberkraft, Kraft (f. 2/3). Avasi: du ueberwindest, hilfst (2. Sg.) (laṭ II/1). Svadhāvaḥ: o Kraftvoller (Vok., von svadhāvat) (m. 8/1). Bhadrā: guetig (Nom.) (f. 1/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Pūṣan: Pūṣan, der Nährer (Sonnengott) (m. 8/1). Iha: hier, herher (avy.). Rātiḥ: Gabe, Geschenk (f. 1/1). Astu: es sei, moege sein (3. Sg. Imperativ) (loṭ III/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Nātra: nicht hier (na + atra) (avy.). Bhuvanam: die Welt (Akk.) (n. 1/1). Na: nicht (avy.). Pūṣā: Pūṣan, vedischer Sonnengott, Nährer, Beschützer der Wege (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Paśavaḥ: das Vieh (Nom. Pl.) (m. 1/3). Na: nicht (avy.). Ādityaḥ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 1/1). Saṃvatsaram: das Jahr (Nom.) (m. 2/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Prayakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (n. 3/1). Priyatamaṃ: als das Liebste (Akk.) (m. 2/1). Vidyāt: √vid (wissen) sollte wissen (liṅ III/1). Etat: dieser, diese, dieses (n. 1/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Saṃvatsarasya: des Jahres (Gen.) (m. 6/1). Priyatamaṃ: als das Liebste (Akk.) (n. 1/1). Rūpam: Aussehen, Form, Gestalt, Natur (n. 1/1). Yaḥ: welcher (m. 1/1). Asya: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (6/1). Mahān: gross, mächtig (m. 1/1). Arthaḥ: Zweck, Ziel, Sache, Bedeutung (m. 1/1). Utpatsyamāno: bevorstehend, entstehen werdend (part. Fut.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Idaṃ: dies, dieses hier, hierher, jetzt, hiermit, recht, gerade (n. 2/1). Puṇyaṃ: das Verdienstvolle, Fromme (Akk.) (n. 2/1). Kuruṣva: machen, tun (loṭ II/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Tam: das (m. 2/1). Āharaṇaṃ: das Herbeibringen, Darbringung, Opfergabe (n. 2/1). Dadyāt: moege geben (Opt., von √dā) (liṅ III/1).

सा॒कं॒जानां॑ स॒प्तथ॑माहुरेक॒जम् । षडु॑द्य॒मा ऋष॑यो देव॒जा इति॑ । तेषा॑मि॒ष्टानि॒ विहि॑तानि धाम॒शः । स्था॒त्रे रे॑जन्ते॒ विकृ॑तानि रूप॒शः । को नु॑ मर्या॒ अमि॑थितः । सखा॒ सखा॑यमब्रवीत् । जहा॑को अ॒स्म दी॑षते । यस्ति॒त्याज॑ सखि॒विदं॒ सखा॑याम् । न तस्य॑ वा॒च्यपि॑ भा॒गो अ॑स्ति । यदीं॑ शृ॒णोत्य॒लकं॑ शृणोति

sā̱ka̱ṃjānāṃ̍ sa̱ptatha̍māhureka̱jam । ṣaḍu̍dya̱mā ṛṣa̍yo deva̱jā iti̍ । teṣā̍mi̱ṣṭāni̱ vihi̍tāni dhāma̱śaḥ । sthā̱tre re̍jante̱ vikṛ̍tāni rūpa̱śaḥ । ko nu̍ maryā̱ ami̍thitaḥ । sakhā̱ sakhā̍yamabravīt । jahā̍ko a̱sma dī̍ṣate । yasti̱tyāja̍ sakhi̱vida̱ṃ̱ sakhā̍yām । na tasya̍ vā̱cyapi̍ bhā̱go a̍sti । yadīṃ̍ śṛ̱ṇotya̱lakaṃ̍ śṛṇoti

Von den zusammen Geborenen nennt man den siebten als allein geboren; die sechs aufgehenden Ṛṣis sind götterentsprossen. Ihre Anteile sind je nach Wohnstätte zugewiesen, an ihrer Stätte erglänzen sie in vielfältiger Gestalt. Welcher Sterbliche, nicht im Streit befindlich, sprach zu einem Freund als Freund: 'Wer den mitwissenden Freund verlassen hat, dessen Anteil am Wort besteht nicht mehr; wenn er hört, hört er nur Lärm, denn er kannte den Weg des Rechtschaffenen nicht.'

Sākam: zugleich (avy.). Jānāṃ: geborenes Wesen, Angehöriger (6/3). Saptatham: den siebten (acc. sg.) (m. 2/1). Āhuḥ: √ah (sagen, defektives Verb): sie nennen, man nennt (liṭ III/3). Ekajam: allein geboren, einzeln geboren (m. 2/1). Ṣaṭ: sechs (numeral). Udyamāḥ: sich erhebend, aufsteigend (m. 1/3). Ṛṣayo: die Ṛṣis (Nom. Pl.) (m. 1/3). Devajā: goetterentsprossen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Teṣām: das (m. 6/3). Iṣṭāni: Anteil, gewünschter Teil, Opfergabe (n. 1/3). Vihitāni: zugewiesen, bestimmt (part.) (n. 1/3). Dhāmaśaḥ: je nach Wohnstaette (Instr.) (avy.). Sthātre: an ihrer Staette (Dat./Lok.) (m. 4/1). Rejante: sie erglaenzen (3. Pl.) (laṭ III/3). Vikṛtāni: in vielfaeltiger Gestalt veraendert (Akk. Pl.) (n. 1/3). Rūpaśaḥ: in vielfaeltiger Gestalt (Instr.) (avy.). Ko: welcher (Nom.) (m. 1/1). Nu: wohl, denn (Partikel) (avy.). Maryā: der Sterbliche (Nom.) (m. 1/1). Amithitaḥ: nicht im Streit befindlich (m. 1/1). Sakhā: der Freund (Nom.) (m. 1/1). Sakhāyam: sprach zum Freund als Freund (sakhāyam + abravīt) (m. 2/1). Abravīt: sprechen, sagen (laṅ III/1). Jahāko: wer verlaesst (yaḥ + jahāti, Variante). Asma: uns, hier (Pron.). Dīṣate: zeigt, gewaehrt (3. Sg.). Yaḥ: welcher (m. 1/1). Tityāja: verlassen, aufgeben (Wurzel) (liṭ III/1). Sakhividaṃ: mitwissend, mit-verständig (m. 2/1). Sakhāyām: den Freund (Akk.) (m. 2/1). Na: nicht (avy.). Tasya: (tat: dieser) dessen (m. 6/1). Vāci: Rede, Wort, Stimme (f. 7/1). Api: auch, sogar (avy.). Bhāgo: der Anteil (Nom.) (m. 1/1). Asti: ist, besteht (3. Sg., von √as) (laṭ III/1). Yat: welches, was (Relativpronomen). Īṃ: sie (enklitisches Pronomen). Śṛṇoti: hoert nur Laerm (śṛṇoti + alakam) (laṭ III/1). Alakaṃ: vergeblich, nur Lärm (adverbial) (n. 2/1). Śṛṇoti: er hoert (3. Sg.).

न हि प्र॒वेद॑ सुकृ॒तस्य॒ पन्था॒मिति॑ । ऋ॒तुरृ॑तुना नु॒द्यमा॑नः । विन॑नादा॒भिधा॑वः । षष्टिश्च त्रिंश॑का व॒ल्गाः । शु॒क्लकृ॑ष्णौ च॒ षाष्टि॑कौ । सा॒रा॒ग॒व॒स्त्रैर्ज॒रद॑क्षः । व॒स॒न्तो वसु॑भिस्स॒ह । सं॒व॒त्स॒रस्य॑ सवि॒तुः । प्रै॒ष॒कृत्प्र॑थ॒मः स्मृ॑तः । अ॒मूना॒दय॑तेत्य॒न्यान्

na hi pra̱veda̍ sukṛ̱tasya̱ panthā̱miti̍ । ṛ̱turṛ̍tunā nu̱dyamā̍naḥ । vina̍nādā̱bhidhā̍vaḥ । ṣaṣṭiśca triṃśa̍kā va̱lgāḥ । śu̱klakṛ̍ṣṇau ca̱ ṣāṣṭi̍kau । sā̱rā̱ga̱va̱strairja̱rada̍kṣaḥ । va̱sa̱nto vasu̍bhissa̱ha । sa̱ṃva̱tsa̱rasya̍ savi̱tuḥ । prai̱ṣa̱kṛtpra̍tha̱maḥ smṛ̍taḥ । a̱mūnā̱daya̍tetya̱nyān

Jahreszeit um Jahreszeit fortgetrieben, eilt es voran unter lautem Ruf. Sechzig und dreißig [Tage] sind die hellen und die dunklen Halbmonate. Mit buntfarbigem Gewand, alternd durch die Zeit, zieht der Frühling mit den Vasus einher, als der erste Antreiber des Jahres und der Sonne bekannt; andere treibt er zur rechten Zeit an

Na: nicht (avy.). Hi: denn, wahrlich (avy.). Praveda: er kennt, weiss (3. Sg., von √pra-vid) (liṭ III/1). Sukṛtasya: des Rechtschaffenen (Gen.) (m. 6/1). Panthām: den Weg, so heisst es (panthām + iti) (m. 2/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Ṛtuḥ: Jahreszeit (m. 1/1). Ṛtunā: Jahreszeit (m. 3/1). Nudyamānaḥ: fortgetrieben (part.) (m. 1/1). Vinanāda: laut ertönen, dröhnen (Wurzel) (liṭ III/1). Vinanāda: er brüllte, tönte laut (3. Sg. Perf. Akt. von vi+√nad) (liṭ III/1). Abhidhāvaḥ: der Ansturm, das Vorwaertsstuermen (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Ṣaṣṭiḥ: sechzig (numeral). Ca: und (avy.). Triṃśakā: und dreissig [Tage] (Nom.) (f. 1/1). Valgāḥ: die Halbmonate (Nom. Pl.) (f. 1/3). Śuklakṛṣṇau: die helle und die dunkle (Dual) (f. 1/2). Ca: und (avy.). Ṣāṣṭikau: die beiden Sechzig-Tage-Halbmonate (Dual) (f. 1/2). Sārāgavastrairjaradakṣaḥ: mit buntfarbigem Gewand, alternd durch die Zeit. Vasanto: der Fruehling (Nom.) (m. 1/1). Vasubhiḥ: Gut, Reichtum; Vasu (Götterklasse) (m. 3/3). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Saṃvatsarasya: des Jahres (Gen.) (m. 6/1). Savituḥ: der Sonne (Gen., von savitṛ) (m. 6/1). Praiṣakṛt: Antreiber, Anordner (m. 1/1). Prathamaḥ: erster (m. 1/1). Smṛtaḥ: bekannt, erinnert (part.) (m. 1/1). Amūnādayatetyanyān: jene treibt er an, so [heisst es] (amūn + ādayati + iti + anyān).

अ॒मूंश्च॑ परि॒रक्ष॑तः । ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते । यत्रैत॑दुप॒दृश्य॑ते । ए॒तदे॒व वि॑जानी॒यात् । प्र॒माणं॑ काल॒पर्य॑ये । वि॒शे॒ष॒णं तु॑ वक्ष्या॒मः । ऋ॒तूनां तन्नि॒बोध॑त । शुक्लवासा॑ रुद्र॒गणः । ग्री॒ष्मेणा॑ऽऽवर्त॒ते स॑ह । नि॒जहन्॑ पृथि॑वीं स॒र्वाम्

a̱mūṃśca̍ pari̱rakṣa̍taḥ । e̱tā vā̱caḥ pra̍yujya̱nte । yatraita̍dupa̱dṛśya̍te । e̱tade̱va vi̍jānī̱yāt । pra̱māṇa̍ṃ kāla̱parya̍ye । vi̱śe̱ṣa̱ṇaṃ tu̍ vakṣyā̱maḥ । ṛ̱tūnāṃ tanni̱bodha̍ta । śuklavāsā̍ rudra̱gaṇaḥ । grī̱ṣmeṇā̍''varta̱te sa̍ha । ni̱jaha̍n pṛthi̍vīṃ sa̱rvām

und er behütet sie. Diese Worte werden angewendet, wo sich dies zeigt – so möge man es erkennen. Das Maß im Wechsel der Zeit wollen wir nun näher darlegen; vernehmt dies von den Jahreszeiten. Die weißgewandete Rudra-Schar rückt mit dem Sommer heran und bezwingt die ganze Erde.

Amūn: und jene (Akk.) (m. 2/3). Ca: und (avy.). Parirakṣataḥ: behuetet, bewahrt (3. Sg.) (m. 1/1). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Vācaḥ: der Rede (f. 1/3). Prayujyante: werden angewendet (Pass. 3. Pl.) (laṭ karmaṇi III/3). Yatra: wo (avy.). Etat: dies, dieses (n. 1/1). Upadṛśyate: √dṛś (sehen) mit upa- (Passiv): es zeigt sich, es erscheint (laṭ karmaṇi III/1). Etadeva: das eben (Akk.) (n. 2/1). Vijānīyāt: moege man erkennen (Opt.) (liṅ III/1). Pramāṇaṃ: das Mass (Akk.) (n. 2/1). Kālaparyaye: im Wechsel der Zeit (Lok.) (m. 7/1). Viśeṣaṇaṃ: die naehere Bestimmung, Unterscheidung (Akk.) (n. 2/1). Tu: aber, jedoch (avy.). Vakṣyāmaḥ: wir wollen darlegen (1. Pl. Fut.) (lṛṭ I/3). Ṛtūnāṃ: der Jahreszeiten (Gen. Pl.) (m. 6/3). Tat: das (n. 2/1). Nibodhata: vernehmt dies! (Imp. 2. Pl.) (loṭ II/3). Śuklavāsā: die weissgewandete (Nom.) (m. 1/1). Rudragaṇaḥ: die Rudra-Schar (Nom.) (m. 1/1). Grīṣmeṇa: ruecken mit dem Sommer heran (grīṣmeṇa + āvartate) (m. 3/1). Āvartate: ruecken mit dem Sommer heran (grīṣmeṇa + āvartate) (laṭ III/1). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Nijahan: bezwingt, schlaegt nieder (3. Sg.) (laṭ III/1). Pṛthivīṃ: die Erde (Akk.) (f. 2/1). Sarvām: die ganze (Akk.) (f. 2/1).

ज्यो॒तिषाऽप्रति॒ख्येन॑ सः । वि॒श्व॒रू॒पणि॑ वासां॒सि । आ॒दि॒त्यानां नि॒बोध॑त । संवत्सरीणं॑ कर्म॒फलम् । वर्षाभिर्द॑दतां॒ सह । अदुःखो॑ दुःखच॑क्षुरि॒व । तद्मा॑ऽऽपीत इव॒ दृश्य॑ते । शीतेनाव्यथ॑यन्नि॒व । रु॒रुद॑क्ष इव॒ दृश्य॑ते । ह्लादयते ज्वल॑तश्चै॒व । शा॒म्यत॑श्चास्य॒ चक्षु॑षी । या वै प्रजा भ्रं॑श्य॒न्ते । संवत्सरात्ता भ्रं॑श्य॒न्ते । याः॒ प्रति॑तिष्ठ॒न्ति । संवत्सरे ताः प्रति॑तिष्ठ॒न्ति । व॒र्षाभ्य॑ इत्य॒र्थः

jyo̱tiṣā'prati̱khyena̍ saḥ । vi̱śva̱rū̱paṇi̍ vāsā̱ṃ̱si । ā̱di̱tyānāṃ ni̱bodha̍ta । saṃvatsarīṇa̍ṃ karma̱phalam । varṣābhirda̍datā̱ṃ̱ saha । aduḥkho̍ duḥkhaca̍kṣuri̱va । tadmā̍''pīta iva̱ dṛśya̍te । śītenāvyatha̍yanni̱va । ru̱ruda̍kṣa iva̱ dṛśya̍te । hlādayate jvala̍taścai̱va । śā̱myata̍ścāsya̱ cakṣu̍ṣī । yā vai prajā bhra̍ṃśya̱nte । saṃvatsarāttā bhra̍ṃśya̱nte । yā̱ḥ prati̍tiṣṭha̱nti । saṃvatsare tāḥ prati̍tiṣṭha̱nti । va̱rṣābhya̍ itya̱rthaḥ

Mit unvergleichlichem Glanz [erscheint er], die vielfarbigen Gewänder der Sonnenmonate erkennt man. Was den Ertrag des Jahres betrifft: mit den Regenmonaten zusammen gibt er, gleichsam leidfrei mit leidvollem Blick; dann erscheint er wie erlöschend, wie von Kälte gequält, wie von Trockenheit ergriffen; er erfreut den Lodernden und beruhigt zugleich dessen Augen. Die Wesen, die abfallen, fallen vom Jahr ab; die feststehen, stehen im Jahr fest – dies bezieht sich auf die Regenmonate.

Jyotiṣā: Licht, Glanz (Instr.) (n. 3/1). Apratikhyena: unvergleichlich, ohne Ebenbild (Instr.) (n. 3/1). Saḥ: er, dieser (m. 1/1). Viśvarūpaṇi: die vielfarbigen (Akk. Pl.) (n. 2/3). Vāsāṃsi: die Gewaender (Akk. Pl.) (n. 2/3). Ādityānāṃ: der Sonnenmonate, Ādityas (Gen. Pl.) (m. 6/3). Nibodhata: erkennt! vernehmt! (Imp. 2. Pl.) (loṭ II/3). Saṃvatsarīṇaṃ: des Jahres (Adj., von saṃvatsara) (n. 2/1). Karmaphalam: den Ertrag, die Frucht der Handlung (Akk.) (n. 2/1). Varṣābhiḥ: mit den Regenmonaten zusammen gibt er (varṣābhiḥ + dadatām) (f. 3/3). Dadatāṃ: mit den Regenmonaten zusammen gibt er (varṣābhiḥ + dadatām) (loṭ III/1). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Aduḥkho: leidfrei, ohne Schmerz (Nom.) (m. 1/1). Duḥkhacakṣuḥ: mit leidvollem Blick, gleichsam (duḥkha + cakṣuḥ + iva) (m. 1/1). Iva: wie (avy.). Tadmā''pīta: dann erscheint er wie erlöschend (tat + mā + āpīta). Iva: wie (avy.). Dṛśyate: √dṛś wird gesehen (laṭ karmaṇi III/1). Śītena: Kälte (Instr.) (n. 3/1). Avyathayan: nicht quälend, nicht schmerzend (Part. Präs.) (m. 1/1). Iva: wie, gleichsam (avy.). Rurudakṣa: wie von Trockenheit ergriffen (rurudakṣaḥ + iva). Iva: wie (avy.). Dṛśyate: √dṛś wird gesehen (laṭ karmaṇi III/1). Hlādayate: erfreut, erquickt (3. Sg., von √hlād) (laṭ III/1). Jvalataḥ: den Lodernden zugleich (jvalataḥ + ca + eva) (m. 2/1). Ca: und (avy.). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Śāmyataḥ: und beruhigt zugleich sein (śāmyataḥ + ca + asya) (participle). Ca: und (avy.). Asya: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (6/1). Cakṣuṣī: die beiden Augen (Dual, von cakṣus) (n. 1/2). Yā: welche (Relativpronomen, fem. Nom. Sg.) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Prajā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 1/3). Bhraṃśyante: fallen ab (3. Pl.) (laṭ III/3). Saṃvatsarāt: vom Jahr weg (saṃvatsarāt + tāḥ) (m. 5/1). Tāḥ: das (f. 1/3). Bhraṃśyante: fallen ab (3. Pl.) (laṭ III/3). Yāḥ: die (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Pratitiṣṭhanti: stehen fest (3. Pl.) (laṭ III/3). Saṃvatsare: im Jahr (Lok.) (m. 7/1). Tāḥ: sie, jene (Nominativ Plural Feminin von tad) (f. 1/3). Pratitiṣṭhanti: stehen fest (3. Pl.) (laṭ III/3). Varṣābhya: von den Regenmonaten (Abl.) (f. 5/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Arthaḥ: Zweck, Ziel, Sache, Bedeutung (m. 1/1).

अक्षि॑दुः॒खोत्थि॑तस्यै॒व । वि॒प्रस॑न्ने क॒नीनि॑के । आङ्क्तेचाद्ग॑णं ना॒स्ति । ऋ॒भूणां तन्नि॒बोध॑त । क॒न॒का॒भानि॑ वासां॒सि । अ॒हता॑नि नि॒बोधत । अन्नमश्नीत॑ मृज्मी॒त । अ॒हं वो॑ जीव॒नप्र॑दः । ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते । श॒रद्य॑त्रोप॒दृश्य॑ते

akṣi̍du̱ḥkhotthi̍tasyai̱va । vi̱prasa̍nne ka̱nīni̍ke । āṅktecādga̍ṇaṃ nā̱sti । ṛ̱bhūṇāṃ tanni̱bodha̍ta । ka̱na̱kā̱bhāni̍ vāsā̱ṃ̱si । a̱hatā̍ni ni̱bodhata । annamaśnīta̍ mṛjmī̱ta । a̱haṃ vo̍ jīva̱napra̍daḥ । e̱tā vā̱caḥ pra̍yujya̱nte । śa̱radya̍tropa̱dṛśya̍te

Wie bei einem vom Augenleiden Geplagten sind die Pupillen [zunächst] trüb. Der Ṛbhu-Schar Wesen sei nun näher dargelegt. Die goldfarbenen, unversehrten Gewänder erkennt man: 'Esset die Speise, reiniget euch, ich bin euer Lebensspender' – diese Worte werden angewendet, wo dies im Herbst sichtbar wird.

Akṣiduḥkhotthitasya: vom Augenleiden geplagt, entstanden aus Augenschmerz (Kompositum, Gen./Abl.) (m. 6/1). Eva: gerade, eben, nur (avy.). Viprasanne: getruebt, unklar (Lok.) (f. 1/2). Kanīnike: die Pupillen (Lok. Dual) (f. 1/2). Āṅktecādgaṇaṃ: eingesalbt und (āṅkte + ca + adgaṇaṃ, unklar). Na: nicht (avy.). Asti: es sei, moege sein (3. Sg. Imperativ) (laṭ III/1). Ṛbhūṇāṃ: der Ṛbhu-Schar (Gen. Pl.) (m. 6/3). Tat: das (n. 2/1). Nibodhata: vernehmt dies! (Imp. 2. Pl.) (loṭ II/3). Kanakābhāni: die goldfarbenen (Akk. Pl.) (n. 2/3). Vāsāṃsi: die Gewaender (Akk. Pl.) (n. 2/3). Ahatāni: die unversehrten (Akk. Pl.) (n. 2/3). Nibodhata: erkennt! vernehmt! (Imp. 2. Pl.) (loṭ II/3). Annam: esset die Speise! (Imp. 2. Pl.) (n. 2/1). Aśnīta: esset die Speise! (Imp. 2. Pl.) (loṭ II/3). Mṛjmīta: reiniget euch! (Imp. 2. Pl.) (loṭ II/3). Ahaṃ: ich (Nom.) (1/1). Vo: euch (Dat./Akk. Pl. von yūyam, enklitisch) (6/3). Jīvanapradaḥ: der Lebensspender (Nom.) (m. 1/1). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Vācaḥ: der Rede (f. 1/3). Prayujyante: werden angewendet (Pass. 3. Pl.) (laṭ karmaṇi III/3). Śaradi: im Herbst (Lok.) (f. 7/1). Atra: hier, dort, dabei (avy.). Upadṛśyate: wird sichtbar, erscheint (Pass.) (laṭ karmaṇi III/1).

अभिधून्वन्तोऽभिघ्न॑न्त इ॒व । वा॒तव॑न्तो म॒रुद्ग॑णाः । अमुतो जेतुमिषुमु॑खामि॒व । सन्नद्धास्सह द॑दृशे॒ ह । अपध्वस्तैर्वस्तिव॑र्णैरि॒व । वि॒शि॒खासः॑ कप॒र्दिनः । अक्रुद्धस्य योत्स्य॑मान॒स्य । क्रु॒द्धस्ये॑व॒ लोहि॑नी । हेमतश्चक्षु॑षी वि॒द्यात् । अ॒क्ष्णयोः क्षिप॒णोरि॑व

abhidhūnvanto'bhighna̍nta i̱va । vā̱tava̍nto ma̱rudga̍ṇāḥ । amuto jetumiṣumu̍khāmi̱va । sannaddhāssaha da̍dṛśe̱ ha । apadhvastairvastiva̍rṇairi̱va । vi̱śi̱khāsa̍ḥ kapa̱rdinaḥ । akruddhasya yotsya̍māna̱sya । kru̱ddhasye̍va̱ lohi̍nī । hemataścakṣu̍ṣī vi̱dyāt । a̱kṣṇayoḥ kṣipa̱ṇori̍va

Wie durchschüttelnd, wie schlagend, mit dem Wind einhergehend die Marut-Schar; wie zum Kampf gegen jene, den Pfeilschützen ähnlich, gerüstet erscheinen sie vereint. Mit zerrissenen, hüftbandfarbenen [Gewändern], die Kapardin-Träger ohne Pfeil; wie der Zorn eines nicht Zürnenden, der doch kämpfen will, ist ihre blutrote [Farbe]. Als golden erkenne man ihre Augen, gleich den Wimpern der Augen.

Abhidhūnvantaḥ: durchschüttelnd (Part. Präs. Nom. Pl.) (m. 1/3). Abhighnantaḥ: schlagend (Part. Präs. Nom. Pl.) (m. 1/3). Iva: wie, gleichsam (avy.). Iva: wie (avy.). Vātavanto: mit dem Wind einhergehend (Nom. Pl.) (m. 1/3). Marudgaṇāḥ: die Marut-Schar (Nom.) (m. 1/3). Amuto: gegen jene (Abl.). Jetum: zu besiegen, zu erobern (Inf.). Iṣumukhām: Pfeilschützen, Bogenschützen (Kompositum, Akk.) (m. 2/3). Iva: wie, gleichsam (avy.). Sannaddhāḥ: geruestet vereint (Nom. Pl.) (m. 1/3). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Dadṛśe: erscheinen, wurden gesehen (part. + √dṛś) (liṭ III/1). Ha: fürwahr, gewiss (avy.). Apadhvastaiḥ: mit zerrissenen, zerstörten (Instr. Pl.) (n. 3/3). Vastivarṇaiḥ: hüftbandfarbenen (Kompositum, Instr. Pl.) (n. 3/3). Iva: wie, gleichsam (avy.). Viśikhāsaḥ: die Pfeillosen (viśikha: ohne Pfeile) (m. 1/3). Kapardinaḥ: die Zopfträger (kapardin: mit geflochtenem Haarschopf) (m. 1/3). Akruddhasya: des nicht Zuernenden (Gen.) (m. 6/1). Yotsyamānasya: der doch kaempfen will (Gen. Part. Fut.) (m. 6/1). Kruddhasya: wie der Zorn eines Zuernenden (Gen. + iva) (m. 6/1). Iva: wie (avy.). Lohinī: blutrote [Farbe] (Nom.) (f. 1/1). Hemataḥ: golden, aus Gold (taddhita-Adverbialbildung auf -tas zu hema 'Gold', indeklinabel; realisiert als '-taś' vor folgendem c) (avy.). Cakṣuṣī: die (beiden) Augen (Nom./Acc. Dual n., zu cakṣus) (n. 1/2). Cakṣuṣī: die beiden Augen (Dual, von cakṣus) (n. 2/2). Vidyāt: √vid (wissen) sollte wissen (liṅ III/1). Akṣṇayoḥ: der beiden Augen (Gen. Dual) (n. 6/2). Kṣipaṇoḥ: gleich den Wimpern (Gen. Dual + iva) (n. 6/2). Iva: wie (avy.).

दुर्भिक्षं देव॑लोके॒षु । म॒नूना॑मुद॒कं गृ॑हे । ए॒ता वा॒चः प्र॑वद॒न्तीः । वै॒द्युतो॑ यान्ति॒ शैशि॑रीः । ता अ॒ग्निः पव॑मना॒ अन्वैक्षत । इ॒ह जी॑वि॒कामप॑रिपश्यन् । तस्यै॒षा भव॑ति । इ॒हेहव॑स्स्वत॒पसः । मरु॑त॒स्सूर्य॑त्वचः । शर्म॑ स॒प्रथा॒ आवृ॑णे

durbhikṣaṃ deva̍loke̱ṣu । ma̱nūnā̍muda̱kaṃ gṛ̍he । e̱tā vā̱caḥ pra̍vada̱ntīḥ । vai̱dyuto̍ yānti̱ śaiśi̍rīḥ । tā a̱gniḥ pava̍manā̱ anvaikṣata । i̱ha jī̍vi̱kāmapa̍ripaśyan । tasyai̱ṣā bhava̍ti । i̱hehava̍ssvata̱pasaḥ । maru̍ta̱ssūrya̍tvacaḥ । śarma̍ sa̱prathā̱ āvṛ̍ṇe

Hungersnot in den Götterwelten, Wasser im Haus der Manus – diese verkündenden Worte ziehen blitzumleuchtet, winterlich einher. Diese sah der reinigende Agni, hier nach Lebensunterhalt spähend. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Hier, ihr von eigener Askese Erhitzten, ihr Marut von sonnengleicher Haut, gewähret [uns] weitreichenden Schutz.'

Durbhikṣaṃ: Hungersnot (Akk.) (n. 1/1). Devalokeṣu: in den Goetterwelten (Lok. Pl.) (m. 7/3). Manūnām: das Wasser im Haus der Manus (manūnām + udakam) (m. 6/3). Udakaṃ: das Wasser im Haus der Manus (manūnām + udakam) (n. 1/1). Gṛhe: Haus, Tempel, Wohnung, Diener (n. 7/1). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Vācaḥ: der Rede (f. 1/3). Pravadantīḥ: verkuendend (part. Fem. Pl.) (f. 1/3). Vaidyuto: blitzumleuchtet (Nom. Pl.) (m. 1/1). Yānti: sie ziehen (3. Pl.) (laṭ III/3). Śaiśirīḥ: winterlich (Nom. Pl.) (f. 1/3). Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (f. 2/3). Agniḥ: Feuer (m. 1/1). Pavamanā: der reinigende (Nom.) (m. 1/1). Anvaikṣata: sah, erblickte (3. Sg.) (laṅ III/1). Iha: hier, herher (avy.). Jīvikām: hier nach Lebensunterhalt spaehend (f. 2/1). Paripaśyan: hier nach Lebensunterhalt spaehend (m. 1/1). Tasya: das (6/1). Eṣā: dieser, diese, dieses (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Ihehavassvatapasaḥ: hier, ihr von eigener Askese Erhitzten. Marutaḥ: Maruten, Sturmgötter (Nom./Vok. Pl.) (m. 8/3). Sūryatvacaḥ: von sonnengleicher Haut (Kompositum, Nom./Vok. Pl.) (m. 8/3). Śarma: Schutz (śarman: Schutz, Obdach) (n. 2/1). Saprathā: weitreichend (Nom.) (n. 2/1). Āvṛṇe: gewaehre! (Imp. 1. Sg. Med., von √vṛ) (laṭ I/1).

अति॑ता॒म्राणि॑ वासां॒सि । अ॒ष्टिव॑ज्रिश॒तघ्नि॑ च । विश्वे देवा विप्र॑हर॒न्ति । अ॒ग्निजि॑ह्वा अ॒सश्च॑त । नैव देवो॑ न म॒र्त्यः । न राजा व॑रुणो॒ विभुः । नाग्निर्नेन्द्रो न प॑वमा॒नः । मा॒तृक्क॑च्चन॒ विद्य॑ते । दि॒व्यस्यैका॒ धनु॑रार्त्निः । पृ॒थि॒व्यामप॑रा श्रि॒ता

ati̍tā̱mrāṇi̍ vāsā̱ṃ̱si । a̱ṣṭiva̍jriśa̱taghni̍ ca । viśve devā vipra̍hara̱nti । a̱gniji̍hvā a̱saśca̍ta । naiva devo̍ na ma̱rtyaḥ । na rājā va̍ruṇo̱ vibhuḥ । nāgnirnendro na pa̍vamā̱naḥ । mā̱tṛkka̍ccana̱ vidya̍te । di̱vyasyaikā̱ dhanu̍rārtniḥ । pṛ̱thi̱vyāmapa̍rā śri̱tā

Kupferrote Gewänder, mit Achtkantstacheln, hundertfach tötend; die Allgötter schlagen zu, den feuerzungigen [Waffen] folgend. Weder ein Gott noch ein Sterblicher, kein König Varuṇa, der Mächtige, weder Agni noch Indra noch der Reinigende – niemand kennt dessen Mutter. Die eine Bogenspitze ist himmlisch, die andere ruht auf der Erde.

Atitāmrāṇi: kupferrote (Akk. Pl.) (n. 1/3). Vāsāṃsi: die Gewaender (Akk. Pl.) (n. 1/3). Aṣṭivajriśataghni: mit Achtkantstacheln, hundertfach toetend (f. 1/1). Ca: und (avy.). Viśve: alle (Nom. Pl. von viśva) (m. 1/3). Devā: die Götter, Naturgesetze (m. 1/3). Vipraharanti: sie schlagen zu (3. Pl.) (laṭ III/3). Agnijihvā: die feuerzungigen [Waffen] (Nom. Pl.) (f. 2/3). Asaścata: folgend, anhaengend (3. Pl.) (laṅ III/3). Naiva: weder, gar nicht (avy.). Devo: ein Gott (Nom.) (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Martyaḥ: ein Sterblicher (Nom.) (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Rājā: ein Koenig (Nom.) (m. 1/1). Varuṇo: Varuṇa (Nom.) (m. 1/1). Vibhuḥ: der Maechtige (Nom.) (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Agniḥ: Feuer (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Indraḥ: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Pavamānaḥ: der Reinigende (Nom.) (m. 1/1). Mātṛkkaccana: niemand kennt dessen Mutter (mātṛkam + kaccana). Vidyate: wird gefunden, existiert (laṭ karmaṇi III/1). Divyasya: die eine Bogenspitze ist himmlisch (divyasya + ekā) (m. 6/1). Ekā: eins, ein (numeral). Dhanurārtniḥ: die Bogenspitze (Nom.) (f. 1/1). Pṛthivyām: auf der Erde ruht die andere (pṛthivyām + aparā) (f. 7/1). Aparā: ein anderer (f. 1/1). Śritā: ruht, gestuetzt (part.) (f. 1/1).

तस्येन्द्रो वम्रि॑रूपे॒ण । ध॒नुर्ज्या॑मछि॒नथ्स्व॑यम् । तदि॑न्द्र॒धनु॑रित्य॒ज्यम् । अ॒भ्रव॑र्णेषु॒ चक्ष॑ते । एतदेव शंयोर्बार्ह॑स्पत्य॒स्य । ए॒तद्रु॑द्रस्य॒ धनुः । रु॒द्रस्य॑ त्वेव॒ धनु॑रार्त्निः । शिर॒ उत्पि॑पेष । स प्र॑व॒र्ग्यो॑ऽभवत् । तस्मा॒द्यस्सप्र॑व॒र्ग्येण॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑ते । रु॒द्रस्य॒ स शिरः॒ प्रति॑दधाति । नैनं॑ रु॒द्र आरु॑को भवति । य ए॒वं वेद॑

tasyendro vamri̍rūpe̱ṇa । dha̱nurjyā̍machi̱nathsva̍yam । tadi̍ndra̱dhanu̍ritya̱jyam । a̱bhrava̍rṇeṣu̱ cakṣa̍te । etadeva śaṃyorbārha̍spatya̱sya । e̱tadru̍drasya̱ dhanuḥ । ru̱drasya̍ tveva̱ dhanu̍rārtniḥ । śira̱ utpi̍peṣa । sa pra̍va̱rgyo̍'bhavat । tasmā̱dyassapra̍va̱rgyeṇa̍ ya̱jñena̱ yaja̍te । ru̱drasya̱ sa śira̱ḥ prati̍dadhāti । nainaṃ̍ ru̱dra āru̍ko bhavati । ya e̱vaṃ veda̍

Indra zerschnitt in Ameisengestalt selbst die Bogensehne. Das ist der 'Bogen Indras', so nennt man ihn bei den Regenwolkenfarbigen; ebendas ist der Bogen des Bārhaspatya-Glücks, das ist der Bogen Rudras. Doch Rudras Bogenspitze zerraspelte [ihm] das Haupt – so wurde er zum Pravargya. Deshalb: wer mit diesem Pravargya-Opfer opfert, der setzt Rudra sein Haupt wieder ein; ihm wird Rudra nicht zum Verderber – wer dies so weiß.

Tasya: das (6/1). Indraḥ: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (m. 1/1). Vamrirūpeṇa: in Ameisengestalt (Instr.) (n. 3/1). Dhanuḥ: Bogen (n. 2/1). Jyām: Bogensehne (Akk.) (f. 2/1). Achinat: zerschnitt (Impf.) (laṅ III/1). Svayam: selbst (avy.). Tat: das, dieses (n. 1/1). Indradhanuḥ: Regenbogen, wörtl. 'Indras Bogen' (Kompositum) (n. 1/1). Iti: so, dies (Zitatpartikel) (avy.). Ajyam: Schmelzbutter, Opferschmalz (n. 1/1). Abhravarṇeṣu: bei den Regenwolkenfarbigen (Lok. Pl.) (m. 7/3). Cakṣate: man nennt (3. Pl.) (laṭ III/3). Etadeva: das eben (Akk.) (n. 1/1). Śaṃyoḥ: des Glücks, Segens (Gen.) (m. 6/1). Bārhaspatyasya: des Bārhaspatya, zu Bṛhaspati gehörig (Gen.) (m. 6/1). Etat: dieser, diese, dieses (n. 1/1). Rudrasya: Rudras (Genitiv von Rudra) (m. 6/1). Dhanuḥ: Bogen (n. 1/1). Rudrasya: Rudras (Genitiv von Rudra) (m. 6/1). Tveva: gleichsam nur (tu + eva) (avy.). Dhanurārtniḥ: die Bogenspitze (Nom.) (f. 1/1). Śira: das Haupt (Akk.) (n. 2/1). Utpipeṣa: zerraspelte, zermalmte (3. Sg., von √ut-piṣ) (liṭ III/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Pravargyaḥ: so wurde er zum Pravargya (pravargyaḥ + abhavat) (m. 1/1). Abhavat: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṅ III/1). Tasmāt: deshalb, daher. Yaḥ: welcher (m. 1/1). Sa: er, dieser (m. 1/1). Pravargyeṇa: Pravargya-Opfer (Instr.) (m. 3/1). Yajñena: durch das Opfer (Instr.) (m. 3/1). Yajate: opfert (3. Sg., von √yaj) (laṭ III/1). Rudrasya: Rudras (Genitiv von Rudra) (m. 6/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Śiraḥ: das Haupt (Akk.) (n. 2/1). Pratidadhāti: setzt wieder ein (3. Sg., von √prati-dhā) (laṭ III/1). Na: nicht (avy.). Enam: ihn/ihm (enklitisches Pronomen) (m. 2/1). Rudra: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 1/1). Āruko: zum Verderber (Nom.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ III/1).

अ॒त्यू॒र्ध्वा॒क्षोऽति॑रश्चात् । शिशि॑रः प्र॒दृश्य॑ते । नैव रूपं न॑ वासां॒सि । न चक्षुः॑ प्रति॒दृश्य॑ते । अ॒न्योन्यं॒ तु न॑ हिंस्रा॒तः । स॒तस्त॑द्देव॒लक्ष॑णम् । लोहितोऽक्ष्णि शा॑रशी॒र्ष्णिः । सू॒र्यस्यो॑दय॒नं प्र॑ति । त्वं करेषि॑न्यञ्ज॒लिकाम् । त्वं॒ करो॑षि नि॒जानु॑काम्

a̱tyū̱rdhvā̱kṣo'ti̍raścāt । śiśi̍raḥ pra̱dṛśya̍te । naiva rūpaṃ na̍ vāsā̱ṃ̱si । na cakṣu̍ḥ prati̱dṛśya̍te । a̱nyonya̱ṃ tu na̍ hiṃsrā̱taḥ । sa̱tasta̍ddeva̱lakṣa̍ṇam । lohito'kṣṇi śā̍raśī̱rṣṇiḥ । sū̱ryasyo̍daya̱naṃ pra̍ti । tvaṃ kareṣi̍nyañja̱likām । tva̱ṃ karo̍ṣi ni̱jānu̍kām

Mit steil aufgerichtetem, quer blickendem Auge erscheint der Winter. Weder Gestalt noch Gewänder, kein Auge ist [an ihm] zu erblicken; einander verletzen sie nicht – dies ist das Merkmal des wahrhaft Seienden. Rot ist sein Auge, mit weißem Haupt, dem Sonnenaufgang zugewandt. Du bewirkst die Handbewegung der Ehrerbietung, du bewirkst die eigene [Handbewegung des] Grußes.

Atyūrdhvākṣaḥ: mit steil aufgerichtetem Auge (m. 1/1). Atiraścāt: quer, seitlich blickend (adverbial) (avy.). Śiśiraḥ: der Winter (Nom.) (m. 1/1). Pradṛśyate: wird sichtbar, erscheint (Pass., von √pra-dṛś) (laṭ karmaṇi III/1). Naiva: weder, gar nicht (avy.). Rūpaṃ: die Gestalt (Akk.) (n. 1/1). Na: nicht (avy.). Vāsāṃsi: die Gewaender (Akk. Pl.) (n. 1/3). Na: nicht (avy.). Cakṣuḥ: Auge (n. 1/1). Pratidṛśyate: ist zu erblicken (Pass.) (laṭ karmaṇi III/1). Anyonyaṃ: einander (Akk.) (n. 2/1). Tu: aber, jedoch (avy.). Na: nicht (avy.). Hiṃsrātaḥ: verletzen sie nicht (Nom. Pl.) (1/3). Sataḥ: des Seienden, des Wahren (Gen.) (n. 6/1). Tat: das, dieses (n. 1/1). Devalakṣaṇam: Merkmal/Zeichen des Göttlichen (Kompositum) (n. 1/1). Lohitaḥ: rot (m. 1/1). Akṣṇi: Auge (n. 7/1). Śāraśīrṣṇiḥ: mit weissem Haupt (m. 1/1). Sūryasya: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/1). Udayanaṃ: Aufgang (n. 2/1). Prati: zugewandt, entgegen (avy.). Tvaṃ: Du (1/1). Kareṣinyañjalikām: du bewirkst die Handbewegung der Ehrerbietung. Tvaṃ: Du (1/1). Karoṣi: du bewirkst (2. Sg.) (laṭ II/1). Nijānukām: die eigene [Geste] des Grusses.

निजानुकामेन्यञ्ज॒लिका । अमी वाचमुपास॑तामि॒ति । तस्मै सर्व ऋतवो॑ नम॒न्ते । मर्यादाकरत्वात्प्र॑पुरो॒धाम् । ब्राह्मण॑ आप्नो॒ति । य ए॑वं वे॒द । स खलु संवत्सर एतैस्सेनानी॑भिस्स॒ह । इन्द्राय सर्वान्कामान॑भिव॒हति । स द्र॒प्सः । तस्यै॒षा भव॑ति

nijānukāmenyañja̱likā । amī vācamupāsa̍tāmi̱ti । tasmai sarva ṛtavo̍ nama̱nte । maryādākaratvātpra̍puro̱dhām । brāhmaṇa̍ āpno̱ti । ya e̍vaṃ ve̱da । sa khalu saṃvatsara etaissenānī̍bhissa̱ha । indrāya sarvānkāmāna̍bhiva̱hati । sa dra̱psaḥ । tasyai̱ṣā bhava̍ti

die Grußgeste – dieser folgt man mit Worten, so heißt es. Ihm huldigen alle Jahreszeiten, da er der Grenzsetzer und Anführer, der Erste ist. Der Brahmane erlangt [dies] – wer dies so weiß. Er ist ja das Jahr, das mit diesen Heerführern zusammen dem Indra alle Wünsche darbringt. Er ist der Tropfen. Dazu gibt es diesen Spruch:

Nijānukāmenyañjalikā: die eigene Handbewegung des Grusses. Amī: jene (Nom. Pl.) (m. 1/3). Vācam: der Rede (f. 2/1). Upāsatām: dieser folgt man mit Worten, so heisst es (loṭ III/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Tasmai: diesem (Dativ von tad) (m. 4/1). Sarva: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (m. 1/3). Ṛtavo: die Jahreszeiten (Nom. Pl.) (m. 1/3). Namante: huldigen (3. Pl.) (laṭ III/3). Maryādākaratvātprapurodhām: da er der Grenzsetzer und Anfuehrer, der Erste ist. Brāhmaṇa: der Brahmane (Nom.) (m. 1/1). Āpnoti: erlangt (3. Sg.) (laṭ III/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ III/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Khalu: fürwahr, wahrlich (Partikel) (avy.). Saṃvatsara: das Jahr (Nom.) (m. 1/1). Etaiḥ: mit diesen (Instr. Pl.) (m. 3/3). Senānībhiḥ: mit den Heerführern (Instr. Pl.) (m. 3/3). Saha: zusammen, mit (avy.). Indrāya: dem Indra (Dat.) (m. 4/1). Sarvān: alle (Akk. Pl.) (m. 2/3). Kāmān: Wünsche (Akk. Pl.) (m. 2/3). Abhivahati: bringt dar, trägt heran (laṭ III/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Drapsaḥ: der Tropfen (Nom.) (m. 1/1). Tasya: das (6/1). Eṣā: dieser, diese, dieses (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1).

अव॑द्र॒प्सो अं॑शु॒मती॑मतिष्ठत् । इ॒या॒नः कृ॒ष्णो द॒शभि॑स्स॒हस्रैः । आव॒र्तमिन्द्रः॒ शच्या॒ धम॑न्तम् । उप्स्नुहि तं नृमणामथ॑द्रामि॒ती । एतयैवेन्द्रः सलावृ॑क्या स॒ह । असुरान् प॑रिवृ॒श्चति । पृथि॑व्यं॒शुम॑ती । ताम॒न्वव॑स्थितः संवत्स॒रो दि॒वं च॑ । नैवं विदुषाऽऽचार्यान्तेवा॒सिनौ । अन्योन्यस्मै द्रुह्या॒ताम् । यो द्रु॒ह्यति । भ्रश्यते स्व॑र्गाल्लो॒कात् । इत्यृतुम॑ण्डला॒नि । सूर्यमण्डलान्याख्या॒यिकाः । अत ऊर्ध्वं सनि॑र्व॒चनाः

ava̍dra̱pso aṃ̍śu̱matī̍matiṣṭhat । i̱yā̱naḥ kṛ̱ṣṇo da̱śabhi̍ssa̱hasraiḥ । āva̱rtamindra̱ḥ śacyā̱ dhama̍ntam । upsnuhi taṃ nṛmaṇāmatha̍drāmi̱tī । etayaivendraḥ salāvṛ̍kyā sa̱ha । asurān pa̍rivṛ̱ścati । pṛthi̍vya̱ṃ̱śuma̍tī । tāma̱nvava̍sthitaḥ saṃvatsa̱ro di̱vaṃ ca̍ । naivaṃ viduṣā''cāryāntevā̱sinau । anyonyasmai druhyā̱tām । yo dru̱hyati । bhraśyate sva̍rgāllo̱kāt । ityṛtuma̍ṇḍalā̱ni । sūryamaṇḍalānyākhyā̱yikāḥ । ata ūrdhvaṃ sani̍rva̱canāḥ

Der Tropfen weilte über dem funkelnden [Strom], schwarz, mit zehntausend [Strahlen] heranziehend; Indra bläst ihn, den Kraftlosen, mit seiner Macht empor, [ruft ihn] an den Freundlichgesinnten, dann den Sanftmütigen. Ebendamit reißt Indra, mit der Salāvṛkī vereint, die Asuras hinweg. Die Erde ist funkelnd; ihr entsprechend steht das Jahr, und der Himmel. So sollen zwei kundige [Lehrer und Schüler] miteinander verkehren, Lehrer und Schüler; nicht sollen sie einander schädigen. Wer schädigt, fällt aus der himmlischen Welt heraus. So sind die Jahreszeiten-Kreise, die Sonnenscheiben-Erzählungen benannt. Von hier an folgen die mit eigener Bedeutung [benannten Kreise].

Avadrapso: der Tropfen (Nom.) (m. 1/1). Aṃśumatīm: die Strahlenreiche, funkelnd [Fluss/Strom] (Akk.) (f. 2/1). Atiṣṭhat: weilte, stand (Impf.) (laṅ III/1). Iyānaḥ: heranziehend (part.) (m. 1/1). Kṛṣṇo: schwarz (Nom.) (m. 1/1). Daśabhiḥ: mit zehn (Instr. Pl.) (numeral). Sahasraiḥ: mit Tausenden (Instr. Pl.) (numeral). Āvartam: Wirbel, Wendung (m. 2/1). Indraḥ: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (m. 1/1). Śacyā: mit seiner Macht (Instr.) (f. 3/1). Dhamantam: den Kraftlosen (Akk. part.) (m. 2/1). Upsnuhi: blase empor! (Imp.). Taṃ: ihn, den (Akk. von tad) (m. 2/1). Nṛmaṇāmathadrāmitī: den Freundlichgesinnten, dann den Sanftmuetigen. Etayā: dieser, diese, dieses (f. 3/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Indraḥ: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (m. 1/1). Salāvṛkyā: mit der Salāvṛkī vereint (Instr.) (f. 3/1). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Asurān: die Asuras (Akk.) (m. 2/3). Parivṛścati: reisst hinweg (3. Sg.) (laṭ III/1). Pṛthivī: die Erde ist funkelnd (pṛthivī + aṃśumatī) (f. 1/1). Aṃśumatī: die Strahlenreiche, funkelnd [Fluss/Strom] (Akk.) (f. 1/1). Tām: ihr entsprechend steht [das Jahr] (f. 2/1). Anvavasthitaḥ: ihr entsprechend steht [das Jahr] (m. 1/1). Saṃvatsaro: das Jahr (Nom.) (m. 1/1). Divaṃ: Himmel (div: Himmel, Akkusativ) (m. 2/1). Ca: und (avy.). Na: nicht (avy.). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Viduṣā: vom Kundigen, Wissenden (Instr.). Ācāryāntevāsinau: Lehrer und Schüler, das Lehrer-Schüler-Paar (Kompositum, Dual) (m. 1/2). Anyonyasmai: einander (Dat.) (m. 4/1). Druhyātām: sollen schaedigen (Opt. 3. Dual) (liṅ III/2). Yo: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Druhyati: schaedigt (3. Sg.) (laṭ III/1). Bhraśyate: faellt heraus (3. Sg. Pass.) (laṭ III/1). Svargāt: Himmel (m. 5/1). Lokāt: die Welten (Akk. Pl. m.) (m. 5/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Ṛtumaṇḍalāni: Jahreszeiten-Kreis (n. 1/3). Sūryamaṇḍalāni: Sonnenscheiben-Kreis (n. 1/3). Ākhyāyikāḥ: Erzaehlung, Benennung (f. 1/3). Ata: von hier an (Adv.) (avy.). Ūrdhvaṃ: aufwärts, empor (avy.). Sanirvacanāḥ: die mit eigener Bedeutung [benannten] (Nom. Pl.) (f. 1/3).

आरोगो भ्राजः पटरः॑ पत॒ङ्गः । स्वर्णरो ज्योतिषिमान्॑ विभा॒सः । ते अस्मै सर्वे दिवमा॑तप॒न्ति । ऊर्जं दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति । कश्य॑पोऽष्ट॒मः । स महामेरुं न॑ जहा॒ति । तस्यै॒षा भव॑ति । यत्ते॒ शिल्पं॑कश्यप रोच॒नावत्॑ । इ॒न्द्रि॒याव॑त्पुष्क॒लं चि॒त्रभा॑नु । यस्मि॒न्त्सूर्या॒ अर्पि॑तास्स॒प्त सा॒कम्

ārogo bhrājaḥ paṭara̍ḥ pata̱ṅgaḥ । svarṇaro jyotiṣimān̍ vibhā̱saḥ । te asmai sarve divamā̍tapa̱nti । ūrjaṃ duhānā anapasphura̍nta i̱ti । kaśya̍po'ṣṭa̱maḥ । sa mahāmeruṃ na̍ jahā̱ti । tasyai̱ṣā bhava̍ti । yatte̱ śilpaṃ̍kaśyapa roca̱nāva̍t । i̱ndri̱yāva̍tpuṣka̱laṃ ci̱trabhā̍nu । yasmi̱ntsūryā̱ arpi̍tāssa̱pta sā̱kam

Der Gesunde, der Leuchtende, der Ausgebreitete, der Vogelgleiche, der Goldfarbene, der Lichthafte, der Glanzvolle – sie alle erwärmen ihm den Himmel, Kraft spendend, unerschöpflich. Kaśyapa ist der achte; er verlässt den großen Meru nicht. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Dein Kunstwerk, o Kaśyapa, ist leuchtend wie [Sonnen]glanz, sinnenreich, vielfältig, o Vielstrahliger, in dem die Sonnen [Strahlen] zugleich siebenfach eingesetzt sind.'

Ārogo: der Gesunde (Nom.) (m. 1/1). Bhrājaḥ: der Leuchtende (Nom.) (m. 1/1). Paṭaraḥ: der Ausgebreitete (Nom.) (m. 1/1). Pataṅgaḥ: der Vogelgleiche (Nom.) (m. 1/1). Svarṇaro: der Goldfarbene (Nom.) (m. 1/1). Jyotiṣimān: der Lichthafte (Nom.) (m. 1/1). Vibhāsaḥ: der Glanzvolle (Nom.) (m. 1/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (m. 1/3). Asmai: ihm (Dat.) (m. 4/1). Sarve: in allen (m. 1/3). Divam: erwaermen den Himmel (divam + ātapanti) (m. 2/1). Ātapanti: erwaermen den Himmel (divam + ātapanti) (laṭ III/3). Ūrjaṃ: die Kraft (Akk.) (f. 2/1). Duhānā: spendend, melkend (part.) (m. 1/3). Anapasphuranta: unerschoepflich, nicht versiegend (m. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Kaśyapaḥ: Kaśyapa ist der achte (Nom.) (m. 1/1). Aṣṭamaḥ: erster (m. 1/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Mahāmeruṃ: den grossen Meru (Akk.) (m. 2/1). Na: nicht (avy.). Jahāti: verlaesst (3. Sg.) (laṭ III/1). Tasya: das (6/1). Eṣā: dieser, diese, dieses (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Śilpam: das Kunstwerk, o Kaśyapa (Vok.) (n. 1/1). Kaśyapa: Kaśyapa ist der achte (Nom.) (m. 8/1). Rocanāvat: leuchtend wie [Sonnen]glanz (n. 1/1). Indriyāvat: sinnenreich, vielfaeltig (n. 1/1). Puṣkalaṃ: sinnenreich, vielfaeltig (n. 1/1). Citrabhānu: o Vielstrahliger (Vok.) (m. 8/1). Yasmin: welcher (m. 7/1). Sūryāḥ: Sonne, Sonnengott, Nachkomme der Aditi (m. 1/3). Arpitāḥ: eingesetzt sind, sieben (part. + sapta) (m. 1/3). Sapta: sieben (numeral). Sākam: zugleich (avy.).

तस्मिन् राजानमधिविश्रये॑ममि॒ति । ते अस्मै सर्वे कश्यपाज्ज्य् ओति॑र्लभ॒न्ते । तान्त्सोमः कश्यपादधि॑निर्द्ध॒मति । भ्रस्ताकर्मकृ॑दिवै॒वम् । प्राणो जीवानीन्द्रिय॑जीवा॒नि । सप्त शीर्ष॑ण्याः प्रा॒णाः । सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः । अपश्यमहमेतान्त्सप्त सूर्यानि॒ति । पञ्चकर्णो॑ वात्स्या॒यनः । सप्तकर्ण॑श्च प्ला॒क्षिः

tasmin rājānamadhiviśraye̍mami̱ti । te asmai sarve kaśyapājjy oti̍rlabha̱nte । tāntsomaḥ kaśyapādadhi̍nirddha̱mati । bhrastākarmakṛ̍divai̱vam । prāṇo jīvānīndriya̍jīvā̱ni । sapta śīrṣa̍ṇyāḥ prā̱ṇāḥ । sūryā i̍tyācā̱ryāḥ । apaśyamahametāntsapta sūryāni̱ti । pañcakarṇo̍ vātsyā̱yanaḥ । saptakarṇa̍śca plā̱kṣiḥ

'In diesem lasse ich den König wohnen' - so [sprechen sie]. Ihm gewinnen sie alle Lichtglanz von Kaśyapa. Von ihnen lässt Soma [den Glanz], von Kaśyapa kommend, herabtropfen. Wer schlecht handelt, [dem ergeht es] ebenso. Der Atem ist das Leben, die Sinnesorgane sind das Lebendige. Sieben sind die hauptständigen Atemkräfte, [die] Sonnen, so die Lehrer. 'Wir sahen diese sieben Sonnen' - so heißt es. Pañcakarṇa Vātsyāyana und Saptakarṇa Plākṣi

Tasmin: in dem (7/1). Rājānam: den König (Akk.) (n. 2/1). Adhiviśraye: ich lasse wohnen (1. Sg. Präs.) (laṭ I/1). Imam: diesen (Akk.) (m. 2/1). Iti: so, dies (Zitatpartikel) (avy.). Te: Euer, Dein, das; Dir (m. 1/3). Asmai: ihm (Dat.) (m. 4/1). Sarve: in allen (m. 1/3). Kaśyapāt: Kaśyapa ist der achte (Nom.) (m. 5/1). Jyotiḥ: Licht, Glanz (n. 2/1). Labhante: erlangen, gewinnen (Wurzel) (laṭ III/3). Tān: das (m. 2/3). Somaḥ: Soma, der heilige Opfertrank (m. 1/1). Kaśyapāt: Kaśyapa ist der achte (Nom.) (m. 5/1). Adhinirddhamati: von Kaśyapa kommend herabtropfen (laṭ III/1). Bhrastākarmakṛdivaivam: wer schlecht handelt [dem ergeht es] ebenso. Prāṇo: der Einatem, Lebenshauch (einer der fünf Prāṇas) (m. 1/1). Jīvāni: die Leben, Lebewesen (Nom./Akk. Pl. Neutr.) (n. 1/3). Indriyajīvāni: die Sinnesorgan-Leben (Kompositum, Nom./Akk. Pl. Neutr.) (n. 1/3). Sapta: sieben (numeral). Śīrṣaṇyāḥ: hauptstaendig (Nom. Pl.) (m. 1/3). Prāṇāḥ: die Atemkraefte (Nom. Pl.) (m. 1/3). Sūryā: die Sonnen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Ācāryāḥ: so die Lehrer (iti + ācāryāḥ) (m. 1/3). Apaśyāma: wir sahen (laṅ I/3). Hi: denn, ja, wahrlich (avy.). Etān: diese (Akk. Pl. Mask.) (m. 2/3). Sapta: sieben (numeral). Sūryān: Sonne, Sonnengott, Nachkomme der Aditi (m. 2/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Pañcakarṇo: Pañcakarṇa (Eigenname, Nom.) (m. 1/1). Vātsyāyanaḥ: Vātsyāyana (Eigenname, Nom.) (m. 1/1). Saptakarṇaḥ: und Saptakarṇa (Eigenname + ca) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Plākṣiḥ: Plākṣi (Eigenname, Nom.) (m. 1/1).

आनुश्राविक एव नौ कश्य॑प इ॒ति । उभौ॑ वेद॒यिते । न हि शेकुमिव महामे॑रुं ग॒न्तुम् । अपश्यमहमेत्सूर्यमण्डलं परिव॑र्तमा॒नम् । गा॒र्ग्यः प्रा॑णत्रा॒तः । गच्छन्त म॑हामे॒रुम् । एकं॑ चाज॒हतम् । भ्राजपटरपत॑ङ्गा नि॒हने । तिष्ठन्ना॑तप॒न्ति । तस्मा॑दि॒ह तप्त्रि॑तपाः

ānuśrāvika eva nau kaśya̍pa i̱ti । ubhau̍ veda̱yite । na hi śekumiva mahāme̍ruṃ ga̱ntum । apaśyamahametsūryamaṇḍalaṃ pariva̍rtamā̱nam । gā̱rgyaḥ prā̍ṇatrā̱taḥ । gacchanta ma̍hāme̱rum । eka̍ṃ cāja̱hatam । bhrājapaṭarapata̍ṅgā ni̱hane । tiṣṭhannā̍tapa̱nti । tasmā̍di̱ha taptri̍tapāḥ

[sagten]: 'Nur durch Überlieferung [wissen wir], o Kaśyapa' - beide gaben dies zu bedenken; denn sie vermochten es nicht, bis zum großen Meru zu gelangen. 'Wir sahen die Sonnenscheibe sich wenden' [sagten sie]. Gārgya, vom Atem beschützt, ging zum großen Meru, ein einziger blieb zurück. 'Der Leuchtende, der Ausgebreitete, der Vogelgleiche verlöschen nicht' [heißt es] - stehend erwärmen sie. Deshalb sind sie hier die höchst Erhitzten.

Sapta: sieben (numeral). Ānuśrāvika: √anu-śru (ueberliefert) nur durch Ueberlieferung (n. 1/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Nau: (nas: wir, uns) uns beiden (6/2). Kaśyapa: Kaśyapa (Vok.) (m. 8/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Ubhau: beide (Nom. Dual) (m. 1/2). Vedayite: gaben zu bedenken (3. Dual, von √vid caus.) (laṅ III/2). Na: nicht (avy.). Hi: denn, wahrlich (avy.). Śekuḥ: vermögen, können (Wurzel) (liṭ III/3). Iva: wie (avy.). Mahāmeruṃ: den grossen Meru (Akk.) (m. 2/1). Gantum: zu gelangen (Inf.). Apaśyāma: wir sahen (laṅ I/3). Hi: denn, ja, wahrlich (avy.). Metam: dies (Var. von etam, Akk.). Sūryamaṇḍalam: Sonnenscheibe (Kompositum) (n. 2/1). Parivartamānam: sich wendend (part.) (n. 2/1). Gārgyaḥ: Gārgya (Eigenname, Nom.) (m. 1/1). Prāṇatrātaḥ: vom Atem beschuetzt (m. 1/1). Gacchanta: gingen (3. Dual/Pl.) (m. 1/1). Mahāmerum: zum grossen Meru (Akk.) (m. 2/1). Ekaṃ: einer (Akk.) (numeral). Ca: und (avy.). Ajahatam: und blieb zurueck (ca + ajahatam) (laṅ III/1). Bhrājapaṭarapataṅgā: der Leuchtende, der Ausgebreitete, der Vogelgleiche (m. 1/3). Nihane: verloeschen nicht (1. Pl./3. Pl.). Tiṣṭhan: stehend erwaermen sie (participle). Ātapanti: erwaermen den Himmel (divam + ātapanti) (laṭ III/3). Tasmāt: deshalb, daher. Iha: hier, herher (avy.). Taptritapāḥ: die hoechst Erhitzten (Nom. Pl.) (m. 1/3).

अ॒मुत्रे॒तरे । तस्मा॑दि॒हातप्त्रि॑तपाः । तेषा॑मेषा॒ भव॑ति । स॒प्त सूर्या॒ दिव॒मनु॒प्रवि॑ष्टाः । तान॒न्वेति॑ प॒थिभि॑र्दक्षि॒णावान्॑ । ते अस्मै सर्वे घृतमा॑तप॒न्ति । ऊर्जं दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति । सप्तर्त्विजस्सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः । तेषा॑मेषा॒ भव॑ति । स॒प्त दिशो॒ नाना॑सूर्याः

a̱mutre̱tare । tasmā̍di̱hātaptri̍tapāḥ । teṣā̍meṣā̱ bhava̍ti । sa̱pta sūryā̱ diva̱manu̱pravi̍ṣṭāḥ । tāna̱nveti̍ pa̱thibhi̍rdakṣi̱ṇāvān̍ । te asmai sarve ghṛtamā̍tapa̱nti । ūrjaṃ duhānā anapasphura̍nta i̱ti । saptartvijassūryā i̍tyācā̱ryāḥ । teṣā̍meṣā̱ bhava̍ti । sa̱pta diśo̱ nānā̍sūryāḥ

die anderen dort [nicht]. Deshalb sind sie hier die höchst Erhitzten. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Sieben Sonnen sind in den Himmel eingedrungen; ihnen folgt der Rechtschaffene auf den Pfaden. Sie alle erwärmen ihm mit Ghee, Kraft spendend, unerschöpflich' - so heißt es. 'Sieben Opferpriester sind die Sonnen', so die Lehrer. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Sieben Himmelsrichtungen, vielfältige Sonnen'

Amutra: gegen jene (Abl.). Itare: ein anderer (m. 1/3). Tasmāt: deshalb, daher. Iha: hier, herher (avy.). Taptritapāḥ: die hoechst Erhitzten (Nom. Pl.) (m. 1/3). Teṣām: das (m. 6/3). Eṣā: dieser, diese, dieses (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Sapta: sieben (numeral). Sūryā: die Sonnen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Divam: sind in den Himmel eingedrungen (Nom. Pl.) (m. 2/1). Anupraviṣṭāḥ: sind in den Himmel eingedrungen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Tān: das (m. 2/3). Anveti: ihnen folgt (tān + anveti) (laṭ III/1). Pathibhiḥ: auf den Pfaden (Instr. Pl.) (m. 3/3). Dakṣiṇāvān: der Rechtschaffene, Gabenreiche (m. 1/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (m. 1/3). Asmai: ihm (Dat.) (m. 4/1). Sarve: in allen (m. 1/3). Ghṛtam: erwaermen mit Ghee (ghṛtam + ātapanti) (n. 2/1). Ātapanti: erwaermen den Himmel (divam + ātapanti) (laṭ III/3). Ūrjaṃ: die Kraft (Akk.) (f. 2/1). Duhānā: spendend, melkend (part.) (m. 1/3). Anapasphuranta: unerschoepflich, nicht versiegend (m. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Sapta: sieben (numeral). Ṛtvijaḥ: Opferpriester (Nom. Pl.) (m. 1/3). Sūryāḥ: die Sonnen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Ācāryāḥ: so die Lehrer (iti + ācāryāḥ) (m. 1/3). Teṣām: das (m. 6/3). Eṣā: dieser, diese, dieses (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Sapta: sieben (numeral). Diśo: Richtungen (diś: Himmelsrichtung) (f. 1/3). Nānāsūryāḥ: vielfaeltige Sonnen (Nom. Pl.) (m. 1/3).

स॒प्त होता॑र ऋ॒त्विजः॑ । देवा आदित्या॑ ये स॒प्त । तेभिस्सोमाभीरक्ष॑ण इ॒ति । तद॑प्याम्ना॒यः । दिग्भ्राज ऋतून् करो॒ति । एत॑यैवा॒वृता सहस्रसूर्यताया इति वै॑शंपा॒यनः । तस्यै॒षा भव॑ति । यद्द्याव॑ इन्द्र ते श॒तं॑श॒तं भूमीः । उ॒तस्युः । नत्वा॑ वज्रिन् स॒हस्रं॒ सूर्याः

sa̱pta hotā̍ra ṛ̱tvija̍ḥ । devā ādityā̍ ye sa̱pta । tebhissomābhīrakṣa̍ṇa i̱ti । tada̍pyāmnā̱yaḥ । digbhrāja ṛtūn karo̱ti । eta̍yaivā̱vṛtā sahasrasūryatāyā iti vai̍śaṃpā̱yanaḥ । tasyai̱ṣā bhava̍ti । yaddyāva̍ indra te śa̱taṃ̍śa̱taṃ bhūmīḥ । u̱tasyuḥ । natvā̍ vajrin sa̱hasra̱ṃ̱ sūryāḥ

'sieben Hotṛ-Priester, die Ṛtvij-Priester, die Götter, die Ādityas, die sieben sind - mit ihnen möge Soma [uns] schützen' - so heißt es. Das ist auch überliefert: der Glanzreiche gestaltet die Jahreszeiten. Ebendadurch [entsteht] die Vorstellung der tausend Sonnen, so Vaiśampāyana. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Wenn, o Indra, die Himmel dir hundertfach die Erden [gewähren], sollen es dir dennoch, o Blitzträger, tausend Sonnen sein'

Sapta: sieben (numeral). Hotāra: die Hotṛ-Priester (Nom. Pl.) (m. 1/3). Ṛtvijaḥ: die Ṛtvij-Priester (Nom. Pl.) (m. 1/3). Devā: die Götter, Naturgesetze (m. 1/3). Ādityā: die Ādityas (Nom. Pl.) (m. 1/3). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Sapta: sieben (numeral). Tebhiḥ: mit ihnen moege Soma [uns] schuetzen, so heisst es (m. 3/3). Somābhīrakṣaṇa: Schutz durch Soma (unsicher segmentiert) (unknown). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Tat: das (n. 1/1). Api: auch, sogar (avy.). Āmnāyaḥ: Überlieferung (m. 1/1). Digbhrāja: der Glanzreiche (Nom.) (m. 1/1). Ṛtūn: die Jahreszeiten (Akk.) (m. 2/3). Karoti: gestaltet (3. Sg.) (laṭ III/1). Etayā: dieser, diese, dieses (f. 3/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āvṛtā: Wendung, Umwendung (f. 1/1). Sahasrasūryatāyā: die Vorstellung der tausend Sonnen (Gen.) (f. 6/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Vaiśaṃpāyanaḥ: Vaiśampāyana (Eigenname, Nom.) (m. 1/1). Tasya: das (6/1). Eṣā: dieser, diese, dieses (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Yat: welches, was (Relativpronomen). Dyāvaḥ: Himmel (Pl. dyavah) (f. 1/3). Indra: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (m. 8/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (4/1). Śataṃśataṃ: hundertfach (Akk.) (numeral). Bhūmīḥ: die Erden (Akk. Pl.) (f. 2/3). Utasyuḥ: sollen sie sein (Opt.) (liṅ III/3). Natvā: dennoch, aber nicht (na + tvā) (avy.). Vajrin: o Blitztraeger (Vok., von vajrin) (m. 8/1). Sahasraṃ: tausend (n. 1/1). Sūryāḥ: die Sonnen (Nom. Pl.) (m. 1/3).

अनुनजातमष्ट रोद॑सी इ॒ति । नानालिङ्गत्वादृतूनां नाना॑सूर्य॒त्वम् । अष्टौ तु व्यवसि॑ता इ॒ति । सूर्यमण्डलान्यष्टा॑त ऊ॒र्ध्वम् । तेषा॑मेषा॒ भव॑ति । चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कम् । चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्ने । आप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् । सूर्य आत्मा जगतस्तस्थु॑षश्चे॒ति

anunajātamaṣṭa roda̍sī i̱ti । nānāliṅgatvādṛtūnāṃ nānā̍sūrya̱tvam । aṣṭau tu vyavasi̍tā i̱ti । sūryamaṇḍalānyaṣṭā̍ta ū̱rdhvam । teṣā̍meṣā̱ bhava̍ti । ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍kam । cakṣu̍rmi̱trasya̱ varu̍ṇasyā̱gne । āprā̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣam । sūrya ātmā jagatastasthu̍ṣaśce̱ti

'die miteinander verbunden entstanden sind, die beiden Welthälften' - so heißt es. Wegen der Verschiedenheit der Merkmale der Jahreszeiten [gibt es] die Verschiedenheit der Sonnen. 'Acht aber sind festgesetzt' - so heißt es; acht Sonnenscheiben [gibt es], darüber hinaus [noch mehr]. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Bunt ist das Banner der Götter aufgegangen, das Auge Mitras, Varuṇas und Agnis; es erfüllte Himmel, Erde und Luftraum - die Sonne ist die Seele des Beweglichen und Unbeweglichen.'

Anunajātamaṣṭa: die miteinander verbunden entstanden sind (Nom. Dual) (f. 1/2). Rodasī: die beiden Welthaelften (Nom. Dual) (f. 1/2). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Nānāliṅgatvāt: wegen der Vielfalt der Merkmale (Kompositum, Abl.) (n. 5/1). Ṛtūnām: der Jahreszeiten (Gen. Pl.) (m. 6/3). Nānāsūryatvam: die Verschiedenheit der Sonnen (Nom.) (n. 1/1). 'ṣṭau: acht (numeral). Tu: aber, jedoch (avy.). Vyavasitā: sind festgesetzt (Nom. Pl. part.) (n. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Sūryamaṇḍalānyaṣṭāta: acht Sonnenscheiben, darueber hinaus. Ūrdhvam: aufwärts, nach oben (avy.). Teṣām: ihrer, deren (Gen. Pl. m./n. von tad) (m. 6/3). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Citraṃ: bunt, mannigfaltig (Nom.) (n. 1/1). Devānām: der Götter (Gen. Pl.) (m. 6/3). Udagāt: ist aufgegangen (Aor.) (luṅ III/1). Anīkam: Angesicht, Banner, Heerschar (n. 1/1). Cakṣuḥ: Auge (n. 1/1). Mitrasya: Mitras (Gen. Sg.) (m. 6/1). Varuṇasya: Varuṇas (Gen. Sg.) (m. 6/1). Agneḥ: Agnis (Gen. Sg.) (m. 6/1). Āprā: es erfuellte (3. Sg.) (luṅ III/1). Dyāvāpṛthivī: Himmel und Erde (Nom. Dual) (f. 2/2). Antarikṣam: der Luftraum, die Atmosphäre (n. 2/1). Sūrya: Sonne; Sūrya, der Sonnengott (m. 1/1). Ātmā: Hauch, Seele, Selbst, Wesen (m. 1/1). Jagataḥ: des Beweglichen (Gen.) (n. 6/1). Tasthuṣaḥ: des Unbeweglichen, Stehenden (Gen.) (n. 6/1). Ca: und (avy.). Iti: so, dies (Zitatpartikel) (avy.).

क्वेदमभ्र॑न्निवि॒शते । क्वायं॑ संवत्स॒रो मि॑थः । क्वाहः क्वेयन्दे॑व रा॒त्री । क्व मासा ऋ॑तवः॒ श्रिताः । अर्द्धमासा॑ मुहू॒र्ताः । निमेषास्तु॑टिभि॒स्सह । क्वेमा आपो नि॑विश॒न्ते । य॒दीतो॑ यान्ति॒ सम्प्र॑ति । काला अप्सुनि॑विश॒न्ते । आ॒पस्सूर्ये॑ स॒माहि॑ताः

kvedamabhra̍nnivi̱śate । kvāyaṃ̍ saṃvatsa̱ro mi̍thaḥ । kvāhaḥ kveyande̍va rā̱trī । kva māsā ṛ̍tava̱ḥ śritāḥ । arddhamāsā̍ muhū̱rtāḥ । nimeṣāstu̍ṭibhi̱ssaha । kvemā āpo ni̍viśa̱nte । ya̱dīto̍ yānti̱ sampra̍ti । kālā apsuni̍viśa̱nte । ā̱passūrye̍ sa̱māhi̍tāḥ

Wo tritt dieses in die Wolke ein? Wo [ist] dieses Jahr in sich [geborgen]? Wo der Tag, wo diese Nacht, o Gott? Wo sind die Monate, die Jahreszeiten geborgen? Die Halbmonate, die Muhūrtas, die Augenblicke samt den Tuṭis - wo treten diese Wasser ein? Wenn sie von hier fortgehen, wohin gehen sie zugleich? Die Zeitabschnitte treten in die Wasser ein, die Wasser sind in der Sonne geborgen.

Kva (avy.) Idam: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (n. 1/1). Abhram: Wolke (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Niviśate (laṭ III/1) Kva (avy.) Ayam: dieser (m. 1/1). Saṃvatsaro: das Jahr (Nom.) (m. 1/1). Mithaḥ Kva (avy.) Ahaḥ (n. 1/1) Kveyandeva Rātrī (f. 1/1) Kva (avy.) Māsā: Monate (Nom. Pl.) (m. 1/3). Ṛtavaḥ (m. 1/3) Śritāḥ: √śri (ruhen, sich lehnen, stützen) die sich niederliessen, weilten, Zuflucht genommen haben (m. 1/3). Arddhamāsā: Halbmonate (Nom. Pl.) (m. 1/3). Muhūrtāḥ (m. 1/3) Nimeṣāḥ: Augenblicke (Nom. Pl.) (m. 1/3). Tuṭibhiḥ: mit den Tuṭis (kleinste Zeiteinheit, Instr. Pl.) (f. 3/3). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Kva (avy.) Imā: diese (Nom. Pl. f. von idam) (f. 1/3). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Niviśante (laṭ III/3) Yadi: wenn, so, so wahr (avy.). Itaḥ: von hier (Abl.) (avy.). Yānti: sie ziehen (3. Pl.) (laṭ III/3). Samprati (avy.) Kālā (m. 1/3) Apsu: im Wasser (ap: Wasser, Lokativ Plural) (f. 7/3). Niviśante (laṭ III/3) Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Sūrye: in der Sonne (Lok. Sg. m.) (m. 7/1). Samāhitāḥ (participle)

अभ्राण्य॒पः प्र॑पद्य॒न्ते । वि॒द्युत्सूर्ये॑ स॒माहि॑ता । अनवर्णे इ॑मे भू॒मी । इ॒यं चा॑ऽसौ च॒ रोद॑सि । किंस्विदत्रान्त॑रा भू॒तम् । ये॒नेमे वि॑धृते॒ उभे । वि॒ष्णुना॑ विधृ॑ते भू॒मी । इ॒ति व॑त्सस्य॒ वेद॑ना । इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तम् । सू॒य॒व॒सिनी॒ मनु॑षे दश॒स्ये

abhrāṇya̱paḥ pra̍padya̱nte । vi̱dyutsūrye̍ sa̱māhi̍tā । anavarṇe i̍me bhū̱mī । i̱yaṃ cā̍'sau ca̱ roda̍si । kiṃsvidatrānta̍rā bhū̱tam । ye̱neme vi̍dhṛte̱ ubhe । vi̱ṣṇunā̍ vidhṛ̍te bhū̱mī । i̱ti va̍tsasya̱ veda̍nā । irā̍vatī dhenu̱matī̱ hi bhū̱tam । sū̱ya̱va̱sinī̱ manu̍ṣe daśa̱sye

Die Wolken gehen in die Wasser ein, der Blitz ist in der Sonne geborgen. Unerschöpflich sind diese beiden Welten, diese und jene, die beiden Welthälften. Was mag wohl dazwischen sein, wodurch diese beiden gehalten werden? Durch Viṣṇu werden die beiden Welten gehalten - so [besagt] das Wissen des Kalbes: erfrischend und milchreich mögt ihr sein, weidereich für den Menschen, süß.

Abhrāṇi: Wolken (Nom. Pl. n.) (n. 1/3). Apaḥ: Wasser, Gewaesser (Nom./Akk. Pl., von ap) (f. 2/3). Prapadyante (laṭ III/3) Vidyut: der Blitz (Nom. Sg.) (f. 1/1). Sūrye: in der Sonne (Lok. Sg. m.) (m. 7/1). Samāhitā (participle) Anavarṇe (f. 1/2) Ime: diese (Nom. Pl. m., von idam) (f. 1/2). Bhūmī: Erde, Erdboden, auf dem Boden, wobei der Erdboden als Gefäss dient, Land, Landstrich, Erde, Platz, Ort, Stelle, Stätte (f. 1/2). Iyaṃ (f. 1/1) Ca: und (avy.). Asau: jener (f. 1/1). Ca: und (avy.). Rodasi (f. 1/2) Kiṃ: wie, woher, warum, num, an, hat mich, kocht, oder isst er?, Mangel (n. 1/1). Svid: wohl, denn (Frage-Partikel) (avy.). Atra: hier, dort, dabei (avy.). Antarā: dazwischen, zwischen (avy.). Bhūtam (participle) Yena: mit welchem (n. 3/1). Ime: diese (Nom. Pl. m., von idam) (f. 1/2). Vidhṛte Ubhe (f. 1/2) Viṣṇunā (m. 3/1) Vidhṛte Bhūmī: Erde, Erdboden, auf dem Boden, wobei der Erdboden als Gefäss dient, Land, Landstrich, Erde, Platz, Ort, Stelle, Stätte (f. 1/2). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Vatsasya (m. 6/1) Vedanā (f. 1/1) Irāvatī (f. 8/1) Dhenumatī (f. 8/1) Hi: denn, wahrlich (avy.). Bhūtam (participle) Sūyavasinī (f. 8/1) Manuṣe (m. 4/1) Daśasye: unsicher, evtl. zu daśasya- "ehren, dienen" (Dat./Lok. Sg.), nicht sicher segmentiert.

व्य॑ष्टभ्ना॒द्रोद॑सी॒ विष्ण॑वे॒ते । दा॒धर्थ॑ पृथि॒वीम॒भितो॑ म॒यूखैः । किन्तद्विष्णोर्ब॑लमा॒हुः । का॒ दीप्तिः॑ किं प॒राय॑णम् । एको॑ य॒द्धार॑यद्दे॒वः । रे॒जती॑ रोद॒सी उ॑भे । वाताद्विष्णोर्ब॑लमा॒हुः । अ॒क्षराद्दीप्ति॒रुच्य॑ते । त्रि॒पदा॒द्धार॑यद्दे॒वः । यद्विष्णो॑रेक॒मुत्त॑मम्

vya̍ṣṭabhnā̱droda̍sī̱ viṣṇa̍ve̱te । dā̱dhartha̍ pṛthi̱vīma̱bhito̍ ma̱yūkhaiḥ । kintadviṣṇorba̍lamā̱huḥ । kā̱ dīpti̍ḥ kiṃ pa̱rāya̍ṇam । eko̍ ya̱ddhāra̍yadde̱vaḥ । re̱jatī̍ roda̱sī u̍bhe । vātādviṣṇorba̍lamā̱huḥ । a̱kṣarāddīpti̱rucya̍te । tri̱padā̱ddhāra̍yadde̱vaḥ । yadviṣṇo̍reka̱mutta̍mam

Er stützte die beiden Welthälften, o Viṣṇu; du hieltest die Erde ringsum mit deinen Pfählen fest. Was, sagt man, ist Viṣṇus Kraft? Was sein Glanz? Was seine höchste Zuflucht? Der eine Gott, der [alles] hielt - deshalb erzittern die beiden Welthälften. Vom Wind, sagt man, [kommt] Viṣṇus Kraft; von der unvergänglichen [Silbe] Om wird der Glanz genannt; durch die drei Schritte hielt der Gott - das ist Viṣṇus höchster [Schritt].

Vyaṣṭabhnāt: vi-√stabh (auseinanderstuetzen) er stuetzte auseinander (laṅ III/1). Rodasī: die beiden Welthaelften (f. 2/2). Viṣṇo: o Viṣṇu (Vokativ Sg.) (m. 8/1). Ete: diese (Nom. Pl./Dual von etad) (f. 2/2). Dādhartha (liṭ II/1) Pṛthivīm: die Erde (Akk.) (f. 2/1). Abhito: ringsum, auf beiden Seiten (avy.). Mayūkhaiḥ (m. 3/3) Kim: was (n. 1/1). Tat: das, dies (n. 2/1). Viṣṇoḥ: Viṣṇus (m. 6/1). Balam: Kraft (n. 2/1). Āhuḥ: √ah (sagen) sie sagen, man sagt (liṭ III/3). Kā (f. 1/1) Dīptiḥ (f. 1/1) Kiṃ: wie, woher, warum, num, an, hat mich, kocht, oder isst er?, Mangel (n. 1/1). Parāyaṇam: das höchste Ziel, die letzte Zuflucht (n. 1/1). Eko (numeral) Yat: das, welches (avy.). Dhārayat: √dhṛ (halten) er hielt (laṅ III/1). Devaḥ: der Gott (m. 1/1). Rejatī (participle) Rodasī: die beiden Welthaelften (Nom. Dual) (f. 1/2). Ubhe (f. 1/2) Vātāt: vom Wind (Ablativ) (m. 5/1). Viṣṇoḥ: Viṣṇus (m. 6/1). Balam: Kraft (n. 2/1). Āhuḥ: √ah (sagen) sie sagen, man sagt (liṭ III/3). Akṣarāt: von der unvergaenglichen [Silbe Om] (Ablativ) (n. 5/1). Dīptiḥ: Glanz (f. 1/1). Ucyate: √vac (sprechen) wird genannt (laṭ karmaṇi III/1). Tripadāt: durch die drei Schritte (Ablativ) (m. 5/1). Dhārayat: √dhṛ (halten) er hielt (laṅ III/1). Devaḥ: der Gott (m. 1/1). Yat: das, welches (avy.). Viṣṇoḥ: Viṣṇus (m. 6/1). Ekam: eines (numeral). Uttamam: das hoechste (n. 1/1).

अ॒ग्नयो॑ वाय॑वश्चै॒व । ए॒तद॑स्य प॒राय॑णम् । पृच्छामि त्वा प॑रं मृ॒त्युम् । अ॒वमं॑ मध्य॒मञ्च॑तुम् । लो॒क्ञ्च॒ पुण्य॑पापा॒नाम् । ए॒तत्पृ॑च्छामि॒ सम्प्र॑ति । अ॒मुमा॑हुः प॑रं मृ॒त्युम् । प॒वमा॑नं तु॒ मध्य॑मम् । अ॒ग्निरे॒वाव॑मो मृ॒त्युः । च॒न्द्रमाश्चतु॒रुच्य॑ते

a̱gnayo̍ vāya̍vaścai̱va । e̱tada̍sya pa̱rāya̍ṇam । pṛcchāmi tvā pa̍raṃ mṛ̱tyum । a̱vama̍ṃ madhya̱mañca̍tum । lo̱kñca̱ puṇya̍pāpā̱nām । e̱tatpṛ̍cchāmi̱ sampra̍ti । a̱mumā̍huḥ pa̍raṃ mṛ̱tyum । pa̱vamā̍naṃ tu̱ madhya̍mam । a̱gnire̱vāva̍mo mṛ̱tyuḥ । ca̱ndramāścatu̱rucya̍te

Agni und Vāyu ebenso - das ist seine höchste Zuflucht. Ich frage dich nach dem höchsten Tod, dem geringsten, dem mittleren und dem vierten, und nach dem Ort der Verdienstvollen und der Sünder - dies frage ich nun. Den höchsten Tod nennt man jenen dort; der reinigende [Wind, Vāyu,] ist der mittlere; Agni allein ist der geringste Tod; der Mond wird als der vierte bezeichnet.

Agnayo: die Agnis, Feuer (Nom. Pl.) (m. 1/3). Vāyavaḥ: die Vāyus, Windgötter (Nom. Pl.) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Eva: wahrlich, gewiss (avy.). Etat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von etad) (n. 1/1). Asya: seine (Gen. Sg. von idam) (m. 6/1). Parāyaṇam: das höchste Ziel, die letzte Zuflucht (n. 1/1). Pṛcchāmi (laṭ I/1) Tvā: Dich (2/1). Paraṃ: jenseits, höher als (m. 2/1). Mṛtyum: Tod, durch Feuer verursachter Tod, im Wasser seinem Tod findend, durch sein Weib den Tod findend, des Todes, des Todesgottes, des 8ten astrologischen Hauses (m. 2/1). Avamaṃ: der geringste, niedrigste (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Madhyamam: medius, in der (die) Mitte des Soldatentrupps, die Mitte von, Mitternacht, der mittlere, in der Mitte befindlich (m. 2/1). Ca: und (avy.). Catuḥ: viermal, an vierter Stelle, fuer das vierte (Adv., zu catus/catuḥ - PW/CCS: "catus Adv. viermal") (avy.). Lokam: Ort, Welt (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Ca: und (avy.). Puṇyapāpānām (m. 6/3) Etat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von etad) (n. 2/1). Pṛcchāmi (laṭ I/1) Samprati (avy.) Amum: jenen dort (Akk. Sg. m. von adas) (m. 2/1). Āhuḥ: sie nennen, man sagt (3. Pl. Perf. von defektivem √ah 'sagen') (liṭ III/3). Paraṃ: jenseits, höher als (m. 2/1). Mṛtyum: Tod, durch Feuer verursachter Tod, im Wasser seinem Tod findend, durch sein Weib den Tod findend, des Todes, des Todesgottes, des 8ten astrologischen Hauses (m. 2/1). Pavamānaṃ: der reinigende (Akk. Sg. m., Epitheton des Vāyu) (m. 2/1). Tu: aber, jedoch (avy.). Madhyamam: medius, in der (die) Mitte des Soldatentrupps, die Mitte von, Mitternacht, der mittlere, in der Mitte befindlich (m. 2/1). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Eva: wahrlich, gewiss (avy.). Avamo: der geringste, niedrigste (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Mṛtyuḥ: der Tod (Nom. Sg.) (m. 1/1). Candramāḥ: der Mond (Nom. Sg.) (m. 1/1). Catuḥ: viermal, an vierter Stelle, fuer das vierte (Adv., zu catus/catuḥ - PW/CCS: "catus Adv. viermal") (avy.). Ucyate: wird genannt (3. Sg. Präs. Pass. von √vac) (laṭ karmaṇi III/1).

अ॒ना॒भो॒गाः प॑रं मृ॒त्युम् । पा॒पास्सं॑यन्ति॒ सर्व॑दा । आभोगास्त्वेव॑ संय॒न्ति । य॒त्र पु॑ण्यकृ॒तो ज॑नाः । ततो॑ म॒ध्यम॑माय॒न्ति । च॒तुम॑ग्निं च॒ सम्प्र॑ति । पृच्छामि त्वा॑ पाप॒कृतः । य॒त्र या॑तय॒ते य॑मः । त्वन्नस्तद्ब्रह्मन्॑ प्रब्रू॒हि । य॒दि वेत्थाऽस॒तो गृ॑हन्

a̱nā̱bho̱gāḥ pa̍raṃ mṛ̱tyum । pā̱pāssa̍ṃyanti̱ sarva̍dā । ābhogāstveva̍ saṃya̱nti । ya̱tra pu̍ṇyakṛ̱to ja̍nāḥ । tato̍ ma̱dhyama̍māya̱nti । ca̱tuma̍gniṃ ca̱ sampra̍ti । pṛcchāmi tvā̍ pāpa̱kṛtaḥ । ya̱tra yā̍taya̱te ya̍maḥ । tvannastadbrahma̍n prabrū̱hi । ya̱di vetthā'sa̱to gṛ̍han

Die Unverdienstvollen [erlangen] den höchsten Tod; die Sünder gehen stets [dorthin]. Die Verdienstvollen aber gehen [zu einem anderen Ort], wo die rechtschaffenen Menschen [weilen]. Von dort gelangen sie zum mittleren [Tod], und, gemäß dem vierten, zu Agni. Ich frage dich nach den Sündern, wohin Yama sie [zur Vergeltung] führt. Verkünde mir dies, o Brahman, wenn du das des Nichtseienden Haus kennst.

Anābhogāḥ (m. 1/3) Paraṃ: nach, darauf; das Höchste (m. 2/1). Mṛtyum: Tod, durch Feuer verursachter Tod, im Wasser seinem Tod findend, durch sein Weib den Tod findend, des Todes, des Todesgottes, des 8ten astrologischen Hauses (m. 2/1). Pāpāḥ: die Suender (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Saṃyanti: zusammenkommen, sich versammeln (sam+i) (laṭ III/3). Sarvadā: allezeit, stets, niemals (avy.). Ābhogāḥ: die Verdienstvollen (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Tu: aber, jedoch (avy.). Eva: wahrlich, gewiss (avy.). Saṃyanti: zusammenkommen, sich versammeln (sam+i) (laṭ III/3). Yatra: yat (wo) wo (avy.). Puṇyakṛto: die Verdienstvollen, Rechtschaffenen (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Janāḥ: Geschöpf; Mensch; Person, Leute, Geschlecht, Stamm, die anderen, die lebenden Geschöpfe, drei Personen, eine geliebte Person (m. 1/3). Tato: dieses, von da her, dahin, darauf, alsdann, danach (avy.). Madhyamam: medius, in der (die) Mitte des Soldatentrupps, die Mitte von, Mitternacht, der mittlere, in der Mitte befindlich (m. 2/1). Āyanti (laṭ III/3) Catum Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Ca: und (avy.). Samprati (avy.) Pṛcchāmi (laṭ I/1) Tvā: Dich (2/1). Pāpakṛtaḥ (m. 2/3) Yatra: yat (wo) wo (avy.). Yātayate (ṇic laṭ III/1) Yamaḥ: Yama (Totengott) (m. 1/1). Tvam: Du (1/1). Naḥ: von uns (4/3). Tat: das, dies (n. 2/1). Brahman: Brahmā, der Schöpfer; Brahman, das Absolute (m. 8/1). Prabrūhi (loṭ II/1) Yadi: wenn, so, so wahr (avy.). Vettha: du weisst (2. Sg. Perf. von √vid) (liṭ II/1). Asato: aus dem Nichtseienden (Abl. Sg. n. von asat) (n. 6/1). Gṛhan (m. 2/3)

क॒श्यपा॑दुदि॑तास्सू॒र्याः । पा॒पान्नि॑र्घ्नन्ति॒ सर्व॑दा । रोदस्योन्त॑र्देशे॒षु । तत्र न्यस्यन्ते॑ वास॒वैः । तेऽशरीराः प्र॑पद्य॒न्ते । य॒थाऽपु॑ण्यस्य॒ कर्म॑णः । अपाण्य॒पाद॑केशा॒सः । त॒त्र ते॑योनि॒जा ज॑नाः । मृत्वा पुनर्मृत्युमा॑पद्य॒न्ते । अ॒द्यमा॑नास्स्व॒कर्म॑भिः

ka̱śyapā̍dudi̍tāssū̱ryāḥ । pā̱pānni̍rghnanti̱ sarva̍dā । rodasyonta̍rdeśe̱ṣu । tatra nyasyante̍ vāsa̱vaiḥ । te'śarīrāḥ pra̍padya̱nte । ya̱thā'pu̍ṇyasya̱ karma̍ṇaḥ । apāṇya̱pāda̍keśā̱saḥ । ta̱tra te̍yoni̱jā ja̍nāḥ । mṛtvā punarmṛtyumā̍padya̱nte । a̱dyamā̍nāssva̱karma̍bhiḥ

Von Kaśyapa aufgegangene Sonnen vertreiben die Sünder allezeit. In den Zwischenräumen der beiden Welten werden sie dort von den Vasu-Göttern niedergesetzt. Sie, entkörpert, gelangen [dorthin] gemäß der unverdienstvollen Tat, ohne Hände, Füße und Haare; dort werden sie zu dortgeborenen Wesen. Sie sterben und geraten wieder in den Tod, aufgezehrt durch ihre eigenen Taten,

Kaśyapāt: von Kaśyapa (Ablativ) (m. 5/1). Uditāḥ: √ud-i (aufgehen) aufgegangene (m. 1/3). Sūryāḥ: Sonnen (m. 1/3). Pāpān: die Suender (Akk. Pl. m.) (m. 2/3). Nirghnanti: sie vertreiben, schlagen fort (3. Pl. Praes. von nir-√han) (laṭ III/3). Sarvadā: allezeit, stets, niemals (avy.). Rodasyoḥ: der beiden Welten (Genitiv Dual) (f. 6/2). Antardeśeṣu: in den Zwischenraeumen (m. 7/3). Tatra: dorthin, dort (avy.). Nyasyante (laṭ karmaṇi III/3) Vāsavaiḥ (m. 3/3) Te: Euer, Dein, das; Dir (m. 1/3). Aśarīrāḥ: koerperlos, entkoerpert (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Prapadyante (laṭ III/3) Yathā: so dass, auf dass, wie (avy.). Apuṇyasya: der unverdienstvollen [Tat] (Gen. Sg. n.) (n. 6/1). Karmaṇaḥ (n. 6/1) Apāṇyapādakeśāsaḥ: ohne Haende, Fuesse und Haare (Bahuvrīhi-Kompositum) (m. 1/3). Tatra: dorthin, dort (avy.). Te: Euer, Dein, das; Dir (m. 1/3). Yonijāḥ: aus dem Mutterschoss/dort geboren (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Janāḥ: Geschöpf; Mensch; Person, Leute, Geschlecht, Stamm, die anderen, die lebenden Geschöpfe, drei Personen, eine geliebte Person (m. 1/3). Mṛtvā Punar: wieder (avy.). Mṛtyum: Tod (Akkusativ) (m. 2/1). Āpadyante: √pad (geraten, gelangen) sie geraten hinein (laṭ III/3). Adyamānāḥ: √ad (essen, verzehren) verzehrt werdende (m. 1/3). Svakarmabhiḥ: durch ihre eigenen Taten (Instrumental) (n. 3/3).

आशातिकाः क्रिम॑य इ॒व । ततः पूयन्ते॑ वास॒वैः अपै॑तं मृ॒त्युं ज॑यति । य ए॒वं वेद॑ । स खल्वैवं॑ विद्ब्रा॒ह्मणः । दी॒र्घश्रु॑त्तमो॒ भवति । कश्य॑प॒स्याति॑थि॒स्सिद्धग॑मन॒स्सिद्धग॑मनः । तस्यै॒षा भव॑ति । आयस्मिन्थ्स॒प्त वा॑स॒वाः । रोह॑न्ति पू॒र्व्या॑ रुहः॑

āśātikāḥ krima̍ya i̱va । tataḥ pūyante̍ vāsa̱vaiḥ apai̍taṃ mṛ̱tyuṃ ja̍yati । ya e̱vaṃ veda̍ । sa khalvaivaṃ̍ vidbrā̱hmaṇaḥ । dī̱rghaśru̍ttamo̱ bhavati । kaśya̍pa̱syāti̍thi̱ssiddhaga̍mana̱ssiddhaga̍manaḥ । tasyai̱ṣā bhava̍ti । āyasminthsa̱pta vā̍sa̱vāḥ । roha̍nti pū̱rvyā̍ ruha̍ḥ

wie Würmer aus Verlangen. Dann werden sie von den Vasus gereinigt und überwinden diesen Tod - wer dies so weiß. Wer dies so weiß, wird ein wahrer Brahmane, wird höchst weitberühmt. [Er wird] Kaśyapas Gast, [dessen] Gang vollkommen, vollkommen ist sein Gang. Dazu gibt es diesen Spruch: 'In diesem [Meru] weilen sieben Vasus, die ersten der aufgestiegenen [Wesen] steigen empor.'

Āśātikāḥ (m. 1/3) Krimaya (m. 1/3) Iva: wie (avy.). Tataḥ: dieses, von da her, dahin, darauf, alsdann, danach (avy.). Pūyante (laṭ karmaṇi III/3) Vāsavaiḥ (m. 3/3) Apa: weg, fort (avy.). Etam: diesen (Akk. Sg. von etad) (m. 2/1). Mṛtyuṃ (m. 2/1) Jayati (laṭ III/1) Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ III/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Khalvaivaṃ Vit: der Wissende, Kenner (Nom. Sg. m., Kompositionshinterglied zu -vid) (m. 1/1). Brāhmaṇaḥ: der Brahmane (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Dīrghaśruttamo (m. 1/1) Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Kaśyapasya: Kaśyapas (Genitiv) (m. 6/1). Atithiḥ: Gast (m. 1/1). Siddhagamanaḥ: dessen Gang vollkommen ist (Kompositum) (m. 1/1). Siddhagamanaḥ: dessen Gang vollkommen ist (Kompositum, Wiederholung zur Betonung) (m. 1/1). Tasya: (tat: dieser) dessen (m. 6/1). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Āyasminthsapta Vāsavāḥ (m. 1/3) Rohanti (laṭ III/3) Pūrvyā (m. 1/3) Ruhaḥ (participle)

ऋषिर्॑ ह दीर्घ॒श्रुत्त॑मः । इन्द्रस्य घर्मो अति॑थिरि॒ति । कश्यपः पश्य॑को भ॒वति । यत्सर्वं परिपश्यती॑ति सौ॒क्ष्म्यात् । अथाग्ने॑रष्टपु॑रुष॒स्य । तस्यै॒षा भव॑ति । अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान् । विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒ध्य॑स्मज्जु॑हुरा॒णमेनः॑ । भूयिष्ठन्ते नम उक्तिं वि॑धेमे॒ति

ṛṣi̍r ha dīrgha̱śrutta̍maḥ । indrasya gharmo ati̍thiri̱ti । kaśyapaḥ paśya̍ko bha̱vati । yatsarvaṃ paripaśyatī̍ti sau̱kṣmyāt । athāgne̍raṣṭapu̍ruṣa̱sya । tasyai̱ṣā bhava̍ti । agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smān । viśvā̍ni deva va̱yunā̍ni vi̱dvān । yu̱yo̱dhya̍smajju̍hurā̱ṇamena̍ḥ । bhūyiṣṭhante nama uktiṃ vi̍dheme̱ti

Der Ṛṣi Dīrghaśruttama [sprach]: 'Der Gharma Indras ist der Gast' - so heißt es; Kaśyapa wird zum Allsehenden, da er wegen [seiner] Feinheit alles ringsum sieht. Betreffend Agni, den mit acht Personen: dazu gibt es diesen Spruch: 'Agni, führe uns auf gutem Pfad zum Reichtum, o Gott, der du alle Weisheiten kennst; halte fern von uns die krumme Sünde; die reichlichste Verehrung wollen wir dir darbringen.'

Ṛṣir (m. 1/1) Ha: fürwahr, gewiss (avy.). Dīrghaśruttamaḥ (m. 1/1) Indrasya (m. 6/1) Gharmo (m. 1/1) Atithiḥ: Gast (m. 1/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Kaśyapaḥ (m. 1/1) Paśyako (m. 1/1) Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Yat: das, welches (avy.). Sarvaṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 2/1). Paripaśyati: er sieht ringsum, ueberschaut (3. Sg. Praes. von pari-√dṛś) (laṭ III/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Saukṣmyāt (n. 5/1) Atha: nun, betreffend (avy.). Agneḥ: Agnis (Genitiv) (m. 6/1). Aṣṭapuruṣasya: des Achtpersonen-[Agni] (Kompositum, Genitiv) (m. 6/1). Tasya: (tat: dieser) dessen (m. 6/1). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Agne: oh Feuer (m. 8/1). Naya (loṭ II/1) Supathā (m. 3/1) Rāye (m. 4/1) Asmān: uns (Akk. Pl. von asmad) (2/3). Viśvāni (n. 2/3) Deva: Gott, Gottheit, Deva (m. 8/1). Vayunāni (n. 2/3) Vidvān: der Wissende (m. 1/1). Yuyodhi: √yu (trennen, fernhalten) halte fern (Imperativ) (loṭ II/1). Asmat: von uns (5/3). Juhurāṇam: krumme, gebogene (n. 2/1). Enaḥ: Suende (n. 2/1). Bhūyiṣṭhāṃ: die reichlichste, groesste (Akk. Sg. f., Superlativ zu bahu) (f. 2/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (4/1). Nama: Verehrung (Sandhi-Form von namaḥ vor folgendem Vokal) (avy.). Uktiṃ (f. 2/1) Vidhema (vidhiliṅ I/3) Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.).

अग्निश्च जात॑वेदा॒श्च । सहोजा अ॑जिरा॒प्रभुः । वैश्वानरो न॑र्यापा॒श्च । प॒ङ्क्तिरा॑धाश्च॒ सप्त॑मः विसर्पेवाऽष्ट॑मोऽग्नी॒नाम् । एतेऽष्टौ वसवः क्षि॑ता इ॒ति । यथर्त्वेवाग्नेरर्चिर्वर्ण॑विशे॒षाः । नीलार्चिश्च पीतकार्चिश्चे॒ति । अथ वायोरेकादशपुरुषस्यैकादश॑स्त्रीक॒स्य । प्रभ्राजमाना व्य॑वदा॒ताः

agniśca jāta̍vedā̱śca । sahojā a̍jirā̱prabhuḥ । vaiśvānaro na̍ryāpā̱śca । pa̱ṅktirā̍dhāśca̱ sapta̍maḥ visarpevā'ṣṭa̍mo'gnī̱nām । ete'ṣṭau vasavaḥ kṣi̍tā i̱ti । yathartvevāgnerarcirvarṇa̍viśe̱ṣāḥ । nīlārciśca pītakārciśce̱ti । atha vāyorekādaśapuruṣasyaikādaśa̍strīka̱sya । prabhrājamānā vya̍vadā̱tāḥ

Agni, der Jātavedas, der Selbstentstandene, Ungezügelt-Mächtige, der Vaiśvānara, der den Menschen Zugehörige, der Ordnungsträger als siebter, und der Auskriechende als achter der Agnis - das sind die acht Vasus, [als] auf Erden weilend [bekannt]. Je nach Jahreszeit sind die Flammenfarben Agnis verschieden: eine blaue Flamme und eine gelbliche Flamme. Sodann, betreffend Vāyu mit elf männlichen und elf weiblichen [Gestalten]: die Hervorleuchtenden, die Reingewordenen,

Agni: Feuer (m. 1/1). Ca: und (avy.). Jātavedā: Jātavedas (Nom. Sg., Beiname Agnis, 'Wesenkenner') (m. 1/1). Ca: und (avy.). Sahojā (m. 1/1) Ajirāprabhuḥ (m. 1/1) Vaiśvānaro (m. 1/1) Naryāpā: der den Menschen Zugehoerige (Nom. Sg. m., Epitheton Agnis) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Paṅktirādhā: der Ordnungstraeger (Nom. Sg. m., Epitheton Agnis) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Saptamaḥ: der siebente, der siebente Tag in einer Monatshälfte, der siebente Casus, Locativ, die Endungen dieses Casus (numeral). Visarpaḥ: der Auskriechende, Umherschleichende (m. 1/1). Vā: oder (avy.). Aṣṭamaḥ: der achte (numeral). Agnīnām: der Agnis (Genitiv Plural) (m. 6/3). Ete (m. 1/3) 'ṣṭau: acht (numeral). Vasavaḥ: gut, heilsam, Reichtum, Besitz, Licht, Glanz, Strahl, Bezeichnung einer Klasse Devas (m. 1/3). Kṣitā (m. 1/3) Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Yathartu: je nach Jahreszeit (Adv.-Kompositum yathā+ṛtu) (avy.). Eva: wahrlich, gewiss (avy.). Agneḥ: Agnis (Genitiv) (m. 6/1). Arcirvarṇaviśeṣāḥ: die Flammenfarben-Besonderheiten (Nom. Pl. m., Kompositum arcis+varṇa+viśeṣa) (m. 1/3). Nīlārciḥ: blaue Flamme (Nom. Sg. f., Kompositum nīla+arciḥ) (f. 1/1). Ca: und (avy.). Pītakārciḥ: gelbliche Flamme (Nom. Sg. f., Kompositum pītaka+arciḥ) (f. 1/1). Ca: und (avy.). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Vāyoḥ: Vāyus (Genitiv) (m. 6/1). Ekādaśapuruṣasya: des Elfmaenner-[Vāyu] (Kompositum, Genitiv) (m. 6/1). Ekādaśastrīkasya: des Elffrauen-[Vāyu] (Kompositum, Genitiv) (m. 6/1). Prabhrājamānā (participle) Vyavadātāḥ (participle)

याश्च वासु॑किवै॒द्युताः । रजताः परु॑षाः श्या॒माः । कपिला अ॑तिलो॒हिताः । ऊर्ध्वा अवप॑तन्ता॒श्च । वैद्युत इ॑त्येका॒दश । नैनं वैद्युतो॑ हिन॒स्ति । य ए॑वं वे॒द । स होवाच व्यासः पा॑राश॒र्यः । विद्युद्वधमेवाहं मृत्युमैच्छमि॒ति । न त्वका॑मंह॒न्ति

yāśca vāsu̍kivai̱dyutāḥ । rajatāḥ paru̍ṣāḥ śyā̱māḥ । kapilā a̍tilo̱hitāḥ । ūrdhvā avapa̍tantā̱śca । vaidyuta i̍tyekā̱daśa । nainaṃ vaidyuto̍ hina̱sti । ya e̍vaṃ ve̱da । sa hovāca vyāsaḥ pā̍rāśa̱ryaḥ । vidyudvadhamevāhaṃ mṛtyumaicchami̱ti । na tvakā̍maṃha̱nti

und die Vāsuki-Blitzgestaltigen, die Silbrigen, die Rauhen, die Dunklen, die Braunen, die Feuerroten, die nach oben Fliegenden - das sind die elf Blitzgestalten. Diesen schadet der Blitz nicht - wer dies so weiß. Da sprach Vyāsa Pārāśarya: 'Ich wollte den Tod durch den Blitz [erlangen]', doch [der Blitz] tötet den nicht Begehrenden nicht,

Yāḥ: die (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Ca: und (avy.). Vāsukivaidyutāḥ (f. 1/3) Rajatāḥ (f. 1/3) Paruṣāḥ (f. 1/3) Śyāmāḥ (f. 1/3) Kapilā (f. 1/3) Atilohitāḥ (f. 1/3) Ūrdhvā: aufwärts gerichtet (f. 1/3). Avapatantāḥ: herabfallend (Nom. Pl. fem., Partizip Praesens von ava-√pat) (f. 1/3). Ca: und (avy.). Vaidyuta (f. 1/3) Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Ekādaśa: elf (numeral). Na: nicht (avy.). Enam: ihn, es (enklitisches Pronomen, nur Akkusativ) (m. 2/1). Vaidyuto: blitzumleuchtet (Nom. Pl.) (m. 1/1). Hinasti (laṭ) Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Ha: fürwahr, gewiss (avy.). Uvāca: sprach (3. Sg. Perfekt von √vac) (liṭ). Vyāsaḥ (m. 1/1) Pārāśaryaḥ (m. 1/1) Vidyudvadham: Tod durch den Blitz (Kompositum, Akkusativ) (m. 2/1). Eva: wahrlich, gewiss (avy.). Aham: ich (1/1). Mṛtyum: Tod (Akkusativ) (m. 2/1). Aiccham: ich wuenschte (1. Sg. Imperfekt von √iṣ) (laṅ I/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Na: nicht (avy.). Tu: aber, jedoch (avy.). Akāmam: den nicht Begehrenden (Akk. Sg. mask.) (m. 2/1). Hanti: toetet, schlaegt (3. Sg. Praesens von √han) (laṭ).

य ए॑वं वे॒द । अथ ग॑न्धर्व॒गणाः । स्वान॒भ्राट् । अङ्घा॑रि॒र्बम्भा॑रिः । हस्त॒स्सुह॑स्तः । कृशा॑नुर्वि॒श्वाव॑सुः । मूर्धन्वान्थ्सूर्यव॒र्चाः । कृतिरित्येकादश ग॑न्धर्व॒गणाः । देवाश्च म॑हादे॒वाः । रश्मयश्च देवा॑ गर॒गिरः

ya e̍vaṃ ve̱da । atha ga̍ndharva̱gaṇāḥ । svāna̱bhrāṭ । aṅghā̍ri̱rbambhā̍riḥ । hasta̱ssuha̍staḥ । kṛśā̍nurvi̱śvāva̍suḥ । mūrdhanvānthsūryava̱rcāḥ । kṛtirityekādaśa ga̍ndharva̱gaṇāḥ । devāśca ma̍hāde̱vāḥ । raśmayaśca devā̍ gara̱giraḥ

wer dies so weiß. Sodann die Gandharva-Scharen: Svāna, Abhrāṭ, Aṅghāri, Bambhāri, Hasta, Suhasta, Kṛśānu, Viśvāvasu, Mūrdhanvān, Sūryavarcas, Kṛti - das sind die elf Gandharva-Scharen, und die Götter und Großgötter, und die Strahlen und die Götter, die Garagira

Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Gandharvagaṇāḥ (m. 1/3) Svāna: Name eines Gandharva (m. 1/1). Abhrāṭ: Name eines Gandharva (m. 1/1). Aṅghāriḥ: Name eines Gandharva (m. 1/1). Bambhāriḥ: Name eines Gandharva (m. 1/1). Hastaḥ: Name eines Gandharva (nicht zu verwechseln mit hasta "Hand") (m. 1/1). Suhastaḥ: Name eines Gandharva (m. 1/1). Kṛśānuḥ: Name eines Gandharva (m. 1/1). Viśvāvasuḥ: Name eines Gandharva (Herr von allem Reichtum) (m. 1/1). Mūrdhanvān: Name eines Gandharva (der Bekopfte) (m. 1/1). Sūryavarcāḥ: Name eines Gandharva (Sonnenglanz) (m. 1/1). Kṛtiḥ: Name eines Gandharva (m. 1/1). Iti: so, dies (Zitatpartikel) (avy.). Ekādaśa: elf (numeral). Gandharvagaṇāḥ (m. 1/3) Devāḥ: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Mahādevāḥ (m. 1/3) Raśmayaḥ: die Strahlen, Zügel (m. 1/3). Ca: und (avy.). Devā: die Götter, Naturgesetze (m. 1/3). Garagiraḥ (m. 1/3)

नैनं गिरो॑ हिन॒स्ति । य ए॑वं वे॒द । गौ॒री मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॑ती । एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी । अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी । सस्राक्षरा परमे व्यो॑मन्नि॒ति । वाचो॑ विशे॒षणम् । अथ निगद॑व्याख्या॒ताः । ताननुक्र॑मिष्या॒मः । व॒राहव॑स्स्वत॒पसः

nainaṃ giro̍ hina̱sti । ya e̍vaṃ ve̱da । gau̱rī mi̍māya sali̱lāni̱ takṣa̍tī । eka̍padī dvi̱padī̱ sā catu̍ṣpadī । a̱ṣṭāpa̍dī̱ nava̍padī babhū̱vuṣī । sasrākṣarā parame vyo̍manni̱ti । vāco̍ viśe̱ṣaṇam । atha nigada̍vyākhyā̱tāḥ । tānanukra̍miṣyā̱maḥ । va̱rāhava̍ssvata̱pasaḥ

diesem schaden die Stimmen nicht - wer dies so weiß. 'Die Kuh brüllte, die Gewässer schaffend, die einfüßige, die zweifüßige, sie, die vierfüßige, die achtfüßige, die neunfüßige geworden, die tausendsilbige im höchsten Himmel' - so [besagt] die Erklärung der Rede. Sodann sind die im 'Nigada' Erklärten [zu nennen]; diese wollen wir nun der Reihe nach aufführen: die Wildschweine, von eigener Askese,

Na: nicht (avy.). Enam: ihn, es (enklitisches Pronomen, nur Akkusativ) (m. 2/1). Giraḥ Hinasti (laṭ) Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Gaurī (f. 1/1) Mimāya (liṭ) Salilāni (n. 2/3) Takṣatī (participle) Ekapadī (f. 1/1) Dvipadī (f. 1/1) Sā: sie, zusammen mit (f. 1/1). Catuṣpadī (f. 1/1) Aṣṭāpadī (f. 1/1) Navapadī (f. 1/1) Babhūvuṣī (participle) Sasrākṣarā (f. 1/1) Parame: im höchsten (parama: höchste, Lokativ) (n. 7/1). Vyoman: Himmel, Luftraum (Lok. Sg. vyomani/vyoman) (n. 7/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Vāco (f. 6/1) Viśeṣaṇam (n. 1/1) Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Nigadavyākhyātāḥ: nigada-vyākhyātāḥ: durch Rezitation erklärt/dargelegt (Kompositum) (m. 1/3). Tān: sie, jene (Akk. Pl. m.) (m. 2/3). Anukramiṣyāmaḥ: wir werden der Reihe nach aufzählen/durchgehen (1. Pl. Fut.) (lṛṭ). Varāhavaḥ: eberartig, wie ein Eber (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Svatapasaḥ: von eigener Askese/Glut (Nom. Pl. m.) (m. 1/3).

वि॒द्युन्म॑हसो॒ धूप॑यः । श्वापयो गृहमेधाश्चेत्ये॒ते । ये॒ चेमेऽशि॑मिवि॒द्विषः । पर्जन्यास्सप्त पृथिवीमभिव॑र्षन्ति । वृष्टि॑भिरि॒ति । एतयैव विभक्तिवि॑परी॒ताः । स॒प्तभि॒र्वा तै॑रुदी॒रिताः । अमून्लोकानभिव॑र्ष॒न्ति । तेशा॑मेषा॒ भव॑ति । स॒मा॒नमे॒तदुद॑कम्

vi̱dyunma̍haso̱ dhūpa̍yaḥ । śvāpayo gṛhamedhāścetye̱te । ye̱ ceme'śi̍mivi̱dviṣaḥ । parjanyāssapta pṛthivīmabhiva̍rṣanti । vṛṣṭi̍bhiri̱ti । etayaiva vibhaktivi̍parī̱tāḥ । sa̱ptabhi̱rvā tai̍rudī̱ritāḥ । amūnlokānabhiva̍rṣa̱nti । teśā̍meṣā̱ bhava̍ti । sa̱mā̱name̱taduda̍kam

die Blitz-Riesigen, die Dampfhaften, die Schaumigen, die Hausfeuer-zugehörigen - das sind sie; und jene [Wesen] Aśimividviṣas: die sieben Parjanyas beregnen die Erde mit Regengüssen - so heißt es. Ebendadurch sind sie, in umgekehrter Gestaltung, siebenfach benannt. Diese [Welten] dort beregnen sie. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Gleich ist dieses Wasser,

Vidyunmahaso (m. 1/3) Dhūpayaḥ (m. 1/3) Śvāpayo (m. 1/3) Gṛhamedhāḥ: Hausopferer, die am Hausfeuer Opfernden (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Iti: so, dies (Zitatpartikel) (avy.). Ete: dieser, diese, dieses (m. 1/3). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Ca: und (avy.). Ime: diese (Nom. Pl. m., von idam) (m. 1/3). Aśimividviṣaḥ: Name/Klasse von Wesen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Parjanyāḥ: die Parjanyas (Regengoetter/Regenwolken, Nom. Pl. von parjanya) (m. 1/3). Sapta: sieben (numeral). Pṛthivīm: die Erde (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Abhivarṣanti: sie beregnen (3. Pl. Präs.) (laṭ). Vṛṣṭibhiḥ: mit Regenguessen (Instr. Pl. von vṛṣṭi) (f. 3/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Etayā: durch diese (Instr. Sg. fem. von etad) (f. 3/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Vibhaktiviparītāḥ: vibhakti-viparītāḥ: fallverkehrt, mit vertauschtem Kasus (Kompositum) (m. 1/3). Saptabhiḥ (numeral) Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Taiḥ: durch jene, von ihnen (Instr. Pl. m./n. von tad) (m. 3/3). Udīritāḥ: verkuendet, benannt (Nom. Pl., Partizip Perfekt Passiv von ud-√īr) (m. 1/3). Amūn: jener, jene, jenes (m. 2/3). Lokān: die Welten (Akk. Pl. m.) (m. 2/3). Abhivarṣanti: sie beregnen (3. Pl. Präs.) (laṭ). Teṣām: ihrer, deren (Gen. Pl. m./n. von tad) (6/3). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Samānam: gleich, dasselbe (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 1/1). Etat: dies (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 1/1). Udakam: Wasser (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 1/1).

उ॒च्चैत्य॑व॒चाह॑भिः । भूमिं॑ प॒र्जन्या॒ जिन्व॑न्ति । दिवं जिन्वन्त्यग्न॑य इ॒ति । यदक्ष॑रं भू॒तकृतम् । विश्वे॑ देवा उ॒पास॑ते । मह॒र्षि॑मस्य गो॒प्तारम् । ज॒मद॑ग्नि॒मकु॑र्वत । ज॒मद॑ग्नि॒राप्या॑यते । छन्दो॑भिश्चतुरुत्त॒रैः । राज्ञ॒स्सोम॑स्य तृ॒प्तासः॑

u̱ccaitya̍va̱cāha̍bhiḥ । bhūmi̍ṃ pa̱rjanyā̱ jinva̍nti । divaṃ jinvantyagna̍ya i̱ti । yadakṣa̍raṃ bhū̱takṛtam । viśve̍ devā u̱pāsa̍te । maha̱rṣi̍masya go̱ptāram । ja̱mada̍gni̱maku̍rvata । ja̱mada̍gni̱rāpyā̍yate । chando̍bhiścaturutta̱raiḥ । rājña̱ssoma̍sya tṛ̱ptāsa̍ḥ

das durch den Ausruf 'uccait' emporsteigt; die Regengötter beleben die Erde, sie beleben den Himmel, die Feuer' - so heißt es. Was die unvergängliche, wesensschaffende [Silbe betrifft]: die Allgötter verehren sie; sie machten den großen Ṛṣi zu seinem Beschützer, den Jamadagni; Jamadagni wird gesättigt durch die um vier vermehrten Versmaße, durch die Zufriedenen des Königs Soma,

Uccaityavacāhabhiḥ Bhūmiṃ: die Erde (Akk.) (f. 2/1). Parjanyā (m. 1/3) Jinvanti (laṭ) Divaṃ: Himmel (div: Himmel, Akkusativ) (f. 2/1). Jinvanti (laṭ) Agnayaḥ: die Agnis, Feuer (Nom. Pl.) (m. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Akṣaram: nicht zerrinnend, unvergänglich, Schriftstück, Wort, Silbe, Laut, Vokal, höchste Gottheit, Gesetz (n. 1/1). Bhūtakṛtam (n. 1/1) Viśve: alle (Nom. Pl. von viśva) (m. 1/3). Devā: die Götter, Naturgesetze (m. 1/3). Upāsate: √upa-ās (verehren, dienen, sich widmen) sie verehren, sie dienen. (laṭ). Maharṣim: den grossen Ṛṣi (Akk. Sg. von maharṣi) (m. 2/1). Asya: seine (Gen. Sg. von idam) (6/1). Goptāram (m. 2/1) Jamadagnim: Jamadagni (Akk. Sg. m., ein Ṛṣi) (m. 2/1). Akurvata: machen, tun (laṅ). Jamadagniḥ: Jamadagni (Nom. Sg. m., ein Ṛṣi) (m. 1/1). Āpyāyate: wird genährt, nimmt zu (3. Sg. Präs. Med.) (laṭ). Chandobhiḥ: Metrum, Versmass (n. 3/3). Caturuttaraiḥ: um vier vermehrt, vierfach hoeher (Instr. Pl.) (n. 3/3). Rājñaḥ: des Koenigs (Gen. Sg. von rājan) (m. 6/1). Somasya: des Soma (Gen. Sg. von soma) (m. 6/1). Tṛptāsaḥ: gesaettigt, zufrieden (Nom./Vok. Pl. m., -āsaḥ-Endung) (m. 1/3).

ब्रह्म॑णा वी॒र्या॑वता । शि॒वा नः॑ प्र॒दिशो॒ दिशः॑ । तच्छं॒ योरावृ॑णीमहे । गा॒तुं य॒ज्ञाय॑ । गा॒तुं य॒ज्ञप॑तये । दैवीस्स्व॒स्तिर॑स्तु नः । स्व॒स्तिर्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्वं जि॑गातु भेष॒जम् । शन्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे । शं चतु॑ष्पदे । सोमपा असोमपा इति निगद॑व्याख्या॒ताः

brahma̍ṇā vī̱ryā̍vatā । śi̱vā na̍ḥ pra̱diśo̱ diśa̍ḥ । taccha̱ṃ yorāvṛ̍ṇīmahe । gā̱tuṃ ya̱jñāya̍ । gā̱tuṃ ya̱jñapa̍taye । daivīssva̱stira̍stu naḥ । sva̱stirmānu̍ṣebhyaḥ । ū̱rdhvaṃ ji̍gātu bheṣa̱jam । śanno̍ astu dvi̱pade । śaṃ catu̍ṣpade । somapā asomapā iti nigada̍vyākhyā̱tāḥ

durch Kraft, o Brahman. Günstig seien uns die Himmelsrichtungen und Weltgegenden. Das Heilsame und Wohltuende wollen wir erwählen. Gedeihen für das Opfer, Gedeihen für den Opferherrn. Göttliches Heil sei uns, Heil den Menschen. Aufwärts steige die Heilkraft. Wohlergehen dem Zweifüßler, Wohlergehen dem Vierfüßler. [Die Somatrinker und Nicht-Somatrinker - so sind die im 'Nigada' Erklärten.]

Brahmaṇā: durch die heilige Kraft, das Gebet (Instr. Sg. von brahman) (n. 3/1). Vīryāvatā: kraftvoll, mit Heldenkraft versehen (Instr. Sg., zu vīrya) (n. 3/1). Śivā: guenstig, guetig, gnaedig, heilbringend (Adjektiv) (f. 1/3). Naḥ: von uns (4/3). Pradiśo: die Zwischenrichtungen, Nebenrichtungen (Nom. Pl. von pradiś) (f. 1/3). Diśaḥ: Richtung,̤ Gegend, Ort, Raum Hinweis (f. 1/3). Tat: das, jenes (Demonstrativpronomen, hier Objekt zu āvṛṇīmahe) (n. 2/1). Śaṃ: Heil, Glück, Wohlergehen (Teil des Dvandva śaṃ-yoḥ). Yoḥ: und Wohlergehen (zu yos, Teil des Dvandva śaṃ-yoḥ, Gen./Abl. Dual) (n. 6/2). Āvṛṇīmahe: wir erwählen, wir wählen aus (1. Pl. Ātmanepada von ā + √vṛ) (laṭ I/3). Gātuṃ: Weg, Gang, freie Bahn, Gedeihen (Akk. von gātu) (m. 2/1). Yajñāya: für das Opfer (Dativ von yajña) (m. 4/1). Gātuṃ: Weg, Gang, freie Bahn, Gedeihen (Akk. von gātu) (m. 2/1). Yajñapataye: für den Herrn des Opfers (Dativ von yajñapati) (m. 4/1). Daivīḥ: goettlich (Nom. Pl. f.) (f. 1/3). Svastiḥ: Wohlergehen, Segen (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Astu: es sei, moege sein (3. Sg. Imperativ) (loṭ III/1). Naḥ: von uns (4/3). Svastiḥ: Wohlergehen, Segen (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Mānuṣebhyaḥ: fuer die Menschen (Dat. Pl. m.) (m. 4/3). Ūrdhvaṃ: aufwärts, empor (avy.). Jigātu: es möge gehen, aufsteigen (Imperativ von √gā) (loṭ III/1). Bheṣajam: die Heilkraft, das Heilmittel (n. 1/1). Śaṃ: Glück, Heil, Wohlergehen. Naḥ: von uns (4/3). Astu: √as (sein) er sollte sein (loṭ III/1). Dvipade: für den Zweifüßler (Dativ von dvipad) (m. 4/1). Śaṃ: Glück, Heil, Wohlergehen. Catuṣpade: für den Vierfüßler (Dativ von catuṣpad) (m. 4/1). Somapā: der Soma-Trinkende (Gott mit Soma-Anteil) (m. 1/3). Asomapā: der nicht Soma-Trinkende (Gott ohne Soma-Anteil) (m. 1/3). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Nigadavyākhyātāḥ: nigada-vyākhyātāḥ: durch Rezitation erklärt/dargelegt (Kompositum) (m. 1/3).

स॒ह॒स्र॒वृदि॑यं भू॒मिः । प॒रं व्यो॑म स॒हस्र॑वृत् । अ॒श्विना॑ भुज्यू॑नास॒त्या । वि॒श्वस्य॑ जग॒तस्प॑ती । जाया भूमिः प॑तिर्व्यो॒म । मि॒थुन॑न्ता अ॒तुर्य॑थुः । पुत्रो बृहस्प॑ती रु॒द्रः । स॒रमा॑ इति॑ स्त्रीपु॒मम् । शु॒क्र,न् वा॑म॒न्यद्य॑जं॒ वा॑म॒न्यत् । विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑व स्थः

sa̱ha̱sra̱vṛdi̍yaṃ bhū̱miḥ । pa̱raṃ vyo̍ma sa̱hasra̍vṛt । a̱śvinā̍ bhujyū̍nāsa̱tyā । vi̱śvasya̍ jaga̱taspa̍tī । jāyā bhūmiḥ pa̍tirvyo̱ma । mi̱thuna̍ntā a̱turya̍thuḥ । putro bṛhaspa̍tī ru̱draḥ । sa̱ramā̍ iti̍ strīpu̱mam । śu̱kra,n vā̍ma̱nyadya̍ja̱ṃ vā̍ma̱nyat । viṣu̍rūpe̱ aha̍nī̱ dyauri̍va sthaḥ

Tausendfach wachsend ist diese Erde, tausendfach wachsend der höchste Himmelsraum. Die beiden Aśvins, die Bhujyu-Retter, die Nāsatyas, sind Herren der ganzen bewegten Welt. Die Gattin ist die Erde, der Gatte der Himmel; als Paar erlangten sie Wachstum. Ihr Sohn ist Bṛhaspati, Rudra; Saramā ist [ihr] weiblich-männliches [Prinzip]. Das eine von euch beiden ist hell, das andere geopfert; wie zwei verschiedengestaltige Tage und Nächte seid ihr, o Himmel.

Sahasravṛt: tausendfach wachsend, Tausende bergend/einschliessend (PW, belegt Taitt. Ar. 1.10.1) (1/1). Iyam: diese (Nom. Sg. f. von idam) (f. 1/1). Bhūmiḥ: die Erde (f. 1/1). Paraṃ: nach, darauf; das Höchste (n. 1/1). Vyoma: der Himmel, der Aether (n. 1/1). Sahasravṛt: tausendfach wachsend, Tausende bergend/einschliessend (PW, belegt Taitt. Ar. 1.10.1) (1/1). Aśvinā: die beiden Aśvins (vedischer Nom./Akk. Dual) (m. 1/2). Bhujyū: Beiname der Aśvin (Bhujyu-Retter, Nom. Dual) (m. 1/2). Nāsatyā: die Nāsatyas, Beiname der Aśvin (CCS/GRA) (m. 1/2). Viśvasya: des Alls (n. 6/1). Jagataḥ: des Alls, der (beweglichen) Welt (Gen. Sg. von jagat) (n. 6/1). Patī: die beiden Herren (Nom./Akk. Dual von pati) (m. 1/2). Jāyā: die Ehefrau, Gattin (CCS) (f. 1/1). Bhūmiḥ: die Erde (f. 1/1). Patiḥ: der Gatte, Herr (Nom. Sg. von pati) (m. 1/1). Vyoma: der Himmel, der Aether (n. 1/1). Mithunantā Aturyathuḥ (liṭ II/2) Putro: der Sohn (Nom. Sg. von putra, putro < putraḥ vor stimmhaftem Anlaut) (m. 1/1). Bṛhaspatī: Bṛhaspati (hier als Name des Sohnes, Nom.) (m. 1/1). Rudraḥ: der Sturmgott, heulend, heulend machend, mit Gebrüll laufen, schrecklich (m. 1/1). Saramā: Saramā, die Goetterhuendin, Botin (CCS/GRA), hier Bild fuer das weiblich-maennliche Prinzip (f. 1/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Strīpumam: (strī + puṃs) weiblich-maennlich, das weiblich-maennliche [Prinzip] (n. 1/1). Śukram: hell, glaenzend, rein, klar (n. 2/1). Vām: von/fuer euch beide (enkl. Dual-Pronomen) (6/2). Anyat: das andere (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Yajataṃ: verehrungswuerdig, heilig, goettlich (Akk. Sg. n. von yajata, CCS) (n. 2/1). Vām: von/fuer euch beide (enkl. Dual-Pronomen) (6/2). Anyat: das andere (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Viṣurūpe: wie zwei verschiedengestaltige (viṣu + rūpe, Dual) (n. 1/2). Ahanī: die beiden Tage und Naechte (ahanī, Dual) (n. 1/2). Dyauḥ: der Himmel (Nom. Sg.) (f. 1/1). Iva: wie, gleichwie (avy.). Sthaḥ: seid ihr zwei (2. Pers. Dual Praesens von √as) (laṭ).

विश्वा॒ हि मा॒या अव॑थः स्वधावन्तौ । भ॒द्रा वां पूषणावि॒हरा॒तिर॑स्तु वासात्यौ चि॒त्रौ जग॑तो नि॒धानौ । द्यावा॑भूमी च॒रथः॑ सं॒ सखा॑यौ । ताव॒श्विना॑ रा॒सभाश्वा॒ हवं॑ मे । शु॒भ॒स्प॒ती॒ आ॒गतं॑ सू॒र्यया॑ स॒ह । त्युग्रो॑ह भु॒ज्युम॑श्विनोदमे॒घे । र॒यिन्न कश्चि॑न्ममृ॒वां अवा॑हाः । तमू॑हथुर्नौ॒भिरात्म॒न्वती॑भिः । अ॒न्त॒रि॒क्ष॒प्रुड्भि॒रपो॑दकाभिः

viśvā̱ hi mā̱yā ava̍thaḥ svadhāvantau । bha̱drā vāṃ pūṣaṇāvi̱harā̱tira̍stu vāsātyau ci̱trau jaga̍to ni̱dhānau । dyāvā̍bhūmī ca̱ratha̍ḥ sa̱ṃ̱ sakhā̍yau । tāva̱śvinā̍ rā̱sabhāśvā̱ hava̍ṃ me । śu̱bha̱spa̱tī̱ ā̱gataṃ̍ sū̱ryayā̍ sa̱ha । tyugro̍ha bhu̱jyuma̍śvinodame̱ghe । ra̱yinna kaści̍nmamṛ̱vāṃ avā̍hāḥ । tamū̍hathurnau̱bhirātma̱nvatī̍bhiḥ । a̱nta̱ri̱kṣa̱pruḍbhi̱rapo̍dakābhiḥ

Denn alle Blendwerke überwindet ihr, Kraftvolle. Gütig sei uns, o Pūṣan und Aśvins, eure Gabe, ihr wunderbaren, weltbergenden [Götter]. Himmel und Erde durchwandern sie gemeinsam als Freunde; euch beide, ihr Aśvins, [rufe ich] mit dem Ruf nach dem Esel-Rossgespann. Ihr Herren des Glücks, kommt mit der Sonne herbei; jener Gewaltige [rettete] Bhujyu im Ozean der Aśvins; keinerlei Reichtum ging dem Sinkenden [verloren] - ihr fuhrt ihn mit selbstbewegten Schiffen, mit luftraumdurchdringenden, wasserlosen [Fahrzeugen]

Viśvā: jeder, ganz (f. 2/3). Hi: denn, wahrlich (avy.). Māyā: Zauberkraft, Kraft (f. 2/3). Avathaḥ: ihr beide fördert/schützt, helft (2. Dual Präsens von √av) (laṭ). Svadhāvantau: (svadhā + vantau) die Kraftvollen, Eigenkraft-Besitzenden (Nom./Voc. Dual) (m. 8/2). Bhadrā: guetig (Nom.) (f. 1/1). Vāṃ: euch beiden (Dual Akkusativ von yuṣmad) (2/2). Pūṣaṇāviharātirastu Vāsātyau Citrau: die wunderbaren, glänzenden (Nom. Dual von citra) (m. 8/2). Jagataḥ: des Alls, der (beweglichen) Welt (Gen. Sg. von jagat) (n. 6/1). Nidhānau: die beiden Bergungsstätten, Behausungen (Nom. Dual von nidhāna) (n. 8/2). Dyāvābhūmī: (dyu + bhūmi) Himmel und Erde (Nom. Dual, Variante zu dyāvāpṛthivī) (f. 2/2). Carathaḥ: sie beide wandern, bewegen sich (3. Dual Präsens von √car) (laṭ). Saṃ: zusammen, mit- (avy.). Sakhāyau: die beiden Freunde (Nom. Dual von sakhi) (m. 1/2). Tau: die beiden, jene (Nom./Akk. Dual von tad) (2/2). Aśvinā: die beiden Aśvins (vedischer Nom./Akk. Dual) (m. 2/2). Rāsabhāśvā: (rāsabha + aśva) Esel-Rossgespann (Kompositum) (m. 2/2). Havaṃ: den Ruf (Akk. Sg. von hava) (m. 2/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Śubhaspatī: die beiden Herren der Eilfahrt/des Schmuckes, Beiname der Aśvin (CCS) (m. 8/2). Āgataṃ: kommt herbei (2. Dual Imperativ von ā-√gam) (loṭ). Sūryayā: mit der Sonne (Instr. Sg. von sūryā) (f. 3/1). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Tyugroha: beginnt mit tyugra = Tugra (PW: eigtl. Schreibfehler fuer tugra, exakt in diesem Text TAITT. AR. 1.10.2 belegt); Rest 'oha' unklar - Gesamtform NICHT sicher aufgeloest. Bhujyum: Bhujyu (Akk. Sg., der von den Aśvin gerettete Sohn Tugras) (m. 2/1). Aśvinoḥ: der beiden Aśvins (Gen. Dual) (6/2). Udameghe: im Wasserwolk/Ozean (Lok. Sg. von uda-megha) (n. 7/1). Rayim: Reichtum, Gut, Besitz (Akk. Sg. von rayi) (m. 2/1). Na: nicht (avy.). Kaścit: irgendwer, irgendetwas (m. 1/1). Mamṛvāṃ: gestorben, untergegangen (Perfektpartizip Akt. von √mṛ 'sterben'). Avāhāḥ Tam: ihn (Akk. Sg.) (m. 2/1). Ūhathuḥ: sie beide führten, brachten (2./3. Dual Perfekt von √vah) (liṭ II/2). Naubhiḥ: mit Schiffen (Instr. Pl. von nau) (f. 3/3). Ātmanvatībhiḥ: selbstbeseelten, selbstbewegten (Instr. Pl. f. von ātmanvat, GRA belegt RV {116,3}) (f. 3/3). Antarikṣapruḍbhiḥ: mit luftraumdurcheilenden [Fahrzeugen] (Kompositum antarikṣa+pruṭ, Instr. Pl., GRA belegt RV {116,3}) (f. 3/3). Apodakābhiḥ: wasserlosen (Instr. Pl. f. von apodaka, GRA belegt RV {116,3}) (f. 3/3).

ति॒स्रः क्षप॒स्त्रिरहा॑ति॒व्रज॑द्भिः । नास॑त्या भु॒ज्युमू॑हथुः पत॒ङ्गैः । स॒मु॒द्रस्य॒ धन्व॑न्ना॒र्द्रस्य॑ पा॒रे । त्रि॒भीरथैश्श॒तप॑द्भिः॒ षड॑श्वैः । स॒वि॒तारं॒ वित॑न्वन्तम् । अनु॑बध्नाति शांब॒रः । आपपूर्षंब॑रश्चै॒व । स॒विता॑रेप॒सो॑ऽभवत् । त्यं सुतृप्तं वि॑दित्वै॒व । ब॒हुसो॑म गि॒रं व॑शी

ti̱sraḥ kṣapa̱strirahā̍ti̱vraja̍dbhiḥ । nāsa̍tyā bhu̱jyumū̍hathuḥ pata̱ṅgaiḥ । sa̱mu̱drasya̱ dhanva̍nnā̱rdrasya̍ pā̱re । tri̱bhīrathaiśśa̱tapa̍dbhi̱ḥ ṣaḍa̍śvaiḥ । sa̱vi̱tāra̱ṃ vita̍nvantam । anu̍badhnāti śāṃba̱raḥ । āpapūrṣaṃba̍raścai̱va । sa̱vitā̍repa̱so̍'bhavat । tyaṃ sutṛptaṃ vi̍ditvai̱va । ba̱huso̍ma gi̱raṃ va̍śī

durch drei Nächte, dreimal den Tag durchquerend. Die Nāsatyas führten Bhujyu mit fliegenden [Rossen] fort, an der Grenze des feuchten Ozean-Gefildes, mit drei Wagen, hundertfüßig, sechsrossig. [Er] spannt den ausbreitenden Savitṛ an; Śambara umschlingt ihn. Āpapūrṣambara ward; Savitṛ entstand aus dem Rücken. Diesen, [den] wohlgesättigten, wohl erkennend, [sang] der Somareiche, der Machtvolle, sein Lied.

Tisraś: drei (fem.) (numeral). Kṣapaḥ: die Nächte (Akk. Pl. von kṣapā) (f. 2/3). Tris: dreimal (avy.). Ahā: die Tage (Akk. Pl. von ahar/ahan, vedische Form) (n. 2/3). Ativrajadbhiḥ: durchquerend, hindurchziehend (Instr. Pl. Partizip von ati-√vraj) (m. 3/3). Nāsatyā: die Nāsatyas, Beiname der Aśvin (CCS/GRA) (m. 8/2). Bhujyum: Bhujyu (Akk. Sg., der von den Aśvin gerettete Sohn Tugras) (m. 2/1). Ūhathuḥ: sie beide führten, brachten (2./3. Dual Perfekt von √vah) (liṭ II/2). Pataṅgaiḥ: mit den fliegenden [Rossen/Wesen] (Instr. Pl. von pataṅga) (m. 3/3). Samudrasya (m. 6/1) Dhanvan: Bogen (n. 7/1). Na: nicht (avy.). Ārdrasya: feucht, nass (Adj.) (m. 6/1). Pāre: jenseits (Lok. von pāra) (n. 7/1). Tribhiḥ: mit dreien (Instr. Pl.) (numeral). Rathaiḥ: mit Wagen (Instr. Pl. von ratha) (m. 3/3). Śatapadbhiḥ: mit den hundertfüßigen [Wagen] (Kompositum śata+pad, Instr. Pl.) (3/3). Ṣaḍaśvaiḥ: (ṣaṭ + aśva) sechsrossig (Kompositum, Instr. Pl.) (3/3). Savitāraṃ (m. 2/1) Vitanvantam: den ausbreitenden (Akk. Sg. Partizip Präs. von vi-√tan) (m. 2/1). Anubadhnāti: er spannt an, bindet an (3. Sg. Präsens von anu-√bandh) (laṭ). Śāṃbaraḥ (m. 1/1) Āpapūrṣaṃbaraḥ: Eigenname/Beiname (unklar), tritt neben Śambara auf (m. 1/1). Ca: und (avy.). Eva: wahrlich, gewiss (avy.). Savitā: Savitṛ, der Antreiber (Sonnengott) (m. 1/1). Repaso: ungeklaerte Wortform, siehe grammar-review-todo.md. Abhavat: er wurde, entstand (laṅ). Tyaṃ: jenen (2/1). Sutṛptaṃ: (su + tṛpta) wohlgesättigt (Akk. Sg.) (2/1). Viditvā Eva: wahrlich, gewiss (avy.). Bahusoma: (bahu + soma) der Somareiche (1/1). Giraṃ: das Lied, die Rede (Akk. Sg. von gir/gīḥ) (f. 2/1). Vaśī: der Machtvolle, Herrschende (Nom. Sg. von vaśin) (m. 1/1).

अन्वेति तुग्रो व॑क्रिया॒न्तम् । आयसूयान्त्सोम॑तृप्सु॒षु । स सङ्ग्रामस्तमोद्योऽत्यो॒तः । वाचो गाः पि॑पाति॒ तत् । स तद्गोभिस्स्ताऽत्येत्य॒न्ये । र॒क्षसा॑नन्वि॒ताश्च॑ ये । अ॒न्वेति॒ परि॑वृत्या॒ऽस्तः । ए॒वमे॒तौस्थो॑ अश्विना । ते ए॒ते द्युः॑पृथि॒व्योः । अह॑रह॒र्गर्भ॑न्दधाथे

anveti tugro va̍kriyā̱ntam । āyasūyāntsoma̍tṛpsu̱ṣu । sa saṅgrāmastamodyo'tyo̱taḥ । vāco gāḥ pi̍pāti̱ tat । sa tadgobhisstā'tyetya̱nye । ra̱kṣasā̍nanvi̱tāśca̍ ye । a̱nveti̱ pari̍vṛtyā̱'staḥ । e̱vame̱taustho̍ aśvinā । te e̱te dyu̍ḥpṛthi̱vyoḥ । aha̍raha̱rgarbha̍ndadhāthe

Tugra folgt dem sich Windenden nach; die vom Somatrunk Gesättigten [folgen ihm] hinweg. Jener Kampf, vom Dunkel überwunden, entbrennt; er trinkt die Milchkühe der Rede. Er, mit den Rindern, überwindet die anderen; die von den Rakṣas Erfassten [gehen zugrunde]. Er kehrt heim, ringsum wandelnd. So sind beide, die Aśvins; sie beide sind Himmel und Erde; Tag für Tag empfangen sie ein Kalb.

Anveti: er folgt nach (3. Sg. Präsens von anu-√i) (laṭ). Tugro: Tugra (Nom. Sg., Vater des Bhujyu) (m. 1/1). Vakriyāntam: (vakri + yāntam) den sich windend Gehenden (Akk. Sg.) (m. 2/1). Āyasūyāntsomatṛpsuṣu Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (1/1). Saṅgrāmaḥ: Kampf, Zusammentreffen (m.) (m. 1/1). Tamodyo'tyotaḥ Vāco: der Rede (Gen. Sg. von vāc) (f. 6/1). Gāḥ: die Kühe, Rinder (Akk. Pl. von go) (f. 2/3). Pipāti: er trinkt (3. Sg. Präsens, reduplizierte Form von √pā) (laṭ). Tat: dieses (2/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (1/1). Tat: dieses. Gobhiḥ: mit den Kuehen/Rindern (Instr. Pl. von go) (m. 3/3). Tāḥ: sie, jene (Nominativ Plural Feminin von tad) (f. 2/3). Atyeti: ueberwindet, geht darueber hinaus (ati+i) (laṭ). Anye: die anderen (Nom. Pl. von anya) (m. 1/3). Rakṣasā: von den Rakṣas (Instr. Sg.) (3/1). Anvitāḥ: begleitet, ergriffen von (Nom. Pl. Partizip von anu-√i) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Ye: (ya) welche (1/3). Anveti: er folgt nach (3. Sg. Präsens von anu-√i) (laṭ). Parivṛtya: ringsum gewandt/umherziehend (Gerundium von pari+vṛt) (gerund). Āstaḥ Eva: so, wahrlich (avy.). Etau: diese beiden (Nom. Dual von etad) (1/2). Sthaḥ: seid ihr zwei (2. Dual Präsens von √as) (laṭ). Aśvinā (m. 8/2) Te: Euer, Dein, das; Dir (1/3). Ete: diese (Nom. Pl./Dual von etad) (1/3). Dyuḥpṛthivyoḥ (f. 6/2) Aharahar: Tag fuer Tag (reduplizierte Adverbform von ahar) (avy.). Garbham: die Leibesfrucht, den Keim (Acc. Sg.) (m. 2/1). Dadhāthe: ihr beide setzt/empfangt (2. Dual Praesens Med. von dhā) (laṭ).

तयो॑रे॒तौ व॒त्साव॑होरा॒त्रे । पृ॒थि॒व्या अहः॑ । दि॒वो रात्रिः॑ । ता अवि॑सृष्तौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः । तयो॑रे॒तौ व॒त्सौ । अ॒ग्निश्चा॑दित्य॒श्च॑ । रा॒त्रेर्व॒त्सः । श्वे॒त आ॑दि॒त्यः । अहो॒ऽग्निः

tayo̍re̱tau va̱tsāva̍horā̱tre । pṛ̱thi̱vyā aha̍ḥ । di̱vo rātri̍ḥ । tā avi̍sṛṣtau । dampa̍tī e̱va bha̍vataḥ । tayo̍re̱tau va̱tsau । a̱gniścā̍ditya̱śca̍ । rā̱trerva̱tsaḥ । śve̱ta ā̍di̱tyaḥ । aho̱'gniḥ

Von ihnen beiden sind Tag und Nacht die Kälber: der Erde [gehört] der Tag, dem Himmel die Nacht. Sie beide, ungetrennt, sind wie Gatte und Gattin; ihre beiden Kälber sind Agni und Āditya. Der Nacht Kalb [ist] der weiße Āditya, dem Tag [gehört] Agni,

Tayoḥ: von den beiden (Gen. Dual) (6/2). Etau: diese beiden (Nom. Dual von etad) (1/2). Vatsau: die beiden Kälber (Nom. Dual von vatsa) (m. 1/2). Ahorātre: Tag und Nacht (Nom. Dual, Kompositum ahar+rātri) (1/2). Pṛthivyā: der Erde (Gen./Dat. Sg. von pṛthivī) (f. 6/1). Ahaḥ: der Tag (Nom. Sg. von ahar) (n. 1/1). Divo: des Himmels (Gen. Sg. von div/dyu) (m. 6/1). Rātriḥ: die Nacht (Nom. Sg.) (f. 1/1). Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (f. 1/2). Avisṛṣtau: (a + visṛṣṭau) ungetrennt, nicht entlassen (Nom. Dual Partizip Perf. Pass. von vi-√sṛj) (1/2). Dampatī: Gatte und Gattin, Hausherr und Hausherrin (Nom. Dual) (1/2). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Bhavataḥ: sie beide sind (3. Dual Präsens von √bhū) (laṭ III/2). Tayoḥ: von den beiden (Gen. Dual) (6/2). Etau: diese beiden (Nom. Dual von etad) (1/2). Vatsau: die beiden Kälber (Nom. Dual von vatsa) (m. 1/2). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Ādityaḥ: Āditya, der Sonnengott (Nom. Sg.) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Rātreḥ: der Nacht (Gen. Sg. von rātri) (f. 6/1). Vatsaḥ: das Kalb (Nom. Sg.) (m. 1/1). Śveta: weiß, hell, glänzend (m. 1/1). Ādityaḥ: zur Aditi gehörig, die zwölf Sonnengottheiten (m. 1/1). Ahaḥ: dem Tag (Nom. Sg. von ahar, hier lokativisch/possessiv gebraucht) (n. 1/1). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1).

ता॒म्रो अ॑रु॒णः । ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः । तयो॑रे॒तौ व॒त्सौ । वृ॒त्रश्च॑ वैद्यु॒तश्च॑ । अ॒ग्नेर्वृ॒त्रः । वै॒द्युत॑ आदि॒त्यस्य॑ । ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः । तयो॑रे॒तौ व॒त्सौ

tā̱mro a̍ru̱ṇaḥ । tā avi̍sṛṣṭau । dampa̍tī e̱va bha̍vataḥ । tayo̍re̱tau va̱tsau । vṛ̱traśca̍ vaidyu̱taśca̍ । a̱gnervṛ̱traḥ । vai̱dyuta̍ ādi̱tyasya̍ । tā avi̍sṛṣṭau । dampa̍tī e̱va bha̍vataḥ । tayo̍re̱tau va̱tsau

der kupferrote, der rötliche. Sie beide, ungetrennt, sind wie Gatte und Gattin; ihre beiden Kälber sind Vṛtra und der Blitzgestaltige. Agnis [Kalb ist] Vṛtra, des Blitzgestaltigen [Kalb gehört] der Sonne. Sie beide, ungetrennt, sind wie Gatte und Gattin; ihre beiden Kälber [sind]

Tāmro: kupferrot (Nom. Sg. von tāmra, tāmro < tāmraḥ vor stimmhaftem Anlaut) (m. 1/1). Aruṇaḥ: der rötliche, goldgelbe (Nom. Sg. von aruṇa) (m. 1/1). Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (m. 1/2). Avisṛṣṭau: (a + visṛṣṭau) ungetrennt, nicht entlassen (Nom. Dual Partizip Perf. Pass. von vi-√sṛj) (m. 1/2). Dampatī: Gatte und Gattin, Hausherr und Hausherrin (Nom. Dual) (m. 1/2). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Bhavataḥ: sie beide sind (3. Dual Präsens von √bhū) (laṭ III/2). Tayoḥ: von den beiden (Gen. Dual) (m. 6/2). Etau: diese beiden (Nom. Dual von etad) (m. 1/2). Vatsau: die beiden Kälber (Nom. Dual von vatsa) (m. 1/2). Vṛtraḥ: Vṛtra (Nom. Sg., Name eines Daemons) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Vaidyutaḥ: der Blitzgestaltige (Nom. Sg. von vaidyuta) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Agneḥ: Agnis (Gen. Sg.) (m. 6/1). Vṛtraḥ: Vṛtra (Nom. Sg., Name eines Daemons) (m. 1/1). Vaidyuta: der Blitzgestaltige (Nom. Sg., hier ohne Visarga) (m. 1/1). Ādityasya: des Āditya, der Sonne (Gen. Sg.) (m. 6/1). Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (m. 1/2). Avisṛṣṭau: (a + visṛṣṭau) ungetrennt, nicht entlassen (Nom. Dual Partizip Perf. Pass. von vi-√sṛj) (m. 1/2). Dampatī: Gatte und Gattin, Hausherr und Hausherrin (Nom. Dual) (m. 1/2). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Bhavataḥ: sie beide sind (3. Dual Präsens von √bhū) (laṭ III/2). Tayoḥ: von den beiden (Gen. Dual) (m. 6/2). Etau: diese beiden (Nom. Dual von etad) (m. 1/2). Vatsau: die beiden Kälber (Nom. Dual von vatsa) (m. 1/2).

उ॒ष्मा च॑ नीहा॒रश्च॑ । वृत्रस्यो॒ष्मा । वै॒द्यु॒तस्य॑ नीहा॒रः । तौ तावे॒व प्रति॑पद्येते । सेयंरात्री॑ ग॒र्भिणी॑ पु॒त्रेण॒ संव॑सति । तस्या॒ वा ए॒तदु॒ल्बणम् । यद्रात्रौ॑ र॒श्मयः॑ । यथा॒ गोर्ग॒र्भिण्या॑ उ॒ल्बणम् । ए॒वमे॒तस्या॑ उ॒ल्बणम् । प्रजयिष्णुः प्रजया च पशुभि॑श्च भ॒वति । य ए॑वं वे॒द । एतमुद्यन्तमपिय॑न्तं चे॒ति । आदित्यः पुण्य॑स्य व॒त्सः । अथ पवि॑त्राङ्गि॒रसः

u̱ṣmā ca̍ nīhā̱raśca̍ । vṛtrasyo̱ṣmā । vai̱dyu̱tasya̍ nīhā̱raḥ । tau tāve̱va prati̍padyete । seyaṃrātrī̍ ga̱rbhiṇī̍ pu̱treṇa̱ saṃva̍sati । tasyā̱ vā e̱tadu̱lbaṇam । yadrātrau̍ ra̱śmaya̍ḥ । yathā̱ gorga̱rbhiṇyā̍ u̱lbaṇam । e̱vame̱tasyā̍ u̱lbaṇam । prajayiṣṇuḥ prajayā ca paśubhi̍śca bha̱vati । ya e̍vaṃ ve̱da । etamudyantamapiya̍ntaṃ ce̱ti । ādityaḥ puṇya̍sya va̱tsaḥ । atha pavi̍trāṅgi̱rasaḥ

Hitzeglut und Nebel: Vṛtras [Kalb ist] die Hitzeglut, des Blitzgestaltigen [Kalb] der Nebel. Sie beide gehören eben zueinander. Diese Nacht wohnt trächtig mit ihrem Sohn zusammen; ihre Fruchthülle sind eben die Strahlen der Nacht. Wie bei einer trächtigen Kuh die Fruchthülle [ist], so ist ihre Fruchthülle. Fruchtbar wird [der Wissende] mit Nachkommenschaft und Vieh - wer dies so weiß, nämlich diese [Sonne] als aufgehende und untergehende [erkennend]. Āditya ist das Kalb der Frömmigkeit. Sodann die Reinen der Aṅgiras:

Uṣmā: die Hitzeglut, der Dunst (Nom. Sg. von uṣman) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Nīhāraḥ: der Nebel (Nom. Sg.) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Vṛtrasya: Vṛtras (Gen. Sg.) (m. 6/1). Uṣmā: die Hitzeglut, der Dunst (Nom. Sg. von uṣman) (m. 1/1). Vaidyutasya: des Blitzgestaltigen (Gen. Sg. von vaidyuta) (m. 6/1). Nīhāraḥ: der Nebel (Nom. Sg.) (m. 1/1). Tau: sie beide (Nom. Dual von tad) (m. 1/2). Tau: sie beide (Nom. Dual von tad) (m. 1/2). Eva: eben, gerade (avy.). Pratipadyete: sie gehören zueinander, treten zueinander (3. Dual Präsens Medium von prati-√pad) (laṭ III/2). Sā: sie (Nom. Sg. f. von tad) (f. 1/1). Iyam: diese (Nom. Sg. f. von idam) (f. 1/1). Rātrī: die Nacht (Nom. Sg.) (f. 1/1). Garbhiṇī: trächtig (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Putreṇa: mit dem Sohn (Instr. Sg.) (m. 3/1). Saṃvasati: sie wohnt zusammen (3. Sg. Präsens von sam-√vas) (laṭ III/1). Tasyā: ihrer (Gen. Sg. f. von tad) (f. 6/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Etat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von etad) (n. 1/1). Ulbaṇam: die Fruchthülle, Eihülle (Nom./Akk. Sg. n. von ulba) (n. 1/1). Yat: welches, dass (Nom./Akk. Sg. n. von yad, hier konjunktional) (avy.). Rātrau: in der Nacht (Lok. Sg.) (f. 7/1). Raśmayaḥ: die Strahlen, Zügel (m. 1/3). Yathā: so dass, auf dass, wie (avy.). Goḥ: der Kuh (Gen. Sg. von go) (f. 6/1). Garbhiṇyāḥ: der trächtigen (Gen. Sg. f. von garbhiṇī, Visarga vor folgendem Vokal elidiert) (f. 6/1). Ulbaṇam: die Fruchthülle, Eihülle (Nom./Akk. Sg. n. von ulba) (n. 1/1). Evam: so, auf diese Weise (avy.). Etasyāḥ: dieser (Gen. Sg. f. von etad, Visarga vor folgendem Vokal elidiert) (f. 6/1). Ulbaṇam: die Fruchthülle, Eihülle (Nom./Akk. Sg. n. von ulba) (n. 1/1). Prajayiṣṇuḥ: (prajā + iṣṇu) fruchtbar, reich an Nachkommenschaft (Nom. Sg.) (m. 1/1). Prajayā: mit Nachkommenschaft (Instr. Sg. von prajā) (f. 3/1). Ca: und (avy.). Paśubhiḥ: mit dem Vieh (Instr. Pl. von paśu) (m. 3/3). Ca: und (avy.). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: er weiß (3. Sg. Perfekt von √vid - hier Verb, nicht das Substantiv 'Veda/Wissen') (liṭ III/1). Etam: diesen (Akk. Sg. von etad) (m. 2/1). Udyantam: den aufgehenden (Akk. Sg. Partizip Präs. von ud-√i) (m. 2/1). Apiyantaṃ: den untergehenden (Akk. Sg. Partizip Präs. von api-√i, 'hineingehen/untergehen') (m. 2/1). Ca: und (avy.). Iti: so, Zitatpartikel (avy.). Ādityaḥ: zur Aditi gehörig, die zwölf Sonnengottheiten (m. 1/1). Puṇyasya: der Frömmigkeit, des Verdienstes (Gen. Sg.) (n. 6/1). Vatsaḥ: das Kalb (Nom. Sg.) (m. 1/1). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Pavitrāṅgirasaḥ: (pavitra + āṅgirasa) die reinen Aṅgiras-Nachkommen (Kompositum, Nom. Pl.) (m. 1/3).

प॒वित्र॑वन्तः॒ परि॒वाज॒मास॑ते । पि॒तैषां प्र॒त्नो अ॒भिर॑क्षति व्र॒तम् । म॒हस्स॑मु॒द्रं वरु॑णस्ति॒रोद॑धे । धीरा॑ इच्छेकु॒र्धरु॑णेष्वा॒रभम् । प॒वित्रं॑ ते॒ वित॑तं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पते । प्रभु॒र्गात्राणि॒ पर्ये॑षिवि॒श्वतः॑ । अत॑प्ततनू॒र्न तदा॒मो अ॑श्नुते । शृ॒तास॒ इद्वह॑न्त॒स्तत्समा॑शत । ब्र॒ह्मा दे॒वानाम् । अस॑तस्स॒द्ये तत॑क्षुः

pa̱vitra̍vanta̱ḥ pari̱vāja̱māsa̍te । pi̱taiṣāṃ pra̱tno a̱bhira̍kṣati vra̱tam । ma̱hassa̍mu̱draṃ varu̍ṇasti̱roda̍dhe । dhīrā̍ iccheku̱rdharu̍ṇeṣvā̱rabham । pa̱vitra̍ṃ te̱ vita̍ta̱ṃ brahma̍ṇa̱spate । prabhu̱rgātrāṇi̱ parye̍ṣivi̱śvata̍ḥ । ata̍ptatanū̱rna tadā̱mo a̍śnute । śṛ̱tāsa̱ idvaha̍nta̱statsamā̍śata । bra̱hmā de̱vānām । asa̍tassa̱dye tata̍kṣuḥ

die Reinen sitzen um den fahrenden [Wagen]. Ihr uralter Vater bewacht ihr Gelübde; im großen Meer verbarg Varuṇa [es]; die Weisen vermochten es an den Grundfesten zu ergreifen. Ausgebreitet ist dein reinigendes [Werk], o Herr des Gebets; du, mächtig, durchziehst die Glieder von allen Seiten. Nicht mit ungebranntem Leib erreicht man das; die gereiften [Priester] tragend erlangen dies. Das Brahman der Götter -

Pavitravantaḥ: (pavitra + vant) die Reinen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Parivājam: [unklar - passt nicht sicher zu 'den fahrenden Wagen', nicht aufgeloest] (2/1). Āsate: sie sitzen, verweilen (3. Pl. Präsens Medium von √ās) (laṭ III/3). Pitā: der Vater (Nom. Sg.) (m. 1/1). Eṣāṃ: ihrer (Gen. Pl. von etad/idam) (m. 6/3). Pratno: uralt, ehemalig (Nom. Sg. von pratna) (m. 1/1). Abhirakṣati: er bewacht, beschützt (3. Sg. Präsens von abhi-√rakṣ) (laṭ III/1). Vratam: das Gelübde (Akk. Sg.) (n. 2/1). Mahaḥ: der Grösse, Herrlichkeit (Gen. Sg. von mahas, hier adverbial: 'im grossen') (n. 6/1). Samudram: das Meer (Akk. Sg.) (m. 2/1). Varuṇaḥ: Varuṇa (Nom. Sg.) (m. 1/1). Tirodadhe: er verbarg (3. Sg. Perfekt Medium von tiras-√dhā) (liṭ III/1). Dhīrā: die Weisen, Verständigen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Ic: eben dieser, tatsächlich dieser (avy.). Chekur: koennen, vermoegen (Wurzel, hier chekuḥ = 3. Pl. Perfekt) (liṭ III/3). Dharuṇeṣv: Grundfeste, Stuetze, Traeger (n. 7/3). Ārabham: (vedischer Infinitiv von ā-√rabh) zu ergreifen, zu beginnen. Pavitraṃ: das Reinigende (Nom./Akk. Sg. n. von pavitra) (n. 1/1). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Vitataṃ: ausgebreitet (Nom./Akk. Sg. n. Partizip Perf. Pass. von vi-√tan) (n. 1/1). Brahmaṇaspate: o Herr des Gebets (Vok. Sg., Epitheton des Bṛhaspati) (m. 8/1). Prabhuḥ: mächtig, überragend (Nom. Sg. von prabhu) (m. 1/1). Gātrāṇi: die Glieder (Akk. Pl. n. von gātra) (n. 2/3). Paryeṣi: du durchziehst, umschreitest (2. Sg. Präsens von pari-√i) (laṭ II/1). Viśvataḥ: von allen Seiten (Adv.) (avy.). Ataptatanūḥ: (a + tapta + tanūḥ) mit ungebranntem Leib (Kompositum, Nom. Sg.) (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Tat: das (Akk. Sg. n. von tad) (n. 2/1). Āmaḥ: der Rohe, Ungekochte (Nom. Sg. von āma) (m. 1/1). Aśnute: er erreicht, erlangt (3. Sg. Präsens von √aś) (laṭ III/1). Śṛtāsa: die gereiften, gekochten (Nom. Pl. von śṛta) (m. 1/3). It: wahrlich, eben (Betonungspartikel) (avy.). Vahantaḥ: tragend (Nom. Pl. Partizip Präs. von √vah) (m. 1/3). Tat: das (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Samāśata: sie erlangten (3. Pl. Aorist Medium von sam-√aś) (luṅ III/3). Brahmā: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (m. 1/1). Devānām: der Götter (m. 6/3). Asataḥ: aus dem Nichtseienden (Abl. Sg. n. von asat) (n. 5/1). Sat: das Seiende (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Ye: welche (Nom. Pl. von yad) (m. 1/3). Tatakṣuḥ: sie zimmerten, schufen, formten (3. Pl. Perfekt von √takṣ) (liṭ III/3).

ऋश॑यस्स॒प्तात्रि॑श्च॒ यत् । सर्वेऽत्रयो अ॑गस्त्य॒श्च । नक्ष॑त्रै॒श्शङ्कृ॑तोऽवसन् । अथ॑ सवितुः॒ श्यावाश्व॒स्याऽवर्ति॑कामस्य । अ॒मी य ऋक्षा॒ निहि॑तास उ॒च्चा । नक्तं॒ ददृ॑श्रे॒ कुहा॑चि॒द्दिवे॑युः । अद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ । वि॒चा॒कशच्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्रमेति । तत्स॑वि॒तुर्वरेण्यं । भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि

ṛśa̍yassa̱ptātri̍śca̱ yat । sarve'trayo a̍gastya̱śca । nakṣa̍trai̱śśaṅkṛ̍to'vasan । atha̍ savitu̱ḥ śyāvāśva̱syā'varti̍kāmasya । a̱mī ya ṛkṣā̱ nihi̍tāsa u̱ccā । nakta̱ṃ dadṛ̍śre̱ kuhā̍ci̱ddive̍yuḥ । ada̍bdhāni̱ varu̍ṇasya vra̱tāni̍ । vi̱cā̱kaśacca̱ndramā̱ nakṣa̍trameti । tatsa̍vi̱turvareṇyaṃ । bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi

aus dem Nichtseienden schufen sie das Seiende. Die sieben Ṛṣis, Atri und alle, die Atris und Agastya wohnten bei den Sternbildern. Sodann betreffend Savitṛ, den Sohn Śyāvāśvas, den Unbeständigen: 'Jene Sternbilder, hoch droben aufgestellt, wurden nachts gesehen; wohin gehen sie am Tag? Unversehrt sind Varuṇas Gebote; wandernd erreicht der Mond das Sternbild.' Wir wollen jenes begehrenswerte Licht Savitṛs,

Ṛṣayaḥ: die Ṛṣis, Seher (Nom. Pl.) (m. 1/3). Sapta: sieben (numeral). Atriḥ: Atri (Nom. Sg., Name eines Ṛṣi) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Sarve: alle (Nom. Pl.) (m. 1/3). Atrayaḥ: die Atris, Nachkommen Atris (Nom. Pl.) (m. 1/3). Agastyaḥ: Agastya (Nom. Sg., Name eines Ṛṣi) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Nakṣatraiḥ: mit den Sternbildern (Instr. Pl.) (n. 3/3). Śaṅkṛto: [unklar - Kompositumsegmentierung nicht sicher aufgeloest] (m. 1/1). Avasan: sie wohnten (3. Pl. Imperfekt von √vas) (laṅ III/3). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Savituḥ: der Sonne (Gen., von savitṛ) (m. 6/1). Śyāvāśvasya: Śyāvāśvas (Gen. Sg., Vatersname) (m. 6/1). Avartikāmasya: [unklar - 'den Unbeständigen', Kompositumsegmentierung nicht sicher aufgeloest] (m. 6/1). Amī: jene (Nom. Pl.) (m. 1/3). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/3). Ṛkṣā: die Sternbilder, das Siebengestirn (Nom. Pl. von ṛkṣa) (m. 1/3). Nihitāsa: aufgestellt, hingelegt (Nom. Pl. Partizip Perf. Pass. von ni-√dhā) (m. 1/3). Uccā: hoch, droben (Adv.) (avy.). Naktaṃ: nachts (Adv.) (avy.). Dadṛśre: sie wurden gesehen (3. Pl. Perfekt Medium/Passiv von √dṛś) (liṭ karmaṇi III/3). Kuha: wo (avy.). Cit: irgend (avy.). Divā: am Tag (Adv.) (avy.). Īyuḥ: sie gehen (3. Pl. Perfekt von √i) (liṭ III/3). Adabdhāni: (a + dabdha) unversehrt, ungetäuscht (Nom./Akk. Pl. n. Partizip von √dabh) (n. 1/3). Varuṇasya: Varuṇas (Gen. Sg.) (m. 6/1). Vratāni: die Gebote, Satzungen (Nom./Akk. Pl. n. von vrata) (n. 1/3). Vicākaśat: wandelnd scheinend, erkennend (Partizip Präs. Intensiv von vi-√kāś) (m. 1/1). Candramāḥ: der Mond (Nom. Sg.) (m. 1/1). Nakṣatram: das Sternbild (Akk. Sg.) (n. 2/1). Eti: er erreicht, geht (3. Sg. Präsens von √i) (laṭ III/1). Tat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von tad, Anfang des Gāyatrī-Mantra) (n. 2/1). Savitur: Antreiber, Erreger, Beleber, Leben zeugende und Segen schaffende Kraft der Sonne (m. 6/1). Vareṇyaṃ: der Verehrungswürdige (n. 2/1). Bhargo: strahlender Glanz (n. 2/1). Devasya: des Gottes (m. 6/1). Dhīmahi: √dhī (denken an, betrachten) wir denken nach, wir meditieren (3).

धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दयात् । तत्स॑वि॒तुर्वृ॑णीमहे । व॒यन्दे॒वस्य॒ भोज॑नम् । श्रेष्ठं॑सर्व॒धात॑मम् । तुरं॒ भग॑स्य धीमहि । अपा॑गूहत सविता॒ तृभीन्॑ । सर्वादि॒वो अन्ध॑सः । नक्त॒न्तान्य॑भवन्दृ॒शे । अस्थ्य॒स्थ्ना संभ॑विष्यामः । नाम॒ नामै॒व ना॒म मे

dhiyo̱ yo na̍ḥ praco̱dayāt । tatsa̍vi̱turvṛ̍ṇīmahe । va̱yande̱vasya̱ bhoja̍nam । śreṣṭhaṃ̍sarva̱dhāta̍mam । tura̱ṃ bhaga̍sya dhīmahi । apā̍gūhata savitā̱ tṛbhīn̍ । sarvādi̱vo andha̍saḥ । nakta̱ntānya̍bhavandṛ̱śe । asthya̱sthnā saṃbha̍viṣyāmaḥ । nāma̱ nāmai̱va nā̱ma me

des Gottes, betrachten, der unsere Gedanken anregen möge. Wir erwählen Savitṛs Speise, die beste, alles Nährende. Den Raschen unter Bhagas [Gaben] wollen wir betrachten. Savitṛ verbarg die drei [Reiche]; alle vom Himmel [kommenden] Kräfte wurden nachts unsichtbar. Von Knochen zu Knochen werden wir entstehen; Name um Name [gehört] mir.

Dhiyo: die Gedanken (Akk. Pl. von dhī) (f. 2/3). Yo: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Naḥ: von uns (6/3). Pracodayāt: pra- (vorwärts, hervor, intensivierend) √cud (bewegen) möge er anspornen, erleuchten, anregen (leṭ III/1). Tat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von tad) (n. 2/1). Savituḥ: der Sonne (Gen., von savitṛ) (m. 6/1). Vṛṇīmahe: wir erwählen (1. Pl. Präsens Medium von √vṛ) (laṭ I/3). Vayam: wir (Nom. Pl.) (1/3). Devasya: des Gottes (m. 6/1). Bhojanam: die Speise, Nahrung (Akk. Sg.) (n. 2/1). Śreṣṭhaṃ: das beste (Akk. Sg. n. von śreṣṭha) (n. 2/1). Sarvadhātamam: (sarva + dhā + tama) das alles Nährende, Tragende (Superlativ-Kompositum, Akk. Sg.) (n. 2/1). Turaṃ: den Raschen, Eifrigen (Akk. Sg. von tura) (m. 2/1). Bhagasya: des Glücks, des Anteils, der Gottheit Bhaga (Genitiv von bhaga). (m. 6/1). Dhīmahi: √dhī (denken an, betrachten) wir denken nach, wir meditieren (3). Apāgūhata: er verbarg (3. Sg. Imperfekt Medium von apa-√gūh) (laṅ III/1). Savitā: Savitṛ, der Antreiber (Sonnengott) (m. 1/1). Tṛbhīn: die drei (Akk. Pl. m. von tri, hier ungewöhnliche Form) (m. 2/3). Sarvāḥ: alle (Nom. Pl. f.) (f. 1/3). Divaḥ: vom Himmel (Abl. Sg.) (m. 5/1). Andhasaḥ: die Kräfte, Somasäfte (Gen./Nom. Pl. von andhas) (1/3). Naktam: nachts (Adv.) (avy.). Tāni: diese (Nom./Akk. Pl. n. von tad) (n. 1/3). Abhavan: sie wurden (3. Pl. Imperfekt von √bhū) (laṅ III/3). Dṛśe: zu sehen (Dat. Infinitiv von √dṛś; 'abhavan dṛśe' = 'wurden unsichtbar') (4/1). Asthi: Knochen (n. 1/1). Asthnā: von Knochen (Instr. Sg. von asthi) - 'asthi-asthnā' = Knochen um Knochen (n. 3/1). Saṃbhaviṣyāmaḥ: wir werden entstehen (1. Pl. Futur von sam-√bhū) (lṛṭ I/3). Nāma: der Name (Akk./Nom. Sg. n.) (avy.). Nāma: der Name (Akk./Nom. Sg. n.) (avy.). Eva: genau, eben (avy.). Nāma: der Name (Akk./Nom. Sg. n.) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1).

नपुंस॑कं॒ पुमां॒स्त्र्य॑स्मि । स्थाव॑रोऽस्म्यथ॒ जङ्ग॑मः । य॒जेऽयक्षि॒ यष्टा॒हे च॑ । मया॑ भू॒तान्य॑यक्षत । प॒शवो॑ मम॑ भूता॒नि । अनूबन्ध्योऽस्म्य॑हं वि॒भुः । स्त्रिय॑स्स॒तीः । ता उ॑मे पुं॒स आ॑हुः । पश्य॑दक्ष॒ण्वान्नविचे॑तद॒न्धः । क॒विर्यः पु॒त्रस्य इ॒मा चि॑केत

napuṃsa̍ka̱ṃ pumā̱ṃ̱strya̍smi । sthāva̍ro'smyatha̱ jaṅga̍maḥ । ya̱je'yakṣi̱ yaṣṭā̱he ca̍ । mayā̍ bhū̱tānya̍yakṣata । pa̱śavo̍ mama̍ bhūtā̱ni । anūbandhyo'smya̍haṃ vi̱bhuḥ । striya̍ssa̱tīḥ । tā u̍me pu̱ṃ̱sa ā̍huḥ । paśya̍dakṣa̱ṇvānnavice̍tada̱ndhaḥ । ka̱viryaḥ pu̱trasya i̱mā ci̍keta

Weder Mann noch Frau bin ich, ich bin unpersönlich; ich bin unbeweglich und auch beweglich. Ich opfere, opferte, werde opfern - durch mich wurden die Wesen geopfert. Das Vieh sind meine Wesen; ich bin der Unverbundene, allgegenwärtig. Die Frauen sind wahrhaftig; sie beide nennt man männlich. Sehend, obwohl augenlos, erkennend, obwohl blind - der Weise, der dies vom Sohn erkannte:

Napuṃsakaṃ: weder Mann noch Frau, das Neutrum/Unpersönliche (Nom. Sg. n. von napuṃsaka) (n. 1/1). Pumān: Mann (Nom. Sg. von puṃs, CDSL/GRA: Gegensatz zu strī, vgl. RV 1.164.16) (m. 1/1). Strī: Frau (Nom. Sg.) (f. 1/1). Asmi: ich bin (1. Sg. Präs. von √as) (laṭ I/1). Sthāvaraḥ: unbeweglich, feststehend (Nom. Sg., CDSL: 'stehend, unbeweglich, bes. von Pflanzen') (m. 1/1). Asmi: ich bin (1. Sg. Präs. von √as) (laṭ I/1). Atha: und, ferner, dann (avy.). Jaṅgamaḥ: beweglich (Nom. Sg. m., zu √gam 'gehen') (m. 1/1). Yaje: ich opfere (1. Sg. Präs. Med. von √yaj) (laṭ I/1). Ayakṣi: ich opferte (1. Sg. Aor. Med. von √yaj) (luṅ I/1). Yaṣṭāhe: ich werde opfern (1. Sg. Vedische Verbform zu √yaj, genaue Bildung unsicher) (1). Ca: und (avy.). Mayā: durch mich (Instr. Sg. von aham). Bhūtāni: die Wesen (Nom./Acc. Pl. n.) (n. 1/3). Ayakṣata: wurden geopfert (3. Pl. Aor. Med.-Pass. von √yaj) (luṅ karmaṇi III/3). Paśavo: das Vieh (Nom. Pl. von paśu) (m. 1/3). Mama: mein, mir (6/1). Bhūtāni: die Wesen (n. 1/3). Anūbandhyaḥ: der Unverbundene, nicht Anzubindende (Nom. Sg., vgl. CDSL anūbandhya) (m. 1/1). Asmi: ich bin (1. Sg. Präs. von √as) (laṭ I/1). Aham: ich (Nom. Sg.) (1/1). Vibhuḥ: der Maechtige (Nom.) (m. 1/1). Striyaḥ: die Frauen (Nom. Pl. von strī) (f. 1/3). Satīḥ: wahrhaft, wirklich seiend (Nom. Pl. f., Präs.-Partizip von √as) (f. 1/3). Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (f. 2/2). Ume (f. 2/2) Puṃsa: als Mann, männlich (Acc. Sg. von puṃs, prädikativ zu āhuḥ) (m. 2/1). Āhuḥ: sie nennen, man sagt (3. Pl. Perf. von defektivem √ah 'sagen') (liṭ III/3). Paśyat: sehend (Präs.-Partizip von √paś/dṛś) (m. 1/1). Akṣaṇvān: Augen habend (Nom. Sg. m., a-Stamm zu akṣan/akṣi 'Auge' + -vant) (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Vicetat: erkennend (vgl. CDSL/GRA vicetas 'einsichtsvoll, weise', zu vi-√cit) (m. 1/1). Andhaḥ: blind (Nom. Sg., GRA: direkt zu RV 1.164.16 belegt) (m. 1/1). Kaviḥ: der Weise, Seher, Dichter (Nom. Sg.) (m. 1/1). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Putrasya: des Sohnes (Gen. Sg.) (m. 6/1). Imā: diese hier (fem. Plural, bezogen auf die Lobreden) (f. 2/3). Ciketa: erkannte, erkennt (3. Sg. Perf. von √cit, präsentisch gebraucht) (liṭ III/1).

यस्ता वि॑जा॒नाथ्स॑वि॒तुः पि॒तासत्॑ । अ॒न्धो मणिम॑विन्दत् । तम॑नङ्गुलि॒राव॑यत् । अ॒ग्री॒वः प्रत्य॑मुञ्चत् । तमजि॑ह्वा अ॒सश्च॑त । ऊर्ध्वमूलम॑वाक्छा॒खम् । वृ॒क्षं यो॑ वेद॒ सम्प्र॑ति । न स जातु जनः॑ श्रद्द॒ध्यात् । मृ॒त्युर्मा॑ मार॒यादि॑तिः । हसितंरुदि॑तङ्गी॒तम्

yastā vi̍jā̱nāthsa̍vi̱tuḥ pi̱tāsa̍t । a̱ndho maṇima̍vindat । tama̍naṅguli̱rāva̍yat । a̱grī̱vaḥ pratya̍muñcat । tamaji̍hvā a̱saśca̍ta । ūrdhvamūlama̍vākchā̱kham । vṛ̱kṣaṃ yo̍ veda̱ sampra̍ti । na sa jātu jana̍ḥ śradda̱dhyāt । mṛ̱tyurmā̍ māra̱yādi̍tiḥ । hasitaṃrudi̍taṅgī̱tam

Wer dies erkennt, [erkennt] dass Savitṛ der Vater des Seienden ist. Der Blinde fand einen Edelstein, der Fingerlose fasste ihn, der Halslose legte ihn um, der Zungenlose lobpries ihn. Den Baum, dessen Wurzel oben, dessen Zweige unten sind, wer diesen so erkennt - kein Mensch möge daran je zweifeln. Der Tod, so heißt es, soll [den Widerspenstigen] töten. Lachen, Weinen, Singen,

Ciketa: erkannte, erkennt (3. Sg. Perf. von √cit, präsentisch gebraucht). Yaḥ: welcher (m. 1/1). Tāḥ: der, die, das; er, sie, es (Demonstrativpronomen) (f. 2/3). Vijānāt: erkennt (3. Sg. Präs./Injunktiv von vi-√jñā) (leṭ). Savituḥ: des Savitṛ (Gen. Sg.) (m. 6/1). Pitā: der Vater (Nom. Sg.) (m. 1/1). Asat: sei, ist (3. Sg. Opt./Injunktiv von √as) (leṭ). Andho: blind, der Blinde (Nom. Sg., substantiviert) (m. 1/1). Maṇim: den Edelstein (Acc. Sg.) (m. 2/1). Avindat: fand (3. Sg. Impf. von √vid 'finden') (laṅ). Tam: ihn (Acc. Sg.) (m. 2/1). Anaṅguliḥ: der Fingerlose (Nom. Sg., a + aṅguli 'Finger') (m. 1/1). Āvayat: fasste, ergriff (3. Sg. Impf., Kausativ, genaue Wurzel unsicher) (laṅ). Agrīvaḥ: der Halslose (Nom. Sg., a + grīvā 'Hals') (m. 1/1). Pratyamuñcat: legte um, umhängte (3. Sg. Impf. von prati-√muc) (laṅ). Tam: ihn (Acc. Sg.) (m. 2/1). Ajihvāḥ: der Zungenlose (Nom. Sg., a + jihvā 'Zunge') (m. 1/1). Asaścata: folgend, anhaengend (3. Pl.). Ūrdhvamūlam: mit der Wurzel oben (Nom./Acc. Sg. n., Kompositum ūrdhva+mūla; PW zitiert direkt TAITT. ĀR. 1,11,5) (m. 2/1). Avākśākham: mit dem Zweig unten (Acc. Sg., Kompositum avāñc 'abwärts gerichtet' + śākhā 'Zweig') (m. 2/1). Vṛkṣaṃ: den Baum (Acc. Sg.) (m. 2/1). Yo: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Samprati: jetzt, sogleich, gegenwärtig (Adverb) (avy.). Na: nicht (avy.). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Jātu: jemals, irgendwann (Adverb, oft mit na: 'niemals') (avy.). Janaḥ: der Mensch, die Person (Nom. Sg.) (m. 1/1). Śraddadhyāt: möge glauben, vertrauen (3. Sg. Opt. von śrad-√dhā) (vidhiliṅ). Mṛtyuḥ: der Tod (Nom. Sg.) (m. 1/1). Mā: mich (Akk. Sg. von aham) (avy.). Mārayāt: möge töten (3. Sg. Opt. Kausativ von √mṛ) (ṇic leṭ). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Hasitam: das Lachen (Nom./Acc. Sg. n.; PW zitiert direkt TAITT. ĀR. 1,11,5) (n. 1/1). Ruditam: das Weinen (Nom./Acc. Sg. n.) (n. 1/1). Gītam: das Singen, der Gesang (Nom./Acc. Sg. n.) (n. 1/1).

वीणा॑पणव॒लासि॑तम् । मृ॒तञ्जी॒वं च॑ यत्किं॒चित् अ॒ङ्गानि॑ स्नेव॒ विद्धि॑ तत् । अतृ॑ष्यं॒स्तृष्य॑ध्यायत् । अ॒स्माज्जा॒ता मे॑ मिथू॒ चरन्न्॑ । पुत्रो निरृत्या॑ वैदे॒हः । अ॒चेता॑ यश्च॒ चेत॑नः । स॒ तं मणिम॑विन्दत् । सो॑ऽनङ्गुलि॒राव॑यत् । सो॒ऽग्री॒वः प्रत्य॑मुञ्चत्

vīṇā̍paṇava̱lāsi̍tam । mṛ̱tañjī̱vaṃ ca̍ yatki̱ṃcit a̱ṅgāni̍ sneva̱ viddhi̍ tat । atṛ̍ṣya̱ṃ̱stṛṣya̍dhyāyat । a̱smājjā̱tā me̍ mithū̱ carann̍ । putro nirṛtyā̍ vaide̱haḥ । a̱cetā̍ yaśca̱ ceta̍naḥ । sa̱ taṃ maṇima̍vindat । so̍'naṅguli̱rāva̍yat । so̱'grī̱vaḥ pratya̍muñcat

Lautenspiel, Handklatschen, gespielte Ekstase - was auch immer tot ist [oder] lebendig, erkenne dies als die Glieder [des einen Wesens]. Der Ungedürstete möge nach dem Dürstenden trachten. Von mir geboren wandelt der Zwiefache umher; der Sohn, aus dem Nichts entstanden, aus Videha, sei er unbewusst oder bewusst - er fand jenen Edelstein, er, fingerlos, fasste ihn, er, halslos, legte ihn um,

Vīṇā: die Laute (Nom. Sg.) (f. 1/1). Paṇava: die Handtrommel, Handpauke (m. 1/1). Lāsitam: das Tanzen, die gespielte Ekstase (Nom./Acc. Sg. n., zu √las) (n. 1/1). Mṛtam: das Tote (Nom./Acc. Sg. n.) (n. 1/1). Jīvaṃ: das Lebendige (Nom./Acc. Sg. n.) (n. 1/1). Ca: und (avy.). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Kiṃcit: etwas, irgendetwas (unbestimmtes Pronomen) (n. 1/1). Aṅgāni: Glieder (Körperteile) (n. 1/3). Sneva: wahrlich, gleichsam (sma 'eben, ja' + iva 'wie', enklitische Partikeln) (avy.). Viddhi: erkenne! (2. Sg. Imperativ von √vid 'wissen, erkennen') (loṭ). Tat: dieses (n. 2/1). Atṛṣyan: der Ungedürstete (Nom. Sg., Präs.-Partizip, a + tṛṣyat) (m. 1/1). Tṛṣyat: den Dürstenden (Acc. Sg., Präs.-Partizip zu tṛṣyati) (m. 2/1). Dhyāyat: möge trachten, denken an (3. Sg. Opt. von √dhyai) (laṭ). Asmāt: aus diesem, daraus (Abl. Sg. von idam) (5/1). Jātaḥ: geboren (Nom. Sg. Part. Perf. Pass. von √jan) (m. 1/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Mithū: der Zwiefache, Doppelte (Nom. Sg., von mithu/mithuna 'Paar') (m. 1/1). Carann: wandelnd (Präs.-Partizip Nom. Sg. von √car) (m. 1/1). Putro: der Sohn (Nom. Sg.) (m. 1/1). Nirṛtyā: aus dem Nichts, von Nirṛti (Instr./Abl. Sg. von nirṛti 'Auflösung, Nichtsein') (f. 3/1). Vaidehaḥ: aus Videha (Nom. Sg., Vṛddhi-Adjektiv zum Landesnamen Videha) (m. 1/1). Acetā: unbewusst, ohne Bewusstsein (Nom. Sg., a + cetas) (m. 1/1). Yaḥ: welcher (m. 1/1). Ca: und (avy.). Cetanaḥ: bewusst (Nom. Sg.) (m. 1/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Taṃ: ihn (Acc. Sg.) (m. 2/1). Maṇim: den Edelstein (Acc. Sg.) (m. 2/1). Avindat: fand (3. Sg. Impf. von √vid 'finden') (laṅ). Saḥ: er, dieser (m. 1/1). Anaṅguliḥ: der Fingerlose (Nom. Sg., a + aṅguli 'Finger') (m. 1/1). Āvayat: fasste, ergriff (3. Sg. Impf., Kausativ, genaue Wurzel unsicher) (laṅ). Saḥ: er, dieser (m. 1/1). Agrīvaḥ: der Halslose (Nom. Sg., a + grīvā 'Hals') (m. 1/1). Pratyamuñcat: legte um, umhängte (3. Sg. Impf. von prati-√muc) (laṅ).

सोऽजि॑ह्वो अ॒सश्च॑त । नैतमृशिं विदित्वा नग॑रं प्र॒विशेत् । य॑दि प्र॒विशेत् । मि॒थौ चरि॑त्वा प्र॒विशेत् । तथ्सम्भव॑स्यं व्र॒तम् । आ॒तम॑ग्ने र॒थन्ति॑ष्ठ । एकाश्वमेक॒योज॑नम् । एकचक्र॑मेक॒धुरम् । वा॒तध्रा॑जिग॒तिं वि॑भो । न॒ रि॒ष्यति॑ न व्य॒थते

so'ji̍hvo a̱saśca̍ta । naitamṛśiṃ viditvā naga̍raṃ pra̱viśet । ya̍di pra̱viśet । mi̱thau cari̍tvā pra̱viśet । tathsambhava̍syaṃ vra̱tam । ā̱tama̍gne ra̱thanti̍ṣṭha । ekāśvameka̱yoja̍nam । ekacakra̍meka̱dhuram । vā̱tadhrā̍jiga̱tiṃ vi̍bho । na̱ ri̱ṣyati̍ na vya̱thate

er, zungenlos, lobpries ihn. Ohne diesen Ṛṣi erkannt zu haben, betrete man nicht die Stadt; wenn man [sie dennoch] betritt, betrete man sie im Wechselspiel wandelnd - das ist das Gelübde für dieses Entstehen. Steh auf, o Agni, im Wagen Rathantara, mit einem Ross, einem Gespann, einem Rad, einer Deichsel, windgleich-schnellen Ganges, o Gebieter; nicht wird er verletzt, nicht wankt

Saḥ: er (Nom. Sg. von tad) (m. 1/1). Ajihvaḥ: der Zungenlose (Nom. Sg., a + jihvā 'Zunge') (m. 1/1). Asaścata: folgend, anhaengend (3. Pl.) (1). Na: nicht (avy.). Etam: diesen (Acc. Sg. von etad) (m. 2/1). Ṛṣiṃ: den Ṛṣi, den Seher (Acc. Sg.; Schreibvariante 'ṛśiṃ' im Manuskript) (m. 2/1). Viditvā: nachdem man erkannt hat, erkennend (Absolutiv von √vid) (avy.). Nagaraṃ: die Stadt (Acc. Sg.) (n. 2/1). Praviśet: möge betreten (3. Sg. Opt. von pra-√viś) (vidhiliṅ III/1). Yadi: wenn, so, so wahr (avy.). Praviśet: möge betreten (3. Sg. Opt. von pra-√viś) (vidhiliṅ III/1). Mithau: im Wechselspiel, abwechselnd (Lok. Sg. von mithu) (7/1). Caritvā: nachdem man gewandelt ist, wandelnd (Absolutiv von √car) (avy.). Praviśet: möge betreten (3. Sg. Opt. von pra-√viś) (vidhiliṅ III/1). Tat: das, dies (n. 1/1). Sambhavasya: des Entstehens (Gen. Sg. von saṃbhava; anlautender Anusvara vor 'vratam' im Manuskript wohl phonetisch, nicht grammatisch) (n. 6/1). Vratam: das Gelübde (Nom./Acc. Sg.) (n. 1/1). Ā: her, auf (Präverb/Partikel) (avy.). Tvam: du (Nom. Sg., Lesung unsicher - Manuskript hat 'ātam', hier als ā+tvam gedeutet) (m. 1/1). Agne: o Agni (Vok. Sg.) (m. 8/1). Rathan: im Wagen (Acc. Sg. von ratha; ggf. Eigenname Rathantara gemeint, vgl. deutsche Übersetzung) (m. 2/1). Tiṣṭha: steh! (2. Sg. Imperativ von √sthā) (loṭ II/1). Ekāśvam: mit einem Ross (Kompositum eka + aśva, Instr./Acc. adverbial) (2/1). Ekayojanam: mit einem Gespann (Kompositum eka + yojana) (2/1). Ekacakram: mit einem Rad (Kompositum eka + cakra) (2/1). Ekadhuram: mit einer Deichsel (Kompositum eka + dhur) (2/1). Vātadhrājigatiṃ: windgleich-schnellen Ganges (Kompositum vāta 'Wind' + dhrāji 'Sturm, Eile' + gati 'Gang', Acc. Sg. adjektivisch) (2/1). Vibho: o Gebieter, o Mächtiger (Vok. Sg. von vibhu) (m. 8/1). Na: nicht (avy.). Riṣyati: wird verletzt, nimmt Schaden (3. Sg. Präs. von √riṣ) (laṭ III/1). Na: nicht (avy.). Vyathate: wankt, weicht, wird bestürzt (3. Sg. Präs. Med. von √vyath) (laṭ III/1).

ना॒स्याक्षो॑ यातु॒ सज्ज॑ति । यच्छ्वेतान्।ह्रोहि॑तांश्चा॒ग्नेः । र॒थे युक्॑।ह्त्वाऽधि॒तिष्ठ॑ति । एकया च दशभिश्च॑ स्वभू॒ते । द्वाभ्यामिष्टये विं॑शत्या॒ च । तिसृभिश्च वहसे त्रिंशता॒ च । नियुद्भिर्वायविहिता॑ विमुञ्च

nā̱syākṣo̍ yātu̱ sajja̍ti । yacchvetān।hrohi̍tāṃścā̱gneḥ । ra̱the yu̍k।htvā'dhi̱tiṣṭha̍ti । ekayā ca daśabhiśca̍ svabhū̱te । dvābhyāmiṣṭaye viṃ̍śatyā̱ ca । tisṛbhiśca vahase triṃśatā̱ ca । niyudbhirvāyavihitā̍ vimuñca

seine Achse, noch stockt er. Wenn du die Weißen und Roten des Agni am Wagen anschirrst und ihn besteigst - mit einem und mit zehn, mit zweien zum Opfer und mit zwanzig, mit dreien fährst du und mit dreißig, mit den von Vāyu gesandten Zuggespannen entlasse [sie].

Na: nicht (avy.). Asya: seine (Gen. Sg. von idam) (m. 6/1). Akṣaḥ: die Achse (Nom. Sg.) (m. 1/1). Yātu (loṭ III/1) Sajjati: haftet fest, stockt (3. Sg. Präs. von √sañj) (laṭ III/1). Yat: wenn, welcher, [Relativpartikel] (avy.). Śvetān: die weissen (Akk. Pl., von śveta) (m. 2/3). Rohitān: die roten (Akk. Pl., von rohita) (m. 2/3). Ca: und (avy.). Agneḥ: des Agni (Gen.) (m. 6/1). Rathe: im Wagen (m. 7/1). Yuktvā: √yuj (anschirren, anspannen) nachdem angeschirrt (Absolutiv). Adhitiṣṭhati: √adhi-sthā (besteigen, sich stellen auf) er besteigt (laṭ III/1). Ekayā: mit einer (Instr. Sg. f. von eka) (f. 3/1). Ca: und (avy.). Daśabhiḥ: mit zehn (Instr. Pl. von daśan) (f. 3/3). Ca: und (avy.). Svabhūte: zum eigenen Wohlergehen, Entstehen (Lok. Sg., Kompositum sva + bhūta) (f. 1/1). Dvābhyām: mit zweien (Instr. Dual von dvi) (m. 3/2). Iṣṭaye: zum Opfer (Dat. Sg. von iṣṭi) (f. 4/1). Viṃśatyā: mit zwanzig (Instr. Sg. von viṃśati) (f. 3/1). Ca: und (avy.). Tisṛbhiḥ: mit dreien (Instr. Pl. f. von tri) (f. 3/3). Ca: und (avy.). Vahase: du fährst (2. Sg. Präs. Med. von √vah) (laṭ II/1). Triṃśatā: mit dreißig (Instr. Sg. von triṃśat) (f. 3/1). Ca: und (avy.). Niyudbhiḥ: mit den Zuggespannen (Instr. Pl. von niyut) (f. 3/3). Vāyavihitā: von Vāyu gesandt, bestimmt (Nom./Instr. Pl. f., Kompositum vāyu + vihita) (f. 1/1). Vimuñca: entlasse, spanne aus! (2. Sg. Imperativ von vi-√muc) (loṭ II/1).

आत॑नुष्व॒ प्रत॑नुष्व । उ॒द्धमाऽऽध॑म॒ सन्ध॑म । आदित्ये चन्द्र॑वर्णा॒नाम् । गर्भ॒माधे॑हि॒ यः पुमान्॑ । इ॒तस्सि॒क्तंसूर्य॑गतम् । च॒न्द्रम॑से॒ रस॑ङ्कृधि । वारादञ्जन॑याग्रे॒ऽग्निम् । य एको॑ रुद्र॒ उच्य॑ते । अ॒स॒ङ्ख्या॒तास्स॑हस्रा॒णि । स्म॒र्यते॑ न च॒ दृश्य॑ते

āta̍nuṣva̱ prata̍nuṣva । u̱ddhamā''dha̍ma̱ sandha̍ma । āditye candra̍varṇā̱nām । garbha̱mādhe̍hi̱ yaḥ pumān̍ । i̱tassi̱ktaṃsūrya̍gatam । ca̱ndrama̍se̱ rasa̍ṅkṛdhi । vārādañjana̍yāgre̱'gnim । ya eko̍ rudra̱ ucya̍te । a̱sa̱ṅkhyā̱tāssa̍hasrā̱ṇi । sma̱ryate̍ na ca̱ dṛśya̍te

Spanne aus, spanne ein, blase auf, blase ab, blase zusammen. In der Sonne, unter den Mondfarbenen, lege die Leibesfrucht, die männlich sei. Von hier, ausgegossen, zur Sonne gelangt, bereite dem Mond die Essenz. Im Vārā [-Wasser] entzünde das Feuer voraus, das eine Rudra genannt wird; unzählig sind [seine] Tausende, es wird gedacht, doch nicht gesehen.

Ātanuṣva: spanne aus, dehne aus! (2. Sg. Imperativ Med. von ā-√tan) (loṭ II/1). Pratanuṣva: spanne fort, dehne weiter aus! (2. Sg. Imperativ Med. von pra-√tan) (loṭ II/1). Uddhama: blase auf! (2. Sg. Imperativ von ud-√dham) (loṭ II/1). Ādhama: blase ab, blase nieder! (2. Sg. Imperativ von ā-√dham) (loṭ II/1). Sandhama: blase zusammen! (2. Sg. Imperativ von sam-√dham) (loṭ II/1). Āditye: in der Sonne, im Āditya (Lok. Sg.) (m. 7/1). Candravarṇānām: der Mondfarbenen (Gen. Pl., Kompositum candra + varṇa) (m. 6/3). Garbham: die Leibesfrucht, den Keim (Acc. Sg.) (m. 2/1). Ādhehi: lege hinein! (2. Sg. Imperativ von ā-√dhā) (loṭ II/1). Yaḥ: welcher (m. 1/1). Pumān: männlich, der Mann (Nom. Sg.) (m. 1/1). Itaḥ: von hier (Adverb) (avy.). Siktam: ausgegossen (Nom./Acc. Sg. n., Part. Perf. Pass. von √sic) (n. 1/1). Sūryagatam: zur Sonne gelangt (Nom./Acc. Sg. n., Kompositum sūrya + gata) (n. 1/1). Candramase: dem Mond (Dat. Sg. von candramas) (m. 4/1). Rasam: die Essenz, den Saft (Acc. Sg.) (m. 2/1). Kṛdhi: mache, bereite! (2. Sg. Imperativ, vedische Kurzform von √kṛ) (loṭ II/1). Vārāt: vom (Woll-)Filter (Abl. Sg. von vāra, dem Soma-Wollfilter im vedischen Ritual) (m. 5/1). Añjanayā: mit der Anzünd-/Salbsubstanz (Instr. Sg., zu √añj 'salben, entzünden') (f. 3/1). Agre: voran, zuvorderst (Lok. Sg. von agra) (n. 7/1). Agnim: das Feuer (Acc. Sg.) (m. 2/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Eko: einer, einzig (Nom. Sg. von eka) (m. 1/1). Rudra: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 1/1). Ucyate: wird genannt (3. Sg. Präs. Pass. von √vac) (laṭ karmaṇi III/1). Asaṅkhyātāḥ: unzählige (Nom. Pl., a + saṅkhyāta) (m. 1/3). Sahasrāṇi: Tausende (Nom. Pl. n.) (n. 1/3). Smaryate: wird gedacht, erinnert (3. Sg. Präs. Pass. von √smṛ) (laṭ karmaṇi III/1). Na: nicht (avy.). Ca: und (avy.). Dṛśyate: √dṛś wird gesehen (laṭ karmaṇi III/1).

ए॒वमे॒तन्नि॑बोधत । आम॒न्द्रैरि॑न्द्र॒ हरि॑भिः । या॒हि म॒यूर॑रोमभिः । मा त्वा केचिन्नियेमुरि॑न्न पा॒शिनः । द॒ध॒न्वेव॒ ता इ॑हि । मा म॒न्द्रैरि॑न्द्र॒ हरि॑भिः । या॒मि म॒यूर॑रोमभिः । मा मा केचिन्नियेमुरि॑न्न पा॒शिनः । नि॒ध॒न्वेव॒ तां इ॑मि । अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च

e̱vame̱tanni̍bodhata । āma̱ndrairi̍ndra̱ hari̍bhiḥ । yā̱hi ma̱yūra̍romabhiḥ । mā tvā kecinniyemuri̍nna pā̱śinaḥ । da̱dha̱nveva̱ tā i̍hi । mā ma̱ndrairi̍ndra̱ hari̍bhiḥ । yā̱mi ma̱yūra̍romabhiḥ । mā mā kecinniyemuri̍nna pā̱śinaḥ । ni̱dha̱nveva̱ tāṃ i̍mi । aṇubhiśca ma̍hadbhi̱śca

So möget ihr dies erkennen. Mit den freudig-lauttönenden, pfauengefiederten Rossen komm herbei, o Indra; nicht sollen dich irgendwelche binden, die mit der Fessel; wie ein Wagen fahre so herbei. Nicht mit den freudig-lauttönenden, pfauengefiederten Rossen fahre ich; nicht sollen mich irgendwelche binden, die mit der Fessel; wie ein Wagen fahre ich so dorthin - mit den Kleinen und den Großen,

Evam: so, auf diese Weise (avy.). Etat: dies (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Nibodhata: möget ihr erkennen! (2. Pl. Imperativ von ni-√budh) (loṭ II/3). Ā: heran, bis, zu (avy.). Mandraiḥ: mit den freudig-lauttönenden [Rossen] (Instr. Pl. von mandra, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (m. 3/3). Indra: o Indra (Vok. Sg.) (m. 8/1). Haribhiḥ: mit den falben/goldgelben Rossen (Instr. Pl. von hari, Indras Pferde, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (m. 3/3). Yāhi: √yā (fahren, gehen) komm, fahre her! (2. Sg. Imperativ, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (loṭ II/1). Mayūraromabhiḥ: mit pfauengefiedertem Fell (Instr. Pl., Kompositum mayūra + roman, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (n. 3/3). Mā: nicht (prohibitive Negationspartikel, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (avy.). Tvā: dich (Akk. Sg. von tvam, enklitisch, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (2/1). Kecinniyemurinna: (ungeklärte Sandhi-Verbindung - RV-Padapāṭha hat an der Parallelstelle "ke cit ni yaman [vim na]", unsere Form mit Perfekt statt Aorist-Injunktiv und ohne erkennbares "vim" passt nur teilweise, s. docs/grammar-review-todo.md Vers 57) nicht sollen irgendwelche binden. Pāśinaḥ: die mit der Fessel/Schlinge (Nom. Pl. m. von pāśin, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (m. 1/3). Dadhanveva: (RV-Padapāṭha hat an der Parallelstelle "ati dhanva-iva" - "wie über eine Ebene"; unsere Form mit da-Präfix statt ati passt nicht sauber dazu, s. docs/grammar-review-todo.md Vers 57) wie ein Wagen fahre so herbei. Tā: (RV-Padapāṭha hat an der Parallelstelle "tān", mask. Akk. Pl.; unsere Form ohne -n nicht eindeutig zuordenbar, s. docs/grammar-review-todo.md Vers 57) dorthin, so (2/3). Ihi: √i (gehen) geh, fahre! (2. Sg. Imperativ, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (loṭ II/1). Mā: nicht (prohibitive Negationspartikel, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (avy.). Mandraiḥ: mit den freudig-lauttönenden [Rossen] (Instr. Pl. von mandra, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (m. 3/3). Indra: o Indra (Vok. Sg.) (m. 8/1). Haribhiḥ: mit den falben/goldgelben Rossen (Instr. Pl. von hari, Indras Pferde, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (m. 3/3). Yāmi: √yā (fahren, gehen) ich fahre, ich gehe (1. Sg. Präsens, Taittirīya-eigene 1.-Person-Variante zu yāhi, nicht direkt im RV-Padapāṭha) (laṭ I/1). Mayūraromabhiḥ: mit pfauengefiedertem Fell (Instr. Pl., Kompositum mayūra + roman, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (n. 3/3). Mā: nicht (prohibitive Negationspartikel, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (avy.). Mā: nicht (prohibitive Negationspartikel, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (avy.). Kecinniyemurinna: (ungeklärte Sandhi-Verbindung - RV-Padapāṭha hat an der Parallelstelle "ke cit ni yaman [vim na]", unsere Form mit Perfekt statt Aorist-Injunktiv und ohne erkennbares "vim" passt nur teilweise, s. docs/grammar-review-todo.md Vers 57) nicht sollen irgendwelche binden. Pāśinaḥ: die mit der Fessel/Schlinge (Nom. Pl. m. von pāśin, RV 3.45.1 Padapāṭha bestätigt) (m. 1/3). Nidhanveva: (Parallelform zu dadhanveva mit ni-Präfix statt da-, ebenfalls nicht deckungsgleich mit RV "ati dhanva-iva", s. docs/grammar-review-todo.md Vers 57) wie ein Wagen fahre ich so dorthin. Tāṃ: sie, das (Akk. Sg. fem., aus der Endung; RV-Parallele "tān" mask. Akk. Pl. passt nicht direkt, s. docs/grammar-review-todo.md Vers 57) (f. 2/1). Imi: (kein reguläres klassisches Präsensparadigma von √i "gehen" - erwartet wäre "emi"; funktional als "ich fahre" übersetzt, genaue Bildungsform unsicher, s. docs/grammar-review-todo.md Vers 57) ich fahre, ich gehe (laṭ I/1). Aṇubhiḥ: klein, fein (Instr. Pl. m., substantivisch: "die Kleinen") (m. 3/3). Ca: und (avy.). Mahadbhiḥ: gross (Instr. Pl. m., substantivisch: "die Grossen") (m. 3/3). Ca: und (avy.).

नि॒घृष्वै॑रस॒मायु॑तैः । कालैर्हरित्व॑माप॒न्नैः । इन्द्राया॑हि स॒हस्र॑युक् । अ॒ग्निर्वि॒भ्राष्टि॑वसनः । वा॒युश्श्वेत॑सिक्द्रु॒कः । सं॒व॒थ्स॒रो वि॑षू॒वर्णैः । नित्य॒स्तेऽनुच॑रास्त॒व । सुब्रह्मण्यों सुब्रह्मण्यों सु॑ब्रह्म॒ण्योम् । इन्द्रागच्छ हरिव आगच्छ मे॑धाति॒थेः । मेष वृषणश्व॑स्य मे॒ने

ni̱ghṛṣvai̍rasa̱māyu̍taiḥ । kālairharitva̍māpa̱nnaiḥ । indrāyā̍hi sa̱hasra̍yuk । a̱gnirvi̱bhrāṣṭi̍vasanaḥ । vā̱yuśśveta̍sikdru̱kaḥ । sa̱ṃva̱thsa̱ro vi̍ṣū̱varṇaiḥ । nitya̱ste'nuca̍rāsta̱va । subrahmaṇyoṃ subrahmaṇyoṃ su̍brahma̱ṇyom । indrāgaccha hariva āgaccha me̍dhāti̱theḥ । meṣa vṛṣaṇaśva̍sya me̱ne

mit den nicht Angeriebenen, Ungejochten, mit der Zeit ihre Farbe wechselnd - komm, o Indra, mit dem tausendfach Angeschirrten. Agni ist mit lohendem Gewand [gekleidet], Vāyu mit weißem Fluss-Gewand; das Jahr [ist gekleidet] mit gleichfarbigen [Gewändern]. Immer sind sie deine Begleiter. Om, Subrahmaṇya! Om, Subrahmaṇya! Om, Subrahmaṇya! Komm, o Indra, komm, du mit den Falben, [Sohn] des Medhātithi, [Enkel] des Widders, [Sohn] des Vṛṣaṇaśva, der Mena

Nighṛṣvaiḥ: mit den nicht Angeriebenen (Instr. Pl.; anlautendes a- der Verneinung evtl. durch Sandhi mit dem vorigen Vers verloren, vgl. deutsche Übersetzung) (m. 3/3). Asamāyutaiḥ: mit den Ungejochten (Instr. Pl., a + sam-āyukta) (m. 3/3). Kālaiḥ: mit den Zeiten (Instr. Pl. von kāla) (m. 3/3). Haritvam: die gelbliche Farbe (Acc. Sg.) (n. 2/1). Āpannaiḥ: den geratenen, gelangten (Instr. Pl., Part. Perf. von ā-√pad) (m. 3/3). Indra: o Indra (Vok. Sg.) (m. 8/1). Āyāhi: komm her! (2. Sg. Imperativ von ā-√yā) (loṭ II/1). Sahasrayuk: der Tausendfach-Angeschirrte (Nom. Sg., Kompositum sahasra + yuj) (m. 8/1). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Vibhrāṣṭivasanaḥ: mit lohendem Gewand (Nom. Sg., Kompositum vi-bhrāṣṭi 'Lohe' + vasana 'Gewand') (m. 1/1). Vāyuḥ: Vāyu (Nom. Sg.) (m. 1/1). Śvetasikdrukaḥ: mit weißem Fluss-Gewand (Nom. Sg., Kompositum śveta 'weiß' + sikdruka, genaue Bildung unsicher) (m. 1/1). Saṃvathsaro: das Jahr (Nom. Sg. von saṃvatsara) (m. 1/1). Viṣūvarṇaiḥ: mit gleichfarbigen (Instr. Pl., Kompositum viṣu 'gleichmäßig, zu beiden Seiten' + varṇa 'Farbe') (n. 3/3). Nityāḥ: immer, beständig (Nom. Pl.) (m. 1/3). Te: sie, dir (Nom. Pl. von tad / enklitisch) (m. 1/3). Anucarāḥ: die Begleiter (Nom. Pl.) (m. 1/3). Tava: Dein (6/1). Subrahmaṇyoṃ: Om, Subrahmaṇya! (Ritualruf zur Anrufung Indras, su + brahmaṇya) (m. 8/1). Subrahmaṇyoṃ: Om, Subrahmaṇya! (Ritualruf zur Anrufung Indras, su + brahmaṇya) (m. 8/1). Subrahmaṇyom: Om, Subrahmaṇya! (Ritualruf zur Anrufung Indras, su + brahmaṇya) (m. 8/1). Indra: o Indra (Vok. Sg.) (m. 8/1). Āgaccha: komm! (2. Sg. Imperativ von ā-√gam) (loṭ II/1). Hariva: du mit den Falben (Vok. Sg. von harivant, Beiname Indras) (m. 8/1). Āgaccha: komm! (2. Sg. Imperativ von ā-√gam) (loṭ II/1). Medhātitheḥ: des Medhātithi (Gen. Sg., Eigenname eines Ṛṣi) (m. 6/1). Meṣa: des Widders, Meṣa (Beiname/Eigenname im Kontext der Ahnenreihe). Vṛṣaṇaśvasya: des Vṛṣaṇaśva (Gen. Sg., Eigenname) (m. 6/1). Mene: der Menā (Gen./Lok. Sg., Eigenname/Beiname).

गौरावस्कन्दिन्नहल्या॑यै जा॒र । कौशिकब्रह्मण गौतम॑ब्रुवा॒ण । अ॒रु॒णाश्व॑ इ॒हाग॑ताः । वस॑वः पृथिवि॒क्षितः॑ । अ॒ष्टौदि॒ग्वास॑सो॒ऽग्नयः॑ । अग्निश्च जातवेदाश्चेत्ये॒ते । तम्राश्वास्ताम्र॒रथाः । ताम्रवर्णास्तथा॒ऽसिताः । दण्डहस्ताः ख्याद॒ग्दतः । इतो रुद्राः परा॒ङ्गताः

gaurāvaskandinnahalyā̍yai jā̱ra । kauśikabrahmaṇa gautama̍bruvā̱ṇa । a̱ru̱ṇāśva̍ i̱hāga̍tāḥ । vasa̍vaḥ pṛthivi̱kṣita̍ḥ । a̱ṣṭaudi̱gvāsa̍so̱'gnaya̍ḥ । agniśca jātavedāścetye̱te । tamrāśvāstāmra̱rathāḥ । tāmravarṇāstathā̱'sitāḥ । daṇḍahastāḥ khyāda̱gdataḥ । ito rudrāḥ parā̱ṅgatāḥ

des Gaurī-Herabspringenden, Ahalyās Liebhaber, du, den Kauśika-Brahmanen Gautama nennen - die Aruṇāśvas kamen hierher, die Vasus, Erdbewohner, die acht himmelsgewandeten Agnis: Agni und Jātavedas - das sind sie. Die Kupferfarbenen mit kupfernen Wagen, kupferfarben und ebenso schwarz, mit Stab in der Hand, [ihre] Speise verzehrend - von hier zogen die Rudras fort,

Gaurāvaskandin: der Gaurī-Herabspringende, Angreifende (Nom. Sg., Kompositum gaurī + avaskandin) (m. 8/1). Ahalyāyai: für Ahalyā, der Ahalyā (Dat. Sg.) (f. 4/1). Jāra: der Liebhaber, Buhle (Nom./Vok. Sg.) (m. 8/1). Kauśikabrahmaṇa: den Kauśika-Brahmanen (Acc. Sg., Kompositum kauśika + brahmaṇa) (m. 8/1). Gautama: Gautama (Nom./Acc. Sg., Eigenname) (m. 8/1). Bruvāṇa: nennend, genannt (Präs.-Partizip Med. von √brū) (m. 8/1). Aruṇāśva: die Aruṇāśvas (Beiname/Eigenname einer Wesensgruppe) (m. 1). Iha: hier, hierher (avy.). Āgatāḥ: gekommen (Nom. Pl., Part. Perf. Pass. von ā-√gam) (m. 1/3). Vasavaḥ: gut, heilsam, Reichtum, Besitz, Licht, Glanz, Strahl, Bezeichnung einer Klasse Devas (m. 1/3). Pṛthivikṣitaḥ: die Erdbewohner (Nom. Pl., Kompositum pṛthivī + kṣit) (m. 1/3). Aṣṭau: acht (Nom. Pl.) (numeral). Digvāsasaḥ: himmelsgewandet (Nom. Pl., Kompositum diś 'Himmelsrichtung' + vāsas 'Gewand') (m. 1/3). Agnayaḥ: die Agnis, Feuer (Nom. Pl.) (m. 1/3). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Jātavedāḥ: Jātavedas (Nom. Sg., Beiname Agnis, 'Wesenkenner') (m. 1/1). Ca: und (avy.). Iti: so [genannt] (Zitatpartikel) (avy.). Ete: diese (Nom. Pl.) (m. 1/3). Tāmrāśvāḥ: mit kupferfarbenen Rossen (Nom. Pl., Kompositum tāmra + aśva) (m. 1/3). Tāmrarathāḥ: mit kupfernen Wagen (Nom. Pl., Kompositum tāmra + ratha) (m. 1/3). Tāmravarṇāḥ: kupferfarben (Nom. Pl., Kompositum tāmra + varṇa) (m. 1/3). Tathā: ebenso (avy.). Asitāḥ: schwarz (Nom. Pl.) (m. 1/3). Daṇḍahastāḥ: mit Stab in der Hand (Nom. Pl., Kompositum daṇḍa + hasta) (m. 1/3). Khyādagdataḥ: [ihre] Speise verzehrend (Nom. Pl., vermutlich zu khādantaḥ 'essend', Lesung unsicher). Ito: von hier (Adverb, Ablativ-Adverb von idam) (avy.). Rudrāḥ: die Sturmgötter, die Heulenden (m. 1/3). Parāṅgatāḥ: fortgezogen, weggegangen (Nom. Pl., Kompositum parāñc/parā + gata) (m. 1/3).

उक्तंस्थानं प्रमाणञ्च॑ पुर॒ इत । बृह॒स्पति॑श्च सवि॒ता च॑ । वि॒श्वरू॑पैरि॒हाग॑ताम् । रथो॑नोदकवर्त्म॑ना । अ॒प्सुषा॑ इति॒ तद्द्व॑योः । उक्तो वेषो॑ वासां॒सि च । कालावयवानामितः॑ प्रती॒ज्या । वासात्या॑ इत्य॒श्विनोः । कोऽन्तरिक्षे श्ब्दङ्क॑रोती॒ति । वसिष्टो रौहिणो मीमां॑साञ्च॒क्रे । तस्यै॒षा भव॑ति । वा॒श्रेव॑ वि॒द्युदिति॑ । ब्रह्म॑ण उ॒दर॑णमसि । ब्रह्ंअ॑ण उदी॒रण॑मसि । ब्रह्म॑ण आ॒स्तर॑णमसि । ब्रह्म॑ण उप॒स्तर॑णमसि

uktaṃsthānaṃ pramāṇañca̍ pura̱ ita । bṛha̱spati̍śca savi̱tā ca̍ । vi̱śvarū̍pairi̱hāga̍tām । ratho̍nodakavartma̍nā । a̱psuṣā̍ iti̱ taddva̍yoḥ । ukto veṣo̍ vāsā̱ṃ̱si ca । kālāvayavānāmita̍ḥ pratī̱jyā । vāsātyā̍ itya̱śvinoḥ । ko'ntarikṣe śbdaṅka̍rotī̱ti । vasiṣṭo rauhiṇo mīmāṃ̍sāñca̱kre । tasyai̱ṣā bhava̍ti । vā̱śreva̍ vi̱dyuditi̍ । brahma̍ṇa u̱dara̍ṇamasi । brahṃa̍ṇa udī̱raṇa̍masi । brahma̍ṇa ā̱stara̍ṇamasi । brahma̍ṇa upa̱stara̍ṇamasi

der genannte Ort und das Maß von hier. Bṛhaspati und Savitṛ kamen mit vielfarbiger [Gestalt] hierher, mit dem Wagen auf dem Wasserpfad. 'Apsuṣā' heißt der von beiden; genannt ist die Kleidung und das Gewand [ihrer] Zeitabschnitte, von hier an bereit zum Gegenlob. 'Vāsātyā' [heißt] das der Aśvins. Wer verursacht im Luftraum den Schall? - so forschte Vasiṣṭha Rauhiṇa. Dazu gibt es diesen Spruch: 'Wie eine Brüllende ist der Blitz.' Des Brahman Ausbreitung bist du, des Brahman Erhebung bist du, des Brahman Unterlage bist du, des Brahman Streu bist du.

Uktam: genannt, gesagt (Nom./Acc. Sg. n., Part. Perf. Pass. von √vac) (n. 1/1). Sthānaṃ: der Ort (Nom./Acc. Sg.) (n. 1/1). Pramāṇam: das Maß (Nom./Acc. Sg.) (n. 1/1). Ca: und (avy.). Pura: vormals, früher (Adverb). Ita: von hier (Adverb, = itaḥ). Bṛhaspatiḥ: Bṛhaspati (Nom. Sg.) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Savitā: Savitṛ, der Antreiber (Sonnengott) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Viśvarūpaiḥ: mit vielfarbiger Gestalt (Instr. Pl., Kompositum viśva + rūpa) (n. 3/3). Iha: hier, hierher (avy.). Āgatām: gekommen (Lesung/Kongruenz unsicher, wohl Dual āgatau zu Bṛhaspati+Savitṛ gemeint). Rathena: mit dem Wagen (Instr. Sg.; Schreibung im Manuskript 'ratho-' statt 'rathe-') (m. 3/1). Udakavartmanā: auf dem Wasserpfad (Instr. Sg., Kompositum udaka 'Wasser' + vartman 'Pfad') (n. 3/1). Apsuṣā: 'Apsuṣā' (Nom. Sg., Beiname/Eigenname, 'im Wasser befindlich') (m. 1/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Tat: das, dies (n. 1/1). Dvayoḥ: von beiden (Gen. Dual von dvi) (numeral). Ukto: genannt (Nom. Sg. m., Part. Perf. Pass. von √vac) (m. 1/1). Veṣo: die Kleidung (Nom. Sg. von veṣa) (m. 1/1). Vāsāṃsi: die Gewaender (Akk. Pl.) (n. 1/3). Ca: und (avy.). Kālāvayavānām: der Zeitabschnitte (Gen. Pl., Kompositum kāla + avayava) (m. 6/3). Itaḥ: von hier an (Adverb) (avy.). Pratījyā: bereit zum Gegenlob, zur Erwiderung (Nom. Sg. f., prati + ījyā, Lesung unsicher) (f. 1/1). Vāsātyā: 'Vāsātyā' (Nom. Sg., Beiname der Aśvins; CDSL 'vāsātya' = dämmerig, Dämmerungs-) (f. 1/1). Iti: so [heißt] (Zitatpartikel) (avy.). Aśvinoḥ: der beiden Aśvins (Gen. Dual) (m. 6/2). Kaḥ: wer (Nom. Sg.) (avy.). Antarikṣe: im Luftraum (Lok. Sg.) (n. 7/1). Śabdam: den Schall (Acc. Sg.) (m. 2/1). Karoti: macht, verursacht (3. Sg. Präs. von √kṛ) (laṭ III/1). Iti: Gang, Fortschreiten. Vasiṣṭo: Vasiṣṭha (Nom. Sg., Eigenname eines Ṛṣi) (m. 1/1). Rauhiṇo: Rauhiṇa (Nom. Sg., Patronymikon/Beiname des Vasiṣṭha) (m. 1/1). Mīmāṃsām: die Untersuchung, Forschung (Acc. Sg.) (f. 2/1). Cakre: machte (3. Sg. Perf. Med. von √kṛ) (liṭ III/1). Tasya: (tat: dieser) dessen (n. 6/1). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Vāśrā: die Brüllende (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Iva: wie (avy.). Vidyut: der Blitz (Nom. Sg.) (f. 1/1). Iti: [so heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Brahmaṇa: des Brahman (Gen. Sg.) (n. 6/1). Udaraṇam: die Ausbreitung (Nom./Acc. Sg.) (n. 1/1). Asi: du bist (2. Sg. Präs. von √as) (laṭ II/1). Brahṃaṇa: des Brahman (Gen. Sg.) (n. 6/1). Udīraṇam: die Erhebung, das Erregen (Nom./Acc. Sg.) (n. 1/1). Asi: du bist (2. Sg. Präs. von √as) (laṭ II/1). Brahmaṇa: des Brahman (Gen. Sg.) (n. 6/1). Āstaraṇam: die Unterlage, Streu (Nom./Acc. Sg.) (n. 1/1). Asi: du bist (2. Sg. Präs. von √as) (laṭ II/1). Brahmaṇa: des Brahman (Gen. Sg.) (n. 6/1). Upastaraṇam: die Streu, Unterstreu (Nom./Acc. Sg.) (n. 1/1). Asi: du bist (2. Sg. Präs. von √as) (laṭ II/1).

##[## अप॑क्रामत गर्भि॒ण्यः॑ ##]## अ॒ष्टयो॑नीम॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नीमि॒मां महीम् । अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृत्युः । नचामृ॑त्युर॒घाह॑रत् । अ॒ष्टयोन्य॒ष्टपु॑त्रम् । अ॒ष्टप॑दि॒दम॒न्तरि॑क्षम् । अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृत्युः । नचामृ॑त्युर॒घाह॑रत् । अ॒ष्टयो॑नीम॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नीम॒मून्दिवम्

##[## apa̍krāmata garbhi̱ṇya̍ḥ ##]## a̱ṣṭayo̍nīma̱ṣṭapu̍trām । a̱ṣṭapa̍tnīmi̱māṃ mahīm । a̱haṃ veda̱ na me̍ mṛtyuḥ । nacāmṛ̍tyura̱ghāha̍rat । a̱ṣṭayonya̱ṣṭapu̍tram । a̱ṣṭapa̍di̱dama̱ntari̍kṣam । a̱haṃ veda̱ na me̍ mṛtyuḥ । nacāmṛ̍tyura̱ghāha̍rat । a̱ṣṭayo̍nīma̱ṣṭapu̍trām । a̱ṣṭapa̍tnīma̱mūndivam

[Die Schwangeren mögen zurücktreten.] Die achtquellige, achtsöhnige, achtgattinnige, diese große [Erde] kenne ich; nicht raubt mich der Tod, nicht das Unheil des Nicht-Todes hinweg. Die achtquellige, achtsöhnige, achtfüßige - diesen Luftraum kenne ich; nicht raubt mich der Tod, nicht das Unheil des Nicht-Todes hinweg. Die achtquellige, achtsöhnige, achtgattinnige - jenen Himmel dort kenne ich;

##[## Apakrāmata: trete zurueck! (2. Pl. Impv. apa-kram) (loṭ II/3). Garbhiṇyaḥ: trächtig (Nom. Sg. f.) (f. 1/3). ##]## Aṣṭayonīm: achtquellig/achtursprnglich (Kompositum-Adjektiv) (f. 2/1). Aṣṭaputrām: achtsohnig (Kompositum-Adjektiv) (f. 2/1). Aṣṭapatnīm: achtgattinnig (Kompositum-Adjektiv) (f. 2/1). Imāṃ: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (f. 2/1). Mahīm (f. 2/1) Ahaṃ: ich (Nom.) (1/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ I/1). Na: nicht (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Mṛtyuḥ: Tod, durch Feuer verursachter Tod, im Wasser seinem Tod findend, durch sein Weib den Tod findend, des Todes, des Todesgottes, des 8ten astrologischen Hauses (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Ca: und (avy.). Amṛtyoḥ: Nicht-Tod, Unsterblichkeit (m. 6/1). Agham: Uebel, Suende, Schaden (n. 1/1). Āharat: trug fort, nahm weg (Imperfekt 3.Sg. ā-hṛ) (laṅ III/1). Aṣṭayoni: achtquellig/achtursprnglich (Kompositum-Adjektiv) (n. 2/1). Aṣṭaputram: achtsohnig (Kompositum-Adjektiv) (n. 2/1). Aṣṭapat: achtfuessig (Kompositum-Adjektiv) (n. 2/1). Idam: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (n. 2/1). Antarikṣam: der Luftraum, die Atmosphäre (n. 2/1). Ahaṃ: ich (Nom.) (1/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ I/1). Na: nicht (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Mṛtyuḥ: Tod, durch Feuer verursachter Tod, im Wasser seinem Tod findend, durch sein Weib den Tod findend, des Todes, des Todesgottes, des 8ten astrologischen Hauses (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Ca: und (avy.). Amṛtyoḥ: Nicht-Tod, Unsterblichkeit (m. 6/1). Agham: Uebel, Suende, Schaden (n. 1/1). Āharat: trug fort, nahm weg (Imperfekt 3.Sg. ā-hṛ) (laṅ III/1). Aṣṭayonīm: achtquellig/achtursprnglich (Kompositum-Adjektiv) (f. 2/1). Aṣṭaputrām: achtsohnig (Kompositum-Adjektiv) (f. 2/1). Aṣṭapatnīm: achtgattinnig (Kompositum-Adjektiv) (f. 2/1). Amūm: jener, jene, jenes (f. 2/1). Divam: Tag, Himmel (f. 2/1).

अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृत्युः । नचामृ॑त्युर॒घाह॑रत् । सु॒त्रामा॑णां म॒हीमू॒षु । अदि॑ति॒र्द्यौर्दि॑तिर॒न्तरि॑क्षम् । अदि॑तिर्मा॒ता स पि॒ता स पु॒त्रः । विश्वे॑ दे॒वा अदि॑तिः॒ पञ्च॒जनाः । अदि॑तिर्जा॒तमदि॑ति॒जनि॑त्वम् । अ॒ष्टौ पु॒त्रासो॒ अदि॑तेः । ये जा॒तास्त॒न्वः॑ परि॑ । दे॒वं उप॑प्रैत्स॒प्तभिः॑

a̱haṃ veda̱ na me̍ mṛtyuḥ । nacāmṛ̍tyura̱ghāha̍rat । su̱trāmā̍ṇāṃ ma̱hīmū̱ṣu । adi̍ti̱rdyaurdi̍tira̱ntari̍kṣam । adi̍tirmā̱tā sa pi̱tā sa pu̱traḥ । viśve̍ de̱vā adi̍ti̱ḥ pañca̱janāḥ । adi̍tirjā̱tamadi̍ti̱jani̍tvam । a̱ṣṭau pu̱trāso̱ adi̍teḥ । ye jā̱tāsta̱nva̍ḥ pari̍ । de̱vaṃ upa̍praitsa̱ptabhi̍ḥ

nicht raubt mich der Tod, nicht das Unheil des Nicht-Todes hinweg. Die gut Bergende, die Große fürwahr - Aditi ist der Himmel, Aditi der Luftraum, Aditi die Mutter, sie der Vater, sie der Sohn; die Allgötter sind Aditi, die fünf Völker. Aditi ist das Geborene, Aditi das Ungeborene. Acht Söhne hat Aditi, die aus ihrem Leib geboren wurden; mit den Göttern ging sie hin, sieben mit sich nehmend,

Ahaṃ: ich (Nom.) (1/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ I/1). Na: nicht (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Mṛtyuḥ: Tod, durch Feuer verursachter Tod, im Wasser seinem Tod findend, durch sein Weib den Tod findend, des Todes, des Todesgottes, des 8ten astrologischen Hauses (m. 1/1). Na: nicht (avy.). Ca: und (avy.). Amṛtyoḥ: Nicht-Tod, Unsterblichkeit (m. 6/1). Agham: Uebel, Suende, Schaden (n. 1/1). Āharat: trug fort, nahm weg (Imperfekt 3.Sg. ā-hṛ) (laṅ III/1). Sutrāmāṇaṃ (f. 2/1) Mahīm (f. 2/1) Ūṣu: wahrlich, fuerwahr (u + su, Emphase-Partikel) (avy.). Aditiḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 1/1). Dyauḥ: der Himmel (m. 1/1). Aditiḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 1/1). Antarikṣam: der Luftraum, die Atmosphäre (n. 1/1). Aditiḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 1/1). Mātā: Mutter (Nom. Sg.) (f. 1/1). Sa: er, dieser (1/1). Pitā: Vater (m. 1/1). Sa: er, dieser (1/1). Putraḥ: Sohn, Kind, ihre Jungen, Sohn und Tochter, zwei Söhne, Tochter, Mutter (m. 1/1). Viśve: alle (Nom. Pl. von viśva) (m. 1/3). Devā: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (m. 1/3). Aditiḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 1/1). Pañcajanāḥ (m. 1/3) Aditiḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 1/1). Jātam: den geborenen (n. 1/1). Aditiḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 1/1). Janitvam: das kuenftig zu Gebaerende, Nachkommenschaft (n. 1/1). 'ṣṭau: acht (numeral). Putrāso: Sohn, Kind, ihre Jungen, Sohn und Tochter, zwei Söhne, Tochter, Mutter (m. 1/3). Aditeḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 6/1). Ye: welche (Nom. Pl. von yad) (m. 1/3). Jātāḥ: geboren (m. 1/3). Tanvaḥ: Gestalt, Körper (tanū: Körper, Gestalt, Selbst) (f. 5/1). Pari: rings, umher (avy.). Devaṃ: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (m. 2/3). Upa: her, herzu ; dazu, ferner, in der Nähe von; Neben-, Unter- zu, nach, bei, neben unter, weniger als ; auf, in, über, mehr als ; mit, gemäßig (avy.). Pra: vor, voran (Praeverb) (avy.). Ait: ging (Imperfekt 3. Sg. von √i) (laṅ III/1). Saptabhiḥ (numeral)

प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्डमास्यत्॑ । स॒प्तभिः॑ पु॒त्रैरदि॑तिः । उप॒प्रैत्पू॒र्व्यं॑ युगम् । प्र॒जायै॑ मृ॒त्यवे तत्॑ । प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्डमाभ॑र॒दिति॑ । ताननुक्र॑मिष्या॒मः । मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्च । धा॒ता चार्य॒मा च॑ । अंश॑श्च॒ भग॑श्च । इन्द्रश्च विवस्वां॑श्चेत्ये॒ते । हि॒र॒ण्य॒ ग॒र्भो हं॒सश्शु॑चि॒षत् । ब्रह्म॑जज्ञा॒नं तदित्प॒दमिति॑ ग॒र्भ प्रा॑जाप॒त्यः । अथ॒ पुरु॑षः स॒प्त पुरु॑षः

pa̱rā̱ mā̱rtā̱ṇḍamāsya̍t । sa̱ptabhi̍ḥ pu̱trairadi̍tiḥ । upa̱praitpū̱rvya̍ṃ yugam । pra̱jāyai̍ mṛ̱tyave ta̍t । pa̱rā̱ mā̱rtā̱ṇḍamābha̍ra̱diti̍ । tānanukra̍miṣyā̱maḥ । mi̱traśca̱ varu̍ṇaśca । dhā̱tā cārya̱mā ca̍ । aṃśa̍śca̱ bhaga̍śca । indraśca vivasvāṃ̍ścetye̱te । hi̱ra̱ṇya̱ ga̱rbho ha̱ṃ̱saśśu̍ci̱ṣat । brahma̍jajñā̱naṃ taditpa̱damiti̍ ga̱rbha prā̍jāpa̱tyaḥ । atha̱ puru̍ṣaḥ sa̱pta puru̍ṣaḥ

Mārtāṇḍa fort verwerfend. Mit ihren sieben Söhnen ging Aditi zum ersten Zeitalter; für Nachkommenschaft und Tod [gebar sie] jenen. Mārtāṇḍa brachte sie fort - so heißt es. Diese wollen wir nun aufzählen: Mitra und Varuṇa, Dhātṛ und Aryaman, Aṃśa und Bhaga, Indra und Vivasvat - das sind sie. Der goldene Keim, der reine Schwan, das Brahman-Wissen, das ist jenes Höchste - so [heißt es vom] Prajāpati-Keim. Sodann der Puruṣa, der siebenfache Puruṣa:

Parā: fort, weg (avy.). Mārtāṇḍam: Mārtāṇḍa, der "tote Keim" - der verstossene achte Sohn Aditis, Ursprung der Sonne/Sterblichkeit (m. 2/1). Āsyat: warf fort, verstiess (Imperfekt 3. Sg. von √as) (laṅ III/1). Saptabhiḥ (numeral) Putraiḥ: Sohn, Kind, ihre Jungen, Sohn und Tochter, zwei Söhne, Tochter, Mutter (m. 3/3). Aditiḥ: Aditi, die Unbegrenzte, Göttermutter (Mutter der Ādityas) (f. 1/1). Upa: her, herzu ; dazu, ferner, in der Nähe von; Neben-, Unter- zu, nach, bei, neben unter, weniger als ; auf, in, über, mehr als ; mit, gemäßig (avy.). Pra: vor, voran (Praeverb) (avy.). Ait: ging (Imperfekt 3. Sg. von √i) (laṅ III/1). Pūrvyaṃ (n. 2/1) Yugam (n. 2/1) Prajāyai (f. 4/1) Mṛtyave: dem Tod (Dativ von mṛtyu) (m. 4/1). Tat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von tad) (n. 2/1). Parā: fort, weg (avy.). Mārtāṇḍam: Mārtāṇḍa, der "tote Keim" - der verstossene achte Sohn Aditis, Ursprung der Sonne/Sterblichkeit (m. 2/1). Ābharat: brachte (herbei/zurueck) (Imperfekt 3. Sg. von ā-√bhṛ) (laṅ III/1). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Tān: diese (Akkusativ Plural von tad) (m. 2/3). Anukramiṣyāmaḥ: wir werden der Reihe nach aufzählen/durchgehen (1. Pl. Fut.) (lṛṭ I/3). Mitraḥ: Gefährte, Freund (m. 1/1). Ca: und (avy.). Varuṇaḥ: Vedische Gottheit des Ozeans, des kosmischen Gesetzes ṛta (m. 1/1). Ca: und (avy.). Dhātā: Dhātṛ (der Ordner, Schöpfer) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Aryamā: Vedische Āditya-Gottheit, steht für Gastfreundschaft und Verträge (m. 1/1). Ca: und (avy.). Aṃśaḥ: Aṃśa, vedische Āditya-Gottheit (Anteil/Los) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Bhagaḥ: Wohlstand, Glück, Hoheit, Schönheit, Liebeslust, Liebe (m. 1/1). Ca: und (avy.). Indraḥ: Vedischer Donner- und Heldengott. König der Devas (m. 1/1). Ca: und (avy.). Vivasvān: Vivasvat, vedische Āditya-Gottheit, Vater des Manu (m. 1/1). Ca: und (avy.). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Ete: diese (Nom. Pl.) (m. 1/3). Hiraṇya: Gold (sam.). Garbho: Fötus, Leibesfrucht, ungeborenes Junges (m. 1/1). Haṃsaḥ: Schwan (Symbol der Seele/des kosmischen Prinzips) (m. 1/1). Śuciṣat: im Reinen/Lichten weilend (Kompositum śuci+sad) (m. 1/1). Brahma: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (sam.). Jajñānaṃ: entstanden, geboren (Perfektpartizip von √jan, unsicher ob eigenstaendiges Wort oder Kompositumsteil) (n. 1/1). Tat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von tad) (n. 1/1). It: wahrlich, eben (Betonungspartikel) (avy.). Padam: Viertel, Tritt, Ort, Stelle, Fuss (n. 1/1). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Garbha: Fötus, Leibesfrucht, ungeborenes Junges (sam.). Prājāpatyaḥ: zu Prajāpati gehörig (m. 1/1). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Puruṣaḥ: Mensch, Person, Weltgeist, Seele, Lebenskraft (m. 1/1). Sapta: sieben (numeral). Puruṣaḥ: Mensch, Person, Weltgeist, Seele, Lebenskraft (m. 1/1).

##[## य॒था॒स्था॒नं ग॑र्भि॒ण्यः॑ ##]## योऽसौ॑ त॒पन्नु॒देति॑ । स सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णाना॒दायो॒देति॑ । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णाना॒दायोद॑गाः । अ॒सौ योऽस्त॒मेति॑ । स सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णाना॒दाया॒ऽस्तमेति॑ । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णाना॒दायाऽस्त॑ङ्गाः । अ॒सौ य आ॒पूर्य॑ति । स सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरा॒पूर्य॑ति

##[## ya̱thā̱sthā̱naṃ ga̍rbhi̱ṇya̍ḥ ##]## yo'sau̍ ta̱pannu̱deti̍ । sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇānā̱dāyo̱deti̍ । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śū̱nām । mā mama̍ prā̱ṇānā̱dāyoda̍gāḥ । a̱sau yo'sta̱meti̍ । sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇānā̱dāyā̱'stameti̍ । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇānā̱dāyā'sta̍ṅgāḥ । a̱sau ya ā̱pūrya̍ti । sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairā̱pūrya̍ti

[Wie an ihrem Platz die Schwangeren.] Jener dort, der brennend aufgeht - er geht auf, indem er den Atem aller Wesen an sich nimmt. Nicht möge er meiner Nachkommenschaft, nicht meinem Vieh, nicht meinem Atem [den Atem] nehmend aufgehen. Jener dort, der untergeht - er geht unter, indem er den Atem aller Wesen an sich nimmt. Nicht möge er meiner Nachkommenschaft, nicht meinem Vieh, nicht meinem Atem [den Atem] nehmend untergehen. Jener dort, der zunimmt - er nimmt zu mit den Atemkräften aller Wesen.

##[## Yathā: so dass, auf dass, wie (avy.). Sthānaṃ: verbleiben, stehen, Rang (yathāsthānam: avyayībhāva, an seinem Ort) (avy.). Garbhiṇyaḥ: trächtig (Nom. Sg. f.) (f. 1/3). ##]## Yo: welcher (m. 1/1). Asau: jener (m. 1/1). Tapan: brennend, gluehend (Praes.Part. von √tap) (m. 1/1). Udeti: geht auf (Praes. 3.Sg. von ud-√i) (laṭ III/1). Sa: er, dieser (1/1). Sarveṣāṃ (n. 6/3) Bhūtānāṃ (n. 6/3) Prāṇān: Atem, Lebenshauche (Akk. Pl.) (m. 2/3). Ādāya: ā- (heran, zu) √dā (geben) genommen habend, empfangen habend (avy.). Udeti: geht auf (Praes. 3.Sg. von ud-√i) (laṭ III/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Prajayā (f. 3/1) Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, pecus, das einzelne Stück, die Heerde, das zum Opfer dienende Kleinvieh, Ziegenbock, Thier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇān: Atem, Lebenshauche (Akk. Pl.) (m. 2/3). Ādāya: ā- (heran, zu) √dā (geben) genommen habend, empfangen habend (avy.). Udagāḥ: moegest du aufgehen (Injunktiv/Aorist 2.Sg. von ud-√gā) (luṅ II/1). Asau: jener (m. 1/1). Yo: welcher (m. 1/1). Astameti: geht unter (Praes. 3.Sg. von astam-√i) (laṭ III/1). Sa: er, dieser (1/1). Sarveṣāṃ (n. 6/3) Bhūtānāṃ (n. 6/3) Prāṇān: Atem, Lebenshauche (Akk. Pl.) (m. 2/3). Ādāya: ā- (heran, zu) √dā (geben) genommen habend, empfangen habend (avy.). Astameti: geht unter (Praes. 3.Sg. von astam-√i) (laṭ III/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Prajayā (f. 3/1) Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, pecus, das einzelne Stück, die Heerde, das zum Opfer dienende Kleinvieh, Ziegenbock, Thier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇān: Atem, Lebenshauche (Akk. Pl.) (m. 2/3). Ādāya: ā- (heran, zu) √dā (geben) genommen habend, empfangen habend (avy.). Astaṅgāḥ: moegest du untergehen (Injunktiv/Aorist 2.Sg. von astam-√gā) (luṅ II/1). Asau: jener (m. 1/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Āpūryati (laṭ III/1) Sa: er, dieser (1/1). Sarveṣāṃ (n. 6/3) Bhūtānāṃ (n. 6/3) Prāṇaiḥ: mit den Atemhauchen (Instr. Pl.) (m. 3/3). Āpūryati (laṭ III/1)

मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरा॒पूरि॑ष्ठाः । अ॒सौ यो॑ऽप॒क्षीय॑ति । स सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरप॑क्षीयति । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑क्षेष्ठाः । अ॒मूनि॒ नक्ष॑त्राणि । सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरप॑प्रसर्पन्ति॒ चोत्स॑र्पन्ति॒ च । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृपत॒ मोत्सृ॑पत

mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairā̱pūri̍ṣṭhāḥ । a̱sau yo̍'pa̱kṣīya̍ti । sa sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairapa̍kṣīyati । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairapa̍kṣeṣṭhāḥ । a̱mūni̱ nakṣa̍trāṇi । sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairapa̍prasarpanti̱ cotsa̍rpanti̱ ca । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpata̱ motsṛ̍pata

Nicht möge er mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem zunehmen. Jener dort, der abnimmt - er nimmt ab mit den Atemkräften aller Wesen. Nicht möge er mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem abnehmen. Jene Sternbilder dort - mit den Atemkräften aller Wesen schwinden sie hinweg und kommen wieder hervor. Nicht mögen sie mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem hinschwinden oder [wieder]kommen.

Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Āpūriṣṭhāḥ: anfüllen, zunehmen (Wurzel ā+pṝ) (leṭ). Asau: jener (m. 1/1). Yaḥ: welcher (m. 1/1). Apakṣīyati: abnehmen, schwinden (apa+kṣi) (laṭ). Sa: das (m. 1/1). Sarveṣāṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 6/3). Bhūtānāṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (n. 6/3). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apakṣīyati: abnehmen, schwinden (apa+kṣi) (laṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apakṣeṣṭhāḥ: abnehmen, schwinden (apa+kṣi) (leṭ). Amūni: jener, jene, jenes (n. 1/3). Nakṣatrāṇi: Sternbild, Mondhaus (n. 1/3). Sarveṣāṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 6/3). Bhūtānāṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (n. 6/3). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasarpanti: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Utsarpanti: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasṛpata: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (leṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Utsṛpata: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (leṭ).

इ॒मे मासाश्चार्धमा॒साश्च॑ । सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरप॑प्रसर्पन्ति॒ चोत्स॑र्पन्ति॒ च । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृपत॒ मोत्सृ॑पत । इ॒म ऋ॒तवः॑ । सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरप॑प्रसर्पन्ति॒ चोत्स॑र्पन्ति॒ च । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृपत॒ मोत्सृ॑पत । अ॒यं सं॑वत्स॒रः । सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोत्स॑र्पति॒ च

i̱me māsāścārdhamā̱sāśca̍ । sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairapa̍prasarpanti̱ cotsa̍rpanti̱ ca । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpata̱ motsṛ̍pata । i̱ma ṛ̱tava̍ḥ । sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairapa̍prasarpanti̱ cotsa̍rpanti̱ ca । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpata̱ motsṛ̍pata । a̱yaṃ sa̍ṃvatsa̱raḥ । sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairapa̍prasarpati̱ cotsa̍rpati̱ ca

Diese Monate und Halbmonate - mit den Atemkräften aller Wesen schwinden sie hinweg und kommen wieder hervor. Nicht mögen sie mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem hinschwinden oder wiederkommen. Diese Jahreszeiten - mit den Atemkräften aller Wesen schwinden sie hinweg und kommen wieder hervor. Nicht mögen sie mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem hinschwinden oder wiederkommen. Dieses Jahr - mit den Atemkräften aller Wesen schwindet es hin und kommt wieder hervor.

Ime: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (m. 1/3). Māsāḥ: Monat (m. 1/3). Ca: und (avy.). Ardhamāsāḥ: Halbmonat (m. 1/3). Ca: und (avy.). Sarveṣāṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 6/3). Bhūtānāṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (n. 6/3). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasarpanti: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Utsarpanti: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasṛpata: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (leṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Utsṛpata: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (leṭ). Ima: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (m. 1/3). Ṛtavaḥ: Jahreszeit (m. 1/3). Sarveṣāṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 6/3). Bhūtānāṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (n. 6/3). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasarpanti: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Utsarpanti: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasṛpata: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (leṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Utsṛpata: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (leṭ). Ayaṃ: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (m. 1/1). Saṃvatsaraḥ: das Jahr (Nom.) (m. 1/1). Sarveṣāṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 6/3). Bhūtānāṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (n. 6/3). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasarpati: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Utsarpati: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.).

मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोत्सृ॑प । इ॒दमहः॑ । सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोत्स॑र्पति॒ च । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोत्सृ॑प । इ॒यंरात्रिः॑ । सर्वे॑षां भू॒तानां प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोत्स॑र्पति॒ च । मा मे प्र॒जया॒ मा प॑शूनाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोत्सृ॑प । ॐ भूर्भुव॒स्स्वः॑ । एतद्वो मिथुनं मा नो मिथु॑नंरी॒ढ्वम्

mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpa̱ motsṛ̍pa । i̱damaha̍ḥ । sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairapa̍prasarpati̱ cotsa̍rpati̱ ca । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpa̱ motsṛ̍pa । i̱yaṃrātri̍ḥ । sarve̍ṣāṃ bhū̱tānāṃ prā̱ṇairapa̍prasarpati̱ cotsa̍rpati̱ ca । mā me pra̱jayā̱ mā pa̍śūnām । mā mama̍ prā̱ṇairapa̍prasṛpa̱ motsṛ̍pa । oṃ bhūrbhuva̱ssva̍ḥ । etadvo mithunaṃ mā no mithu̍naṃrī̱ḍhvam

Nicht möge es mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem hinschwinden oder wiederkommen. Dieser Tag - mit den Atemkräften aller Wesen schwindet er hin und kommt wieder hervor. Nicht möge er mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem hinschwinden oder wiederkommen. Diese Nacht - mit den Atemkräften aller Wesen schwindet sie hin und kommt wieder hervor. Nicht möge sie mit meiner Nachkommenschaft, meinem Vieh, meinem Atem hinschwinden oder wiederkommen. Om! Erde, Luftraum, Himmel! Dies ist euer Paar - nicht möget ihr uns [in] diesem Paar bedrängen.

Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasṛpa: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (leṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Utsṛpa: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (leṭ). Idam: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (n. 1/1). Ahaḥ: Tag (n. 1/1). Sarveṣāṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 6/3). Bhūtānāṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (n. 6/3). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasarpati: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Utsarpati: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasṛpa: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (leṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Utsṛpa: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (leṭ). Iyaṃ: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (f. 1/1). Rātriḥ: Nacht (f. 1/1). Sarveṣāṃ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (n. 6/3). Bhūtānāṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (n. 6/3). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasarpati: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Utsarpati: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (laṭ). Ca: und (avy.). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Prajayā: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 3/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Paśūnām: Vieh, Tier, Herdentier (m. 6/3). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mama: mein, mir (6/1). Prāṇaiḥ: Lebenshauch, Lebensatem (m. 3/3). Apaprasṛpa: wegkriechen, hinschwinden (apa+pra+sṛp) (leṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Utsṛpa: hervorkommen, wiederkehren (ud+sṛp) (leṭ). Oṃ: die heilige Silbe Om (avy.). Bhūḥ: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (avy.). Bhuvaḥ: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (avy.). Svaḥ: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (avy.). Etat: dieser, diese, dieses (n. 1/1). Vo: du, ihr (Pronomen der 2. Person) (6/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (n. 1/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). No: von uns (2/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (n. 2/1). Rīḍhvam: bedraengen, verletzen (Wurzel) (leṭ II/3).

अथादित्यस्याष्टपु॑रुष॒स्य । वसूनामादित्यानंस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । रुद्राणामादित्यानंस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । आदित्यानामादित्यानंस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । सतां॑सत्या॒नाम् । आदित्यानंस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । अभिधून्वता॑मभि॒घ्नताम् । वातव॑तां म॒रुताम् । आदित्यानंस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । ऋभूणामादित्यानंस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । विश्वेषान्देवा॒नाम् । आदित्यानंस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । संवत्सर॑स्य स॒वितुः । आदित्यस्य स्वतेज॑सा भा॒नि । ॐ भूर्भुव॒स्स्वः॑ । रश्मयो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नंरी॒ढ्वम्

athādityasyāṣṭapu̍ruṣa̱sya । vasūnāmādityānaṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । rudrāṇāmādityānaṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । ādityānāmādityānaṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । satāṃ̍satyā̱nām । ādityānaṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । abhidhūnvatā̍mabhi̱ghnatām । vātava̍tāṃ ma̱rutām । ādityānaṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । ṛbhūṇāmādityānaṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । viśveṣāndevā̱nām । ādityānaṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । saṃvatsara̍sya sa̱vituḥ । ādityasya svateja̍sā bhā̱ni । oṃ bhūrbhuva̱ssva̍ḥ । raśmayo vo mithunaṃ mā no mithu̍naṃrī̱ḍhvam

Sodann betreffend Āditya mit acht Personen: der Vasus [Glanz] erglänzt an der Ādityas-Stelle mit eigenem Licht; der Rudras [Glanz] erglänzt an der Ādityas-Stelle mit eigenem Licht; der Ādityas [Glanz] erglänzt an der Ādityas-Stelle mit eigenem Licht; der Wahrhaftigen, der Seienden [Glanz] erglänzt an der Ādityas-Stelle mit eigenem Licht; der Schüttelnden, Schlagenden, Windbegleiteten, der Maruts [Glanz] erglänzt an der Ādityas-Stelle mit eigenem Licht; der Ṛbhus [Glanz] erglänzt an der Ādityas-Stelle mit eigenem Licht; der Allgötter [Glanz] erglänzt an der Ādityas-Stelle mit eigenem Licht; des Jahres, Savitṛs, des Āditya [Glanz] erglänzt mit eigenem Licht. Om! Erde, Luftraum, Himmel! Die Strahlen sind euer Paar - nicht möget ihr uns [in] diesem Paar bedrängen.

Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Ādityasya: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/1). Aṣṭapuruṣasya: aus acht Personen bestehend (m. 6/1). Vasūnām: Gut, Reichtum; Vasu (Götterklasse) (m. 6/3). Ādityānāṃ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (n. 7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Rudrāṇām: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Ādityānāṃ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (n. 7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Ādityānām: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Ādityānāṃ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (n. 7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Satāṃ: das Seiende, die Wahrheit, das wahre Sein. (m. 6/3). Satyānām: wirklich, wahr, echt, wirksam, treu, Wahrheit, Eid (m. 6/3). Ādityānāṃ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (n. 7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Abhidhūnvatām: schuettelnd (m. 6/3). Abhighnatām: schlagend (m. 6/3). Vātavatāṃ: windbegleitet (m. 6/3). Marutām: Marut, Sturmgott (m. 6/3). Ādityānāṃ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (n. 7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Ṛbhūṇām: Ṛbhu (Handwerkergott) (m. 6/3). Ādityānāṃ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (n. 7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Viśveṣāṃ: jeder, ganz (m. 6/3). Devānām: Gott, Gottheit, Deva (m. 6/3). Ādityānāṃ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (n. 7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Saṃvatsarasya: das Jahr (Nom.) (m. 6/1). Savituḥ: Savitṛ, der Antreiber (Sonnengott) (m. 6/1). Ādityasya: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 6/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (n. 3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Oṃ: die heilige Silbe Om (avy.). Bhūḥ: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (avy.). Bhuvaḥ: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (avy.). Svaḥ: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (avy.). Raśmayaḥ: Zügel, Strahl; Name eines Soma-Bechers (m. 1/3). Vaḥ: du, ihr (Pronomen der 2. Person) (6/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (n. 1/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Naḥ: von uns (2/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (n. 2/1). Rīḍhvam: bedraengen, verletzen (Wurzel) (leṭ II/3).

आरोगस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । भ्राजस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । पटरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । पतङ्गस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । स्वर्णरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । ज्योतिषीमतस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । विभासस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । कश्यपस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । ॐ भूर्भुव॒स्स्वः॑ । आपो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नंरी॒ढ्वम्

ārogasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । bhrājasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । paṭarasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । pataṅgasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । svarṇarasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । jyotiṣīmatasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । vibhāsasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । kaśyapasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । oṃ bhūrbhuva̱ssva̍ḥ । āpo vo mithunaṃ mā no mithu̍naṃrī̱ḍhvam

Des Gesunden [Glanz] erglänzt an [seiner] Stelle mit eigenem Licht, des Leuchtenden, des Ausgebreiteten, des Vogelgleichen, des Goldfarbenen, des Lichthaften, des Glanzvollen, des Kaśyapa [Glanz erglänzt] an [seiner] Stelle mit eigenem Licht. Om! Erde, Luftraum, Himmel! Die Wasser sind euer Paar - nicht möget ihr uns [in] diesem Paar bedrängen.

Ārogasya: der Gesunde (Nom.) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Bhrājasya: der Leuchtende (Nom.) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Paṭarasya: der Ausgebreitete (Nom.) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Pataṅgasya: der Vogelgleiche (Nom.) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Svarṇarasya: der Goldfarbene (Nom.) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Jyotiṣīmatasya: der Lichthafte (Nom.) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vibhāsasya: der Glanzvolle (Nom.) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Kaśyapasya: Kaśyapas (Genitiv) (6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Oṃ: die heilige Silbe Om (avy.). Bhūḥ: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (avy.). Bhuvaḥ: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (avy.). Svaḥ: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (avy.). Āpo: Wasser, Gewaesser (Nom./Akk. Pl., von ap) (1/3). Vo: du, ihr (Pronomen der 2. Person) (6/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (1/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). No: von uns (2/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (2/1). Rīḍhvam: bedraengen, verletzen (Wurzel) (leṭ II/3).

अथ वयोरेकादशपुरुषस्यैकादश॑स्त्रीक॒स्य । प्रभ्राजमानानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । व्यवदातानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । वासुकिवैद्युतानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । रजतानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । परुषाणां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । श्यामानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । कपिलानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । अतिलोहितानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । ऊर्ध्वानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि

atha vayorekādaśapuruṣasyaikādaśa̍strīka̱sya । prabhrājamānānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । vyavadātānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । vāsukivaidyutānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । rajatānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । paruṣāṇāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । śyāmānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । kapilānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । atilohitānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । ūrdhvānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni

Sodann betreffend Vāyu mit elf männlichen und elf weiblichen [Rudra-Gestalten]: der Hervorleuchtenden Rudras [Glanz] erglänzt an [ihrer] Stelle mit eigenem Licht, der Reingewordenen Rudras, der Vāsuki-Blitzgestaltigen Rudras, der Silbrigen Rudras, der Rauhen Rudras, der Dunklen Rudras, der Braunen Rudras, der Feuerroten Rudras, der nach oben [Fliegenden] Rudras [Glanz erglänzt jeweils] an [ihrer] Stelle mit eigenem Licht,

Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Vayor: der Windgott, Wind, Luft, Hauch (6/1). Ekādaśapuruṣasya: des Elfmaenner-[Vāyu] (Kompositum, Genitiv) (6/1). Ekādaśastrīkasya: des Elffrauen-[Vāyu] (Kompositum, Genitiv) (6/1). Prabhrājamānānāṃ (participle) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vyavadātānāṃ (participle) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vāsukivaidyutānāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Rajatānāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Paruṣāṇāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Śyāmānāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Kapilānāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Atilohitānāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Ūrdhvānāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ).

अवपतन्तानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । वैद्युतानां रुद्राणांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । प्रभ्राजमानीनां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । व्यवदातीनां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । वासुकिवैद्युतीनां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । रजतानां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । परुषाणां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । श्यामानां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । कपिलानां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । अतिलोहितीनां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । ऊर्ध्वानां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । अवपतन्तीनां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । वैद्युतीनां रुद्राणीनांस्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । ॐ भूर्भुव॒स्स्वः॑ । रूपाणि वो मिथुनं मा नो मिथु॑नंरी॒ढ्वम्

avapatantānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । vaidyutānāṃ rudrāṇāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । prabhrājamānīnāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । vyavadātīnāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । vāsukivaidyutīnāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । rajatānāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । paruṣāṇāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । śyāmānāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । kapilānāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । atilohitīnāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । ūrdhvānāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । avapatantīnāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । vaidyutīnāṃ rudrāṇīnāṃsthāne svateja̍sā bhā̱ni । oṃ bhūrbhuva̱ssva̍ḥ । rūpāṇi vo mithunaṃ mā no mithu̍naṃrī̱ḍhvam

der Herabfliegenden Rudras, der Blitzgestaltigen Rudras [Glanz erglänzt an ihrer Stelle mit eigenem Licht]; ebenso der Hervorleuchtenden, Reingewordenen, Vāsuki-Blitzgestaltigen, Silbrigen, Rauhen, Dunklen, Braunen, Feuerroten, nach oben [Fliegenden], Herabfliegenden, Blitzgestaltigen Rudrāṇīs [Glanz erglänzt jeweils] an [ihrer] Stelle mit eigenem Licht. Om! Erde, Luftraum, Himmel! Die Gestalten sind euer Paar - nicht möget ihr uns [in] diesem Paar bedrängen.

Avapatantānāṃ (participle) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vaidyutānāṃ (m. 6/3) Rudrāṇāṃ: Rudra, der Heulende, Sturmgott; der Zerstörer-Aspekt Śivas (m. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Prabhrājamānīnāṃ (participle) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vyavadātīnāṃ (participle) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vāsukivaidyutīnāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Rajatānāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Paruṣāṇāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Śyāmānāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Kapilānāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Atilohitīnāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Ūrdhvānāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Avapatantīnāṃ (participle) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vaidyutīnāṃ (f. 6/3) Rudrāṇīnāṃ: Rudrāṇī, weibliche Form/Gefährtin Rudras (f.) (f. 6/3). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Oṃ: die heilige Silbe Om (avy.). Bhūḥ: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (avy.). Bhuvaḥ: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (avy.). Svaḥ: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (avy.). Rūpāṇi: die Formen, Gestalten (n. 1/3). Vo: du, ihr (Pronomen der 2. Person) (6/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (1/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). No: von uns (2/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (2/1). Rīḍhvam: bedraengen, verletzen (Wurzel) (leṭ II/3).

अथाग्ने॑रष्टपु॑रुष॒स्य । अग्नेः पूर्वदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । जातवेदस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । सहोजसो दक्षिणदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । अजिराप्रभव उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । वैश्वानरस्याऽपरदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । नर्यापस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । पङ्क्तिराधसौदग्दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । विसर्पिण उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । ॐ भूर्भुव॒स्स्वः॑ । रूपाणि वो मिथुनं मा नो मिथु॑नंरी॒ढ्वम्

athāgne̍raṣṭapu̍ruṣa̱sya । agneḥ pūrvadiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । jātavedasa upadiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । sahojaso dakṣiṇadiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । ajirāprabhava upadiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । vaiśvānarasyā'paradiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । naryāpasa upadiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । paṅktirādhasaudagdiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । visarpiṇa upadiśyasya sthāne svateja̍sā bhā̱ni । oṃ bhūrbhuva̱ssva̍ḥ । rūpāṇi vo mithunaṃ mā no mithu̍naṃrī̱ḍhvam

Sodann betreffend Agni mit acht Personen: des östlich gerichteten Agni [Glanz erglänzt] an [seiner] Stelle mit eigenem Licht, des südöstlich [gerichteten] Jātavedas, des südlich [gerichteten] Sahoja, des südwestlich [gerichteten] Ajiraprabhava, des westlichen Vaiśvānara, des nordwestlich [gerichteten] Naryāpa, des nördlich [gerichteten] Paṅktirādhas, des nordöstlich [gerichteten] Visarpin [Glanz erglänzt jeweils] an [seiner] Stelle mit eigenem Licht. Om! Erde, Luftraum, Himmel! Die Gestalten sind euer Paar - nicht möget ihr uns [in] diesem Paar bedrängen.

Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Agneḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 6/1). Aṣṭapuruṣasya: des Achtpersonen-[Agni] (Kompositum, Genitiv) (6/1). Agneḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 6/1). Pūrvadiśyasya (m. 6/1) Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Jātavedasa (m. 6/1) Upadiśyasya (m. 6/1) Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Sahojaso (m. 6/1) Dakṣiṇadiśyasya (m. 6/1) Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Ajirāprabhava (m. 6/1) Upadiśyasya (m. 6/1) Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Vaiśvānarasya: allen Männern gehörig, allgemein, allbekannt, allverehrt, überall wohnend, allgebietend, Feuer, Sonne; gemeint ist das universale Feuer (m. 6/1). Aparadiśyasya: westwaerts gerichtet (Adj., Epitheton Agnis) (m. 6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Naryāpasa (m. 6/1) Upadiśyasya (m. 6/1) Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Paṅktirādhasaḥ: Paṅktirādhas, Epitheton/Name Agnis (m. 6/1). Udagdiśyasya: nordwaerts gerichtet (Adj., Epitheton Agnis) (m. 6/1). Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Visarpiṇa (m. 6/1) Upadiśyasya (m. 6/1) Sthāne: Ort, Stelle (7/1). Svatejasā: mit eigenem Glanz/Licht (Instr.-Kompositum) (3/1). Bhāni: scheinen, erglaenzen (Wurzel) (laṭ). Oṃ: die heilige Silbe Om (avy.). Bhūḥ: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (avy.). Bhuvaḥ: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (avy.). Svaḥ: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (avy.). Rūpāṇi: die Formen, Gestalten (n. 1/3). Vo: du, ihr (Pronomen der 2. Person) (6/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (1/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). No: von uns (2/3). Mithunaṃ: Paar, Paarung (2/1). Rīḍhvam: bedraengen, verletzen (Wurzel) (leṭ II/3).

दक्षिणपूर्वस्यान्दिशि विस॑र्पी न॒रकः । तस्मान्नः प॑रिपा॒हि । दक्षिणापरस्यां दिश्यविस॑र्पी न॒रकः । तस्मान्नः प॑रिपा॒हि । उत्तरपूर्वस्यान्दिशि विषा॑दी न॒रकः । तस्मान्नः प॑रिपा॒हि । उत्तरपरस्यान्दिश्यविषा॑दी न॒रकः । तस्मान्नः प॑रिपा॒हि । आ यस्मिन्त्सप्त वासवा इन्द्रियाणि शतक्रत॑वित्ये॒ते

dakṣiṇapūrvasyāndiśi visa̍rpī na̱rakaḥ । tasmānnaḥ pa̍ripā̱hi । dakṣiṇāparasyāṃ diśyavisa̍rpī na̱rakaḥ । tasmānnaḥ pa̍ripā̱hi । uttarapūrvasyāndiśi viṣā̍dī na̱rakaḥ । tasmānnaḥ pa̍ripā̱hi । uttaraparasyāndiśyaviṣā̍dī na̱rakaḥ । tasmānnaḥ pa̍ripā̱hi । ā yasmintsapta vāsavā indriyāṇi śatakrata̍vitye̱te

In der Südost-Richtung [ist] der herumschleichende Höllenschlund; davor beschütze uns. In der Südwest-Richtung [ist] der herumschleichende Höllenschlund; davor beschütze uns. In der Nordost-Richtung [ist] der giftige Höllenschlund; davor beschütze uns. In der Nordwest-Richtung [ist] der giftige Höllenschlund; davor beschütze uns. In dem, worin die sieben Vasus [wohnen], die Sinneskräfte, der Hundertkräftige - das sind sie.

Dakṣiṇapūrvasyām: in der Suedost-Richtung (Lok. Sg. f.) (f. 7/1). Diśi: Richtung, Himmelsrichtung (f. 7/1). Visarpī (m. 1/1) Narakaḥ (m. 1/1) Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus (5/1). Naḥ: von uns (2/3). Paripāhi (loṭ II/1) Dakṣiṇāparasyāṃ (f. 7/1) Diśi: Richtung, Himmelsrichtung (f. 7/1). Visarpī (m. 1/1) Narakaḥ (m. 1/1) Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus (5/1). Naḥ: von uns (2/3). Paripāhi (loṭ II/1) Uttarapūrvasyām: in der Nordost-Richtung (Lok. Sg. f.) (f. 7/1). Diśi: Richtung, Himmelsrichtung (f. 7/1). Viṣādī (m. 1/1) Narakaḥ (m. 1/1) Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus (5/1). Naḥ: von uns (2/3). Paripāhi (loṭ II/1) Uttaraparasyām: in der Nordwest-Richtung (Lok. Sg. f.) (f. 7/1). Diśi: Richtung, Himmelsrichtung (f. 7/1). Viṣādī (m. 1/1) Narakaḥ (m. 1/1) Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus (5/1). Naḥ: von uns (2/3). Paripāhi (loṭ II/1) Ā: heran, bis, zu (avy.). Yasmin: welcher (7/1). Sapta: sieben (numeral). Vāsavā (m. 1/3) Indriyāṇi: Sinnesvermoegen, Sinnesorgane (nom./acc. pl. neutr.) (n. 1/3). Śatakratavityete

इ॒न्द्र॒घो॒षा वो॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॒दुप॑दधताम् । मनो॑जवसो वः पि॒तृभि॑र्दक्षिण॒त उप॑दधताम् । प्रचे॑ता वो रु॒द्रैः प॒श्चादुप॑दधताम् । वि॒श्वक॑र्मा व आदि॒त्यरु॑त्तर॒त उप॑दधताम् । त्वष्टा॑ वो रू॒पैरु॒परि॑ष्टा॒दुप॑दधताम् । संज्ञानं वः प॑श्चादि॒ति । आ॒दि॒त्यस्सर्वो॒ऽग्निः पृ॑थि॒व्याम् । वा॒युर॒न्तरि॑क्षे । सूर्यो॑ दि॒वि । च॒न्द्रमा॑ दि॒क्षु । नक्ष॑त्राणि॒ स्वलो॒के । ए॒वा ह्ये॑व । ए॒वा ह्य॑ग्ने । ए॒वा हि वा॑यो । ए॒वा हीन्द्र । ए॒वा हि पू॑षन् । ए॒वा हि दे॑वाः

i̱ndra̱gho̱ṣā vo̱ vasu̍bhiḥ pu̱rastā̱dupa̍dadhatām । mano̍javaso vaḥ pi̱tṛbhi̍rdakṣiṇa̱ta upa̍dadhatām । prace̍tā vo ru̱draiḥ pa̱ścādupa̍dadhatām । vi̱śvaka̍rmā va ādi̱tyaru̍ttara̱ta upa̍dadhatām । tvaṣṭā̍ vo rū̱pairu̱pari̍ṣṭā̱dupa̍dadhatām । saṃjñānaṃ vaḥ pa̍ścādi̱ti । ā̱di̱tyassarvo̱'gniḥ pṛ̍thi̱vyām । vā̱yura̱ntari̍kṣe । sūryo̍ di̱vi । ca̱ndramā̍ di̱kṣu । nakṣa̍trāṇi̱ svalo̱ke । e̱vā hye̍va । e̱vā hya̍gne । e̱vā hi vā̍yo । e̱vā hīndra । e̱vā hi pū̍ṣan । e̱vā hi de̍vāḥ

Indraghoṣā möge euch mit den Vasus von vorn beilegen; Manojavas möge euch mit den Vätern von rechts beilegen; Pracetas möge euch mit den Rudras von hinten beilegen; Viśvakarman möge euch mit den Ādityas von oben beilegen; Tvaṣṭṛ möge euch mit den Gestalten von hinten beilegen; Saṃjñāna [möge] euch von hinten [beilegen] - so heißt es. Āditya ist ganz Agni auf der Erde; Vāyu im Luftraum; Sūrya im Himmel; der Mond in den Richtungen; die Sternbilder in der eigenen Welt. So ist es fürwahr, so ist es, o Agni, so ist es, o Vāyu, so ist es, o Indra, so ist es, o Pūṣan, so ist es, ihr Götter.

Indraghoṣā (m. 1/1) Vo: euch, von euch (Genitiv/Dativ Plural von yuṣmad, du/ihr) (2/3). Vasubhiḥ: mit den Vasus (Instr. Pl.) (3/3). Purastāt: danach, hinterher, im Westen (avy.). Upadadhatām (loṭ III/1) Manojavaso: Manojavas, "geistesschnell" - Epitheton/Gottheit (m. 1/1). Vo: euch, von euch (Genitiv/Dativ Plural von yuṣmad, du/ihr) (2/3). Pitṛbhiḥ: mit den Vaetern (Instr. Pl. von pitṛ) (3/3). Dakṣiṇataḥ: von rechts/von Sueden (Adv.) (avy.). Upadadhatām (loṭ III/1) Pracetā: Pracetas, Epitheton/Gottheit (m. 1/1). Vo: euch, von euch (Genitiv/Dativ Plural von yuṣmad, du/ihr) (2/3). Rudraiḥ (3/3) Paścāt: danach, hinterher, im Westen (avy.). Upadadhatām (loṭ III/1) Viśvakarmā (m. 1/1) Vo: euch, von euch (Genitiv/Dativ Plural von yuṣmad, du/ihr) (2/3). Ādityaiḥ: mit den Ādityas (Instr. Pl.) (3/3). Uttarataḥ: von oben/von Norden (Adv.) (avy.). Upadadhatām (loṭ III/1) Tvaṣṭā: Tvaṣṭṛ (der Gestalter, Bildner) (m. 1/1). Vo: euch, von euch (Genitiv/Dativ Plural von yuṣmad, du/ihr) (2/3). Rūpaiḥ: Aussehen, Form, Gestalt, Natur (3/3). Upariṣṭāt: von oben (Adv.) (avy.). Upadadhatām (loṭ III/1) Saṃjñānaṃ: Saṃjñāna, Gottheit/Prinzip des Einvernehmens (n. 1/1). Vaḥ: euch, von euch (Genitiv/Dativ Plural von yuṣmad, du/ihr) (2/3). Paścāt: danach, hinterher, im Westen (avy.). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Ādityaḥ: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 1/1). Sarvo: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (m. 1/1). Agniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Pṛthivyām (f. 7/1) Vāyuḥ: der Windgott, Wind, Luft, Hauch (m. 1/1). Antarikṣe: im Luftraum (Lok. Sg.) (n. 7/1). Sūryo: Sonne (m. 1/1). Divi: im Himmel (m. 7/1). Candramā: der Mond (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Dikṣu: Richtung, Himmelsrichtung (f. 7/3). Nakṣatrāṇi: die Sternbilder, Mondhäuser (n. 1/3). Svaloke (7/1) Evā (avy.) Hi: denn, wahrlich (avy.). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Evā (avy.) Hi: denn, wahrlich (avy.). Agne: Feuer; Agni, der Feuergott (8/1). Evā (avy.) Hi: denn, wahrlich (avy.). Vāyo: der Windgott, Wind, Luft, Hauch (8/1). Evā (avy.) Hi: denn, wahrlich (avy.). Indra: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (8/1). Evā (avy.) Hi: denn, wahrlich (avy.). Pūṣan: Pūṣan, der Nährer (Sonnengott) (8/1). Evā (avy.) Hi: denn, wahrlich (avy.). Devāḥ: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (8/1).

आप॑मापाम॒पस्सर्वाः । अ॒स्माद॒स्मादि॒तोऽमुतः॑ अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च । स॒ह स॑ञ्चस्क॒रर्द्धि॑या । वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः । मरीच्यात्मनो॒ अद्रु॑हः । दे॒वीर्भु॑वन॒सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत । महानाम्नीर्म॑हामा॒नाः । म॒ह॒सो म॑हस॒स्स्वः॑

āpa̍māpāma̱passarvāḥ । a̱smāda̱smādi̱to'muta̍ḥ a̱gnirvā̱yuśca̱ sūrya̍śca । sa̱ha sa̍ñcaska̱rarddhi̍yā । vā̱yvaśvā̍ raśmi̱pata̍yaḥ । marīcyātmano̱ adru̍haḥ । de̱vīrbhu̍vana̱sūva̍rīḥ । pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta । mahānāmnīrma̍hāmā̱nāḥ । ma̱ha̱so ma̍hasa̱ssva̍ḥ

[= Vers 1, Wasser-Formel und Vers 2 wiederholt:] Die Wasser mögen uns schützen - von hier, von dort, von überallher. Agni, Vāyu und Sūrya haben sich gemeinsam mit Gedeihen verbunden. Die windschnellen Rosse sind Herren der Strahlen, aus Lichtglanz wesend, ohne Trug. Die Göttinnen, die die Welten hervorbringen - gebäre mir Nachkommenschaft. Die Großnamigen, die Hochgeachteten, aus Größe geboren, [sie erfüllen] den Himmel mit Größe.

Āpam: Wasser (Akk., von āpaḥ) (n. 1/1). Āpām: Wasser (Akk. wiederholt) (f. 6/3). Apaḥ: Wasser, Gewaesser (Nom./Akk. Pl., von ap) (n. 1/1). Sarvāḥ: alle (fem. Pl.) (f. 1/3). Asmāt: von hier, von diesem (Abl.) (avy.). Asmāt: von hier, von diesem (Abl.) (avy.). Itaḥ: von hier (Abl.) (avy.). Amutaḥ: von dort (Abl.) (avy.). Agniḥ: Agni: der Feuergott (m. 1/1). Vāyuḥ: Vāyu: der Windgott (m. 1/1). Ca: und (avy.). Sūryaḥ: Sūrya: die Sonne (m. 1/1). Ca: und (avy.). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Sañcaskara: √saṃ-cas-kṛ (sich verbinden, gedeihen) sie haben sich verbunden (liṭ III/1). Ṛddhiyā: mit Gedeihen (Instr., von ṛddhi: Gedeihen, Wohlstand) (f. 3/1). Vāyvaśvāḥ: die windschnellen Rosse (Kompositum: vāyu-aśvāḥ, wörtl. Vāyus Rosse) (m. 1/3). Raśmipatayaḥ: Herren der Strahlen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Marīcyātmano: aus Lichtglanz wesend (von marīci: Lichtstrahl, ātman: Wesen) (m. 1/3). Adruhaḥ: ohne Trug, arglos (m. 1/3). Devīḥ: die Göttinnen (Nom. Pl.) (f. 8/3). Bhuvanasūvarīḥ: die die Welten hervorbringenden (Kompositum: bhuvana-sūvarīḥ) (f. 8/3). Putravatvāya: zur Nachkommenschaft (Dat.) (n. 4/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Suta: gebäre! (Imp., von √sū) (loṭ II/2). Mahānāmnīḥ: die Großnamigen (Kompositum: mahā-nāmnīḥ) (f. 1/3). Mahāmānāḥ: die Hochgeachteten (Kompositum: mahā-mānāḥ) (f. 1/3). Mahaso: aus Größe (Abl., von mahas) (n. 5/1). Mahasaḥ: der Größe (Gen., von mahas) (n. 6/1). Svaḥ: Himmel, Himmelslicht.

दे॒वीः प॑र्जन्य॒सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत । अ॒पाऽश्न्यु॑ष्णिम॒पा रक्षः॑ । अ॒पाऽऽश्न्यु॑ष्णिम॒पारघम् । अपाघ्रा॒मप॑चा॒ऽवर्तिम् । अप॑दे॒वीरि॒तो हि॑त । वज्र॑न्दे॒वीरजी॑तांश्च । भुव॑नन्देव॒सूव॑रीः । आ॒दि॒त्यानदि॑तिन्दे॒वीम् । योनि॑नोर्ध्वमु॒दीष॑त

de̱vīḥ pa̍rjanya̱sūva̍rīḥ । pu̱tra̱va̱tvāya̍ me suta । a̱pā'śnyu̍ṣṇima̱pā rakṣa̍ḥ । a̱pā''śnyu̍ṣṇima̱pāragham । apāghrā̱mapa̍cā̱'vartim । apa̍de̱vīri̱to hi̍ta । vajra̍nde̱vīrajī̍tāṃśca । bhuva̍nandeva̱sūva̍rīḥ । ā̱di̱tyānadi̍tinde̱vīm । yoni̍nordhvamu̱dīṣa̍ta

Die Göttinnen, die den Regen hervorbringen - gebäre mir Nachkommenschaft. [= Vers 3 wiederholt:] Die Wasser mögen die Hitze und das Übel abwehren, die Wasser mögen die schädliche Krankheit abwehren, die Wasser mögen Übles und Unheil abwehren - von den unglückbringenden Göttinnen sei es hier ferngehalten. Den unbezwingbaren, siegreichen Göttinnen, den weltentstehen-lassenden Göttinnen. Zu Aditi, der unendlichen Göttin, dem Ursprung, sind sie emporgestiegen.

Devīḥ: die Göttinnen (Nom. Pl.) (f. 8/3). Parjanyasūvarīḥ: die den Regen hervorbringenden (parjanya + sūvarīḥ) (f. 8/3). Putravatvāya: zur Nachkommenschaft (Dat.) (n. 4/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Suta: gebäre! (Imp., von √sū) (loṭ II/2). Apa: weg, ab- (indeklinabel, Praeverb zu einem elliptischen Verb des Abwehrens) (avy.). Aśni: [unklar - Stamm/Funktion nicht sicher identifiziert, evtl. gebundene Form]. Uṣṇim: die Hitze (Acc. Sg. f., Objekt des elliptischen 'abwehren') (f. 2/1). Apā: weg, ab- (indeklinabel, wiederholtes Praeverb, Parallelformel) (avy.). Rakṣaḥ: das Uebel, den Unhold (Akk.) (n. 2/1). Apāśnyuṣṇimapāragham: die Wasser moegen abwehren das schaedliche Uebel (apa + aśni + uṣṇim + apa + rogham). Apa: weg, ab- (indeklinabel, Praeverb) (avy.). Aghrām: die Krankheit, das Uebel (Acc. Sg., Objekt - genauer Stamm unsicher, vermutlich zu agha-/aghā-) (2/1). Apa: weg, ab- (indeklinabel, wiederholtes Praeverb) (avy.). Cāvartim: und das Unheil (ca + āvartim). Apadevīḥ: die Unheils-/unglueckbringenden Goettinnen (Kompositum apa+devī, Nom./Acc. Pl. f.) (f. 1/3). Itaḥ: von hier, davon weg (Indeklinabel, Ablativsinn - realisiert als '-ito' vor folgendem Stimmhaftem) (avy.). Hita: ferngehalten, entfernt (hita, part. von √hi). Vajraṃ: den Blitz, die Waffe (Akk.) (m. 2/1). Devīrajītāṃśca: den siegreichen Goettinnen (devīḥ + ajītāṃ + ca). Bhuvanaṃ: die Welt (Akk.) (n. 2/1). Devasūvarīḥ: den weltentstehen-lassenden Goettinnen. Ādityānaditiṃ: die Aditi, die unendliche Goettin (ādityān + aditiṃ). Devīm: die Göttin (f. 2/1). Yoni: Ursprung, Quelle, Schoss. Ūrdhvam: nach oben, aufwaerts, empor (n. 2/1). Udīṣata: √iṣ (sich bewegen) mit ud- (empor): sie stiegen empor (luṅ III/3).

भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः । भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः । स्थि॒रैरङ्गैस्तुष्टु॒वांस॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒ यदायुः॑ । स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु । के॒तवो॒ अरु॑णासश्च । ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः । प्र॒ति॒ष्ठांश॒तधा॑ हि । स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् । शि॒वा न॒श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः । सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑

bha̱draṃ karṇe̍bhiḥ śṛṇu̱yāma̍ devāḥ । bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̱ryaja̍trāḥ । sthi̱rairaṅgaistuṣṭu̱vāṃsa̍sta̱nūbhi̍ḥ । vyaśe̍ma de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ । sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ । sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ । sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ । sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu । ke̱tavo̱ aru̍ṇāsaśca । ṛ̱ṣa̱yo vāta̍raśa̱nāḥ । pra̱ti̱ṣṭhāṃśa̱tadhā̍ hi । sa̱māhi̍tāso sahasra̱dhāya̍sam । śi̱vā na̱śśanta̍mā bhavantu । di̱vyā āpa̱ oṣa̍dhayaḥ । su̱mṛ̱ḍī̱kā sara̍svati । mā te̱ vyo̍ma sa̱ndṛśi̍

[= Vers 1, Śānti-Pāṭha wiederholt, mit Fortsetzung:] Wir wollen mit den Ohren Gutes hören, ihr Götter... Heil gewähre uns Bṛhaspati. Die Banner sind Sonnenrot-farben, die Ṛṣis sind windgegürtet; hundertfach ist der feste Halt, versammelt in tausendfacher Fülle. Günstig, höchst friedebringend mögen sie uns sein, die himmlischen Wasser und Kräuter, die gnädige Sarasvatī - nicht komme mir der Himmel abhanden.

Bhadraṃ: Gutes, Glückverheissendes, Heilsames (n. 2/1). Karṇebhiḥ: mit den Ohren (Instr. Pl. von karṇa) (m. 3/3). Śṛṇuyāma: √śru (hören) wir möchten hören (Optativ) (vidhiliṅ I/3). Devāḥ: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (m. 8/3). Bhadraṃ: Gutes, Glückverheissendes, Heilsames (n. 2/1). Paśyema: √paś/dṛś (sehen) wir möchten sehen (Optativ) (vidhiliṅ I/3). Akṣabhiḥ: mit den Augen (Instr. Pl. von akṣi) (n. 3/3). Yajatrāḥ: die Verehrungswürdigen, Opferwürdigen (Vok.) (m. 8/3). Sthiraiḥ: mit festen (Instr. Pl. von sthira) (n. 3/3). Aṅgaiḥ: mit den Gliedern (Instr. Pl. von aṅga) (n. 3/3). Tuṣṭuvāṃsaḥ: die Lobpreisenden (Perfekt-Partizip von √stu) (m. 1/3). Tanūbhiḥ: mit den Körpern (Instr. Pl. von tanū) (f. 3/3). Vyaśema: √aś (erreichen, geniessen) wir möchten erlangen (Optativ) (vidhiliṅ I/3). Devahitaṃ: das von den Göttern Bestimmte/Gewährte (n. 2/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 2/1). Āyuḥ: beweglich, lebendig, Langlebigkeit, Lebensspanne, Lebenskraft (n. 2/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Na: nicht (avy.). Indro (m. 1/1) Vṛddhaśravāḥ: von altem/gewachsenem Ruhm (vṛddha + śravas) (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Pūṣā: Pūṣan, vedischer Sonnengott, Nährer, Beschützer der Wege (m. 1/1). Viśvavedāḥ: der Allwissende (viśva + vedas) (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Tārkṣyo: Tārkṣya, vedische Gottheit, später mit Garuḍa identifiziert (m. 1/1). Ariṣṭanemiḥ: mit unversehrter Radfelge (ariṣṭa + nemi), Beiname des Tārkṣya (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). No: uns, für uns (enklitisches Pronomen, Dat./Akk./Gen. Pl. von vayam) (4/3). Bṛhaspatiḥ: der erhabene Herr, der Herr der Weisheit, der Lehrer der Götter (m. 1/1). Dadhātu: √dhā (setzen, geben) er möge gewähren (Imperativ) (loṭ III/1). Ketavo (m. 1/3) Aruṇāsaḥ: sonnenrot, rötlich (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Ṛṣayo: die Ṛṣis (Nom. Pl.) (m. 1/3). Vātaraśanāḥ: windgegürtet (Nom. Pl. m., vāta+raśana) (m. 1/3). Pratiṣṭhāṃśatadhā Hi: denn, wahrlich (avy.). Samāhitāso: versammelt, vereint (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Sahasradhāyasam Śivā: guenstig, guetig, gnaedig, heilbringend (Adjektiv) (f. 1/3). Naśśantamā Bhavantu: moegen sie sein (Imp. 3. Pl., von √bhū) (loṭ III/3). Divyā: die himmlischen (Nom. Pl.) (f. 1/3). Āpa: die Wasser (Nom. Pl., von āpaḥ) (f. 1/3). Oṣadhayaḥ: Heilkräuter, Pflanzen (Plural) (f. 1/3). Sumṛḍīkā: die gnaedige, huldvolle (f. 1/1). Sarasvati Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Vyoma: der Himmel, der Aether (n. 1/1). Sandṛśi (leṭ III/1)

यो॑ऽपां पुष्पं॒ वेद॑ । पुष्प॑वान् प्र॒जावान् पशु॒मान् भ॑वति । च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पां पुष्पम् । पुष्प॑वान् प्र॒जावान् पशु॒मान् भ॑वति । य ए॒वं वेद॑ । यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । अ॒ग्निर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । योऽग्नेरा॒यतनं॒ वेद॑

yo̍'pāṃ puṣpa̱ṃ veda̍ । puṣpa̍vān pra̱jāvān paśu̱mān bha̍vati । ca̱ndramā̱ vā a̱pāṃ puṣpam । puṣpa̍vān pra̱jāvān paśu̱mān bha̍vati । ya e̱vaṃ veda̍ । yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । a̱gnirvā a̱pāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । yo'gnerā̱yatana̱ṃ veda̍

Wer die Blüte der Wasser kennt, wird blütenreich, nachkommenreich, viehreich. Der Mond ist fürwahr die Blüte der Wasser; blütenreich, nachkommenreich, viehreich wird - wer dies so weiß. Wer die Wohnstätte der Wasser kennt, erhält eine Wohnstätte. Agni ist fürwahr die Wohnstätte der Wasser; er erhält eine Wohnstätte. Wer die Wohnstätte Agnis kennt,

Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apāṃ: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Puṣpaṃ: Blüte (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Puṣpavān: blütenreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Prajāvān: nachkommenreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Paśumān: viehreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Candramā: der Mond (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apāṃ: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Puṣpam: Blüte (Nom. Sg. n., Praedikatsnomen) (n. 1/1). Puṣpavān: blütenreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Prajāvān: nachkommenreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Paśumān: viehreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Agneḥ: Agnis (Gen. Sg.) (m. 6/1). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

आ॒यत॑नवान् भवति । आपो॒ वा अ॒ग्नेरा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । य ए॒वं वेद॑ । यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । वा॒युर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । यो वा॒योरा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति

ā̱yata̍navān bhavati । āpo̱ vā a̱gnerā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । ya e̱vaṃ veda̍ । yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । vā̱yurvā a̱pāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । yo vā̱yorā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati

erhält eine Wohnstätte. Die Wasser sind fürwahr die Wohnstätte Agnis; er erhält eine Wohnstätte - wer dies so weiß. Wer die Wohnstätte der Wasser kennt, erhält eine Wohnstätte. Vāyu ist fürwahr die Wohnstätte der Wasser; er erhält eine Wohnstätte. Wer die Wohnstätte Vāyus kennt, erhält eine Wohnstätte.

Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Agneḥ: Agnis (Gen. Sg.) (m. 6/1). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Vāyuḥ: Vāyu: der Windgott (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Yo: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Vāyor: Vāyus (Genitiv) (m. 6/1). Āyatanaṃ: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ).

आपो॒ वै वा॒योरा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । य ए॒वं वेद॑ । यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । अ॒सौ वै तप॑न्न॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । यो॑ऽमुष्य॒ तप॑त आ॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । आपो॒ वा अ॒मुष्य॒ तप॑त आ॒यत॑नम्

āpo̱ vai vā̱yorā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । ya e̱vaṃ veda̍ । yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । a̱sau vai tapa̍nna̱pāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । yo̍'muṣya̱ tapa̍ta ā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । āpo̱ vā a̱muṣya̱ tapa̍ta ā̱yata̍nam

Die Wasser sind fürwahr die Wohnstätte Vāyus; er erhält eine Wohnstätte - wer dies so weiß. Wer die Wohnstätte der Wasser kennt, erhält eine Wohnstätte. Jener Brennende dort ist fürwahr die Wohnstätte der Wasser; er erhält eine Wohnstätte. Wer die Wohnstätte jenes Brennenden kennt, erhält eine Wohnstätte. Die Wasser sind fürwahr die Wohnstätte jenes Brennenden.

Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Vāyor: Vāyus (Genitiv) (m. 6/1). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Asau: jener (m. 1/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Tapan: brennend, gluehend (Praes.Part. von √tap) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Amuṣya: jenes (Gen. Sg. von adas) (m. 6/1). Tapata: des Brennenden, der Sonne (Gen. Sg. Part. Praes. von √tap) (m. 6/1). Āyatanaṃ: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Amuṣya: jenes (Gen. Sg. von adas) (m. 6/1). Tapata: des Brennenden, der Sonne (Gen. Sg. Part. Praes. von √tap) (m. 6/1). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1).

आ॒यत॑नवान् भवति । य ए॒वं वेद॑ । यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । यश्च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । आपो॒ वै च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति

ā̱yata̍navān bhavati । ya e̱vaṃ veda̍ । yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । ca̱ndramā̱ vā a̱pāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । yaśca̱ndrama̍sa ā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । āpo̱ vai ca̱ndrama̍sa ā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati

er erhält eine Wohnstätte - wer dies so weiß. Wer die Wohnstätte der Wasser kennt, erhält eine Wohnstätte. Der Mond ist fürwahr die Wohnstätte der Wasser; er erhält eine Wohnstätte. Wer die Wohnstätte des Mondes kennt, erhält eine Wohnstätte. Die Wasser sind fürwahr die Wohnstätte des Mondes; er erhält eine Wohnstätte.

Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Candramā: der Mond (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Candramasa: des Mondes (Gen. Sg.) (m. 6/1). Āyatanaṃ: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Candramasa: des Mondes (Gen. Sg.) (m. 6/1). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ).

य ए॒वं वेद॑ । यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । नक्ष॑त्राणि॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । यो नक्ष॑त्राणामा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । आपो॒ वै नक्ष॑त्राणामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । य ए॒वं वेद॑

ya e̱vaṃ veda̍ । yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । nakṣa̍trāṇi̱ vā a̱pāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । yo nakṣa̍trāṇāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । āpo̱ vai nakṣa̍trāṇāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । ya e̱vaṃ veda̍

wer dies so weiß. Wer die Wohnstätte der Wasser kennt, erhält eine Wohnstätte. Die Sternbilder sind fürwahr die Wohnstätte der Wasser; er erhält eine Wohnstätte. Wer die Wohnstätte der Sternbilder kennt, erhält eine Wohnstätte. Die Wasser sind fürwahr die Wohnstätte der Sternbilder; er erhält eine Wohnstätte - wer dies so weiß.

Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Nakṣatrāṇi: die Sternbilder, Mondhäuser (n. 1/3). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Yo: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Nakṣatrāṇām: der Sternbilder, Mondhaeuser (Gen. Pl. n.) (n. 6/3). Āyatanaṃ: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Nakṣatrāṇām: der Sternbilder, Mondhaeuser (Gen. Pl. n.) (n. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति प॒र्जन्यो॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । यः प॒र्जन्य॑स्या॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । आपो॒ वै प॒र्जन्य॑स्या॒ऽऽयत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । य ए॒वं वेद॑ । यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑

yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda ̍ । ā̱yata̍navān bhavati pa̱rjanyo̱ vā a̱pāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । yaḥ pa̱rjanya̍syā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । āpo̱ vai pa̱rjanya̍syā̱''yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । ya e̱vaṃ veda̍ । yo̍'pāmā̱yata̍na̱ṃ veda̍

Wer die Wohnstätte der Wasser kennt, erhält eine Wohnstätte. Parjanya ist fürwahr die Wohnstätte der Wasser; er erhält eine Wohnstätte. Wer die Wohnstätte Parjanyas kennt, erhält eine Wohnstätte. Die Wasser sind fürwahr die Wohnstätte Parjanyas; er erhält eine Wohnstätte - wer dies so weiß. Wer die Wohnstätte der Wasser kennt,

Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Parjanyo: der Regengott, Donnerer und Befruchter. Gehört zu den zwölf Ādityas (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Parjanyasya: Parjanyas (Gen. Sg.) (m. 6/1). Āyatanaṃ: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Parjanyasya: Parjanyas (Gen. Sg.) (m. 6/1). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

आ॒यत॑नवान् भवति । सं॒व॒त्स॒रो वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । यस्सं॑वत्स॒रस्या॒यत॑नं॒ वेद॑ । आ॒यत॑नवान् भवति । आपो॒ वै सं॑वत्स॒रस्या॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवान् भवति । य ए॒वं वेद॑ । योऽप्सु नावं॒ प्रति॑ष्ठितां॒ वेद॑ । प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति

ā̱yata̍navān bhavati । sa̱ṃva̱tsa̱ro vā a̱pāmā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । yassa̍ṃvatsa̱rasyā̱yata̍na̱ṃ veda̍ । ā̱yata̍navān bhavati । āpo̱ vai sa̍ṃvatsa̱rasyā̱yata̍nam । ā̱yata̍navān bhavati । ya e̱vaṃ veda̍ । yo'psu nāva̱ṃ prati̍ṣṭhitā̱ṃ veda̍ । pratye̱va ti̍ṣṭhati

erhält eine Wohnstätte. Das Jahr ist fürwahr die Wohnstätte der Wasser; er erhält eine Wohnstätte. Wer die Wohnstätte des Jahres kennt, erhält eine Wohnstätte. Die Wasser sind fürwahr die Wohnstätte des Jahres; er erhält eine Wohnstätte - wer dies so weiß. Wer weiß, dass das Schiff im Wasser gegründet ist, steht selbst fest.

Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Saṃvatsaro: das Jahr (Nom.) (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apām: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Saṃvatsarasya: des Jahres (Gen.) (m. 6/1). Āyatanaṃ: die Wohnstätte, der Sitz (n. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Saṃvatsarasya: des Jahres (Gen.) (m. 6/1). Āyatanam: die Wohnstätte, der Sitz (n. 1/1). Āyatanavān: eine Wohnstaette besitzend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Yaḥ: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Apsu: im Wasser (ap: Wasser, Lokativ Plural) (f. 7/3). Nāvaṃ: das Schiff (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Pratiṣṭhitāṃ: gegruendet, verankert (Akk. Sg. f., Part. Perf. Pass. von prati-√sthā) (f. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Prati: zugewandt, entgegen (avy.). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Tiṣṭhati: √sthā (stehen) besteht, bleibt bestehen (laṭ).

इ॒मे वै लो॒का अ॒प्सु प्रति॑ष्ठिताः । तदे॒षाऽभ्यनूक्ता । अ॒पांरस॒मुद॑यंसन्न् । सूर्ये॑ शु॒क्रंस॒माभृ॑तम् । अ॒पांरस॑स्य॒ यो रसः॑ । तं वो॑ गृह्णाम्युत्त॒ममिति॑ । इ॒मे वै लो॒का अ॒पांरसः॑ । ते॑ऽमुष्मि॑न्नादि॒त्ये स॒माभृ॑ताः । जा॒नु॒द॒घ्नीमु॑त्तरवे॒दीङ्खा॒त्वा । अ॒पां पू॑रयि॒त्वा गु॑ल्फद॒घ्नम्

i̱me vai lo̱kā a̱psu prati̍ṣṭhitāḥ । tade̱ṣā'bhyanūktā । a̱pāṃrasa̱muda̍yaṃsann । sūrye̍ śu̱kraṃsa̱mābhṛ̍tam । a̱pāṃrasa̍sya̱ yo rasa̍ḥ । taṃ vo̍ gṛhṇāmyutta̱mamiti̍ । i̱me vai lo̱kā a̱pāṃrasa̍ḥ । te̍'muṣmi̍nnādi̱tye sa̱mābhṛ̍tāḥ । jā̱nu̱da̱ghnīmu̍ttarave̱dīṅkhā̱tvā । a̱pāṃ pū̍rayi̱tvā gu̍lphada̱ghnam

Diese Welten sind fürwahr im Wasser gegründet. Dazu gibt es diesen ausgesprochenen Vers: 'Der Wasser Essenz ist zusammengekommen, in der Sonne ist der lichte Glanz gesammelt; welches der Essenz der Wasser Essenz ist, das nehme ich als das Höchste von euch.' Diese Welten sind fürwahr die Essenz der Wasser; sie sind in jenem Āditya versammelt. Man grabe einen Altar von Kniehöhe im Norden und fülle ihn kniehoch mit Wasser,

Ime: diese (Nom. Pl. m., von idam) (m. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Lokā: die Welten (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Apsu: im Wasser (ap: Wasser, Lokativ Plural) (f. 7/3). Pratiṣṭhitāḥ: gegruendet, verankert (Nom. Pl. m., Part. Perf. Pass. von prati-√sthā) (m. 1/3). Tat: dieses (n. 1/1). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Abhyanūktā: ausgesprochen, rezitiert (Nom. Sg. f., Part. Perf. Pass. von abhi-anu-√vac) (f. 1/1). Apāṃ: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Rasam: die Essenz, den Saft (Acc. Sg.) (m. 2/1). Udayaṃsan: unklar - moeglich udayan (Part. Praes. "aufsteigend") + san (Part. Praes. von √as "seiend"), keine sichere Ableitung gefunden. Sūrye: in der Sonne (Lok. Sg. m.) (m. 7/1). Śukraṃ: hell, glaenzend, rein, klar (n. 1/1). Samābhṛtam: gesammelt, zusammengetragen (Nom. Sg. n., Part. Perf. Pass. von sam-ā-√bhṛ) (n. 1/1). Apāṃ: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Rasasya: der Essenz (Gen. Sg. m.) (m. 6/1). Yo: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Rasaḥ: Saft, Geschmack, Essenz (m. 1/1). Taṃ: ihn, den (Akk. von tad) (m. 2/1). Vo: euch (Dat./Akk. Pl. von yūyam, enklitisch) (6/3). Gṛhṇāmi: ich nehme, ich ergreife (1. Sg. Praes. von √grah) (laṭ). Uttamam: das höchste (n. 2/1). Iti: so, Zitatpartikel (avy.). Ime: diese (Nom. Pl. m., von idam) (m. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Lokā: die Welten (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Apāṃ: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Rasaḥ: Saft, Geschmack, Essenz (m. 1/1). Te: sie, dir (Nom. Pl. von tad / enklitisch) (m. 1/3). Amuṣmin: in jenem (Lok. Sg. m. von adas) (m. 7/1). Āditye: in der Sonne, im Āditya (Lok. Sg.) (m. 7/1). Samābhṛtāḥ: gesammelt, zusammengetragen (Nom. Pl. m., Part. Perf. Pass. von sam-ā-√bhṛ) (m. 1/3). Jānudaghnīm: knietief (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Uttaravedīm: der noerdliche (hoehere) Altar (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Khātvā: gegraben habend (Gerundium von √khan). Apāṃ: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Pūrayitvā: gefuellt habend (Gerundium Kausativ von √pṝ). Gulphadaghnam: knoecheltief (Akk. Sg. n.) (n. 2/1).

पुष्करपर्णैः पुष्करदण्डैः पुष्करैश्च॑ संस्ती॒र्य । तस्मि॑न्विहा॒यसे । अ॒ग्निं प्र॒णीयो॑पसमा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । कस्मात्प्रणी॒तेऽयम॒ग्निश्ची॒यते । साप्र॑णी॒तेऽयम॒प्सु ह्यय॑ञ्ची॒यते । अ॒सौ भुव॑ने॒प्यना॑हिताग्निरे॒ताः । तम॒भित॑ ए॒ता अ॒बीष्ट॑का॒ उप॑दधाति । अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्णमा॒सयोः । प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑

puṣkaraparṇaiḥ puṣkaradaṇḍaiḥ puṣkaraiśca̍ saṃstī̱rya । tasmi̍nvihā̱yase । a̱gniṃ pra̱ṇīyo̍pasamā̱dhāya̍ । bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti । kasmātpraṇī̱te'yama̱gniścī̱yate । sāpra̍ṇī̱te'yama̱psu hyaya̍ñcī̱yate । a̱sau bhuva̍ne̱pyanā̍hitāgnire̱tāḥ । tama̱bhita̍ e̱tā a̱bīṣṭa̍kā̱ upa̍dadhāti । a̱gni̱ho̱tre da̍rśapūrṇamā̱sayoḥ । pa̱śu̱ba̱ndhe cā̍turmā̱syeṣu̍

bestreue ihn mit Lotusblättern, Lotusstengeln und Lotusblüten; darauf, im Luftraum, führe man das Feuer hin und lege es nieder. Die Brahmankenner sagen: 'Wodurch wird dieses geführte Feuer aufgeschichtet? Es wird ohne Führung aufgeschichtet, denn es wird eben im Wasser aufgeschichtet.' Jener [Priester] dort, der [noch] kein Feuer errichtet hat, [legt] um dieses [Feuer] herum diese Ziegel; beim Agnihotra, bei Neu- und Vollmondopfer,

Puṣkaraparṇaiḥ: Lotusblatt (n. 3/3). Puṣkaradaṇḍaiḥ: Lotusstängel (m. 3/3). Puṣkaraiḥ: Lotus(blüte) (n. 3/3). Ca: und (avy.). Saṃstīrya: ausgebreitet habend, bestreut habend (Gerundium von sam + stṛ). Tasmin: darin, in jenem (Lok. Sg.) (n. 7/1). Vihāyase: weiter Luftraum, Atmosphäre (n. 7/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Praṇīya: vorführen, herbeiführen (pra + nī). Upasamādhāya: niederlegen, aufschichten (upa + sam + ā + dhā). Brahmavādino: Kenner/Redekundiger des Brahman (m. 1/3). Vadanti: sprechen, sagen (laṭ). Kasmāt: was (n. 5/1). Praṇīte: geführt, hergebracht (PPP von pra + nī) (m. 7/1). Ayam: dieser (m. 1/1). Agniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Cīyate: aufschichten, häufen (laṭ karmaṇi). Sā: sie, jene / satzeinleitendes Pronomen (Fem. Nom. Sg., Brāhmaṇa-Prosa-Stil) (f. 1/1). Apraṇīte: nicht geführt, nicht hergebracht (a-praṇīta) (m. 7/1). Ayam: dieser (m. 1/1). Apsu: Wasser (die Wasser) (f. 7/3). Hi: denn, wahrlich (avy.). Ayam: dieser (m. 1/1). Cīyate: aufschichten, häufen (laṭ karmaṇi). Asau: jener (m. 1/1). Bhuvane: Welt, Wesen (n. 7/1). Api: auch, sogar (avy.). Anāhitāgniḥ: einer, der das Feuer (noch) nicht eingerichtet hat (m. 1/1). Etāḥ: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 2/3). Tam: ihn, den (Akk. von tad) (m. 2/1). Abhita: ringsum, auf beiden Seiten (avy.). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 2/3). Abīṣṭakā: (ungeklärt - evtl. abhi+iṣṭakāḥ "die Ziegel betreffend" oder api+iṣṭakāḥ, siehe grammar-review-todo.md). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Agnihotre: Feueropfer, Brandopfer, geheiligtes Feuer (n. 7/1). Darśapūrṇamāsayoḥ: Neu- und Vollmondopfer (m. 7/2). Paśubandhe: Tieropfer (m. 7/1). Cāturmāsyeṣu: Viermonatsopfer (n. 7/3).

अथो॑ आहुः । सर्वे॑षु यज्ञक्र॒तुष्विति॑ । ए॒तद्ध॑ स्म॒ वा आ॑हुश्शण्डि॒लाः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । स॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । सं॒व॒त्स॒रं प्र॒त्यक्षे॑ण । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । सा॒वि॒त्रम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । अ॒मुमा॑दि॒त्यं प्र॒त्यक्षे॑ण । कम॒ग्निञ्चि॑नुते

atho̍ āhuḥ । sarve̍ṣu yajñakra̱tuṣviti̍ । e̱taddha̍ sma̱ vā ā̍huśśaṇḍi̱lāḥ । kama̱gniñci̍nute । sa̱tri̱yama̱gniñci̍nvā̱naḥ । sa̱ṃva̱tsa̱raṃ pra̱tyakṣe̍ṇa । kama̱gniñci̍nute । sā̱vi̱trama̱gniñci̍nvā̱naḥ । a̱mumā̍di̱tyaṃ pra̱tyakṣe̍ṇa । kama̱gniñci̍nute

beim Tieropfer und bei den Vierjahresopfern - so sagen sie auch, bei allen Opferriten. Dazu sagten fürwahr die Śāṇḍilyas: welches Feuer errichtet, wer das Satrī-Feuer errichtet? [Er errichtet] das Jahr durch unmittelbare Wahrnehmung. Welches Feuer errichtet, wer das Sāvitra-Feuer errichtet? [Er errichtet] jenen Āditya durch unmittelbare Wahrnehmung. Welches Feuer errichtet,

Atho: und auch, ferner (avy.). Āhuḥ: sie nennen, man sagt (3. Pl. Perf. von defektivem √ah 'sagen') (liṭ). Sarveṣu: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (m. 7/3). Yajñakratuṣu: Opferritus, Opferhandlung (m. 7/3). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Etat: dies (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Ha: fürwahr, gewiss (avy.). Sma: dann, dabei, ferner (Betonungspartikel) (avy.). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Āhuḥ: sie nennen, man sagt (3. Pl. Perf. von defektivem √ah 'sagen') (liṭ). Śāṇḍilāḥ: Angehöriger der Śāṇḍilya-Priesterlinie (m. 1/3). Kam: was (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: aufschichten, häufen (laṭ). Satriyam: zum Sattra (mehrtägigen Opferzug) gehörig (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichten, häufen (m. 1/1). Saṃvatsaraṃ: das Jahr (Nom.) (m. 2/1). Pratyakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (3/1). Kam: was (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: aufschichten, häufen (laṭ). Sāvitram: zu Savitṛ gehörig (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichten, häufen (m. 1/1). Amum: jenen (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Ādityaṃ: Sonne, Sonnengott, Nachkomme der Aditi (m. 2/1). Pratyakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (3/1). Kam: was (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: aufschichten, häufen (laṭ).

ना॒चि॒के॒तम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । प्रा॒णान्प्र॒त्यक्षे॑ण । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । चा॒तु॒हो॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । ब्रह्म॑ प्र॒त्यक्षे॑ण । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । वै॒श्व॒सृ॒जम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । शरी॑रं प्र॒त्यक्षे॑ण । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । उ॒पा॒नु॒वा॒क्य॑मा॒शुम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः

nā̱ci̱ke̱tama̱gniñci̍nvā̱naḥ । prā̱ṇānpra̱tyakṣe̍ṇa । kama̱gniñci̍nute । cā̱tu̱ho̱tri̱yama̱gniñci̍nvā̱naḥ । brahma̍ pra̱tyakṣe̍ṇa । kama̱gniñci̍nute । vai̱śva̱sṛ̱jama̱gniñci̍nvā̱naḥ । śarī̍raṃ pra̱tyakṣe̍ṇa । kama̱gniñci̍nute । u̱pā̱nu̱vā̱kya̍mā̱śuma̱gniñci̍nvā̱naḥ

wer das Nāciketa-Feuer errichtet? [Er errichtet] die Atemkräfte durch unmittelbare Wahrnehmung. Welches Feuer errichtet, wer das Cātuhotriya-Feuer errichtet? [Er errichtet] das Brahman durch unmittelbare Wahrnehmung. Welches Feuer errichtet, wer das Vaiśvasṛja-Feuer errichtet? [Er errichtet] den Körper durch unmittelbare Wahrnehmung. Welches Feuer errichtet, wer das Upānuvākya-, das Āśu-Feuer errichtet?

Nāciketam: zu Naciketas gehörig (das Nāciketa-Feuer) (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichten, häufen (m. 1/1). Prāṇān: Lebenshauch, Lebensatem (m. 2/3). Pratyakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (3/1). Kam: was (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: aufschichten, häufen (laṭ). Cātuhotriyam: die vier Hotṛ-Priester betreffend (das Cātuhotriya-Feuer) (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichten, häufen (m. 1/1). Brahma: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (n. 2/1). Pratyakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (3/1). Kam: was (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: aufschichten, häufen (laṭ). Vaiśvasṛjam: zu Viśvasṛj (dem All-Schöpfer) gehörig (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichten, häufen (m. 1/1). Śarīraṃ: Körper (n. 2/1). Pratyakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (3/1). Kam: was (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: aufschichten, häufen (laṭ). Upānuvākyam: zur Anuvākyā (Einladungsformel) gehörig (m. 2/1). Āśum: schnell (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichten, häufen (m. 1/1).

इ॒मान् लो॒कान्प्र॒त्यक्षे॑ण । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । इ॒ममा॑रुणकेतुकम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । य ए॒वासौ । इ॒तश्चा॒ऽमुत॑श्चाऽव्यतीप॒ती । तमिति॑ । योऽग्नेर्मि॑थू॒या वेद॑ । मि॒थु॒न॒वान्भ॑वति । आपो॒ वा अ॒ग्नेर्मि॑थू॒याः । मि॒थु॒न॒वान्भ॑वति । य ए॒वं वेद॑

i̱mān lo̱kānpra̱tyakṣe̍ṇa । kama̱gniñci̍nute । i̱mamā̍ruṇaketukama̱gniñci̍nvā̱naḥ । ya e̱vāsau । i̱taścā̱'muta̍ścā'vyatīpa̱tī । tamiti̍ । yo'gnermi̍thū̱yā veda̍ । mi̱thu̱na̱vānbha̍vati । āpo̱ vā a̱gnermi̍thū̱yāḥ । mi̱thu̱na̱vānbha̍vati । ya e̱vaṃ veda̍

[Er errichtet] diese Welten durch unmittelbare Wahrnehmung. Welches Feuer errichtet, wer dieses Āruṇaketuka-Feuer errichtet? [Er errichtet] eben jenen [Āditya], der von hier und von dort wechselweise auf- und untergeht - eben diesen. Wer die Paarung Agnis kennt, wird paarungsfähig; die Wasser sind fürwahr die Paarung Agnis; er wird paarungsfähig - wer dies so weiß.

Imān: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (m. 2/3). Lokān: die Welten (Akk. Pl. m.) (m. 2/3). Pratyakṣeṇa: durch unmittelbare Wahrnehmung (Instr.) (3/1). Kam: was (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: aufschichten, häufen (laṭ). Imam: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (m. 2/1). Āruṇaketukam: zu Aruṇaketu gehörig (Name eines Feuers) (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichten, häufen (m. 1/1). Ya: welcher (m. 1/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Asau: jener (m. 1/1). Itas: von hier (avy.). Ca: und (avy.). Amutas: von dort (avy.). Ca: und (avy.). Vyatīpatī: (ungeklärt - evtl. Partizip zu vyati+√pat "wechselweise auf-/untergehen", aber -ī-Endung passt nicht zum erwarteten Nom.Sg.m. -an; siehe grammar-review-todo.md). Tam: ihn, den (Akk. von tad) (m. 2/1). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Yo: welcher (m. 1/1). Agneḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 6/1). Mithūyā: der Zwiefache, Doppelte (Nom. Sg., von mithu/mithuna 'Paar') (f. 2/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Mithunavān: paarungsfähig, im Besitz einer Paarung (mithuna-vant) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Āpo: Wasser (die Wasser) (f. 1/3). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Agneḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 6/1). Mithūyāḥ: der Zwiefache, Doppelte (Nom. Sg., von mithu/mithuna 'Paar') (f. 1/3). Mithunavān: paarungsfähig, im Besitz einer Paarung (mithuna-vant) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ). Ya: welcher (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

आपो॒ वा इ॒दमा॑सन्त्सलि॒लमे॒व । स प्र॒जाप॑ति॒रेकः॑ पुष्करप॒र्णे सम॑भवत् । तस्यान्त॒र्मन॑सि काम॒स्सम॑वर्तत । इ॒दंसृ॑जेय॒मिति॑ । तस्मा॒द्यत्पुरु॑षो॒ म॑सभि॒गच्छ॑ति । तद्वा॒चा व॑दति । तत्कर्म॑णा करोति । तदे॒षाऽभ्यनूक्ता । काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑ । मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं यदासीत्

āpo̱ vā i̱damā̍santsali̱lame̱va । sa pra̱jāpa̍ti̱reka̍ḥ puṣkarapa̱rṇe sama̍bhavat । tasyānta̱rmana̍si kāma̱ssama̍vartata । i̱daṃsṛ̍jeya̱miti̍ । tasmā̱dyatpuru̍ṣo̱ ma̍sabhi̱gaccha̍ti । tadvā̱cā va̍dati । tatkarma̍ṇā karoti । tade̱ṣā'bhyanūktā । kāma̱stadagre̱ sama̍varta̱tādhi̍ । mana̍so̱ reta̍ḥ pratha̱maṃ yadāsīt

Die Wasser waren fürwahr dies alles, nur Flut. Prajāpati allein entstand auf einem Lotusblatt. In seinem Geist regte sich Begehren: 'Dies möchte ich erschaffen.' Deshalb, wonach ein Mensch im Geist strebt, das spricht er mit der Rede aus, das tut er mit der Tat - dazu gibt es diesen ausgesprochenen Vers: 'Das Begehren entstand zuerst darin, das war des Denkens erster Same,'

Āpo: Wasser (die Wasser) (f. 1/3). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Idam: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (n. 1/1). Āsan: sie waren (3.Pl.Impf. von √as) (laṅ). Salilam: Flut, Wassermasse (n. 1/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Sa: das (m. 1/1). Prajāpatiḥ: Prajāpati, Herr der Geschöpfe (m. 1/1). Ekaḥ: eins, ein (numeral). Puṣkaraparṇe: Lotusblatt (n. 7/1). Samabhavat: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṅ). Tasya: das (m. 6/1). Antar: innen, innerhalb, zwischen durch, hinein (avy.). Manasi: Geist, Sinn, Denken (n. 7/1). Kāmaḥ: Wunsch, Begehren, Trieb, Lust, Liebe (m. 1/1). Samavartata: sich drehen, entstehen, sein (mit sam: entstehen, sich einstellen) (laṅ). Idam: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (n. 2/1). Sṛjeyam: erschaffen, aussenden (vidhiliṅ). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Tasmāt: das (n. 5/1). Yat: welcher (n. 1/1). Puruṣo: Mensch, Mann, Person; der Puruṣa (m. 1/1). Masa: mit/im Geist (Instr. Sg., Oberflächenform evtl. verkürzt aus \"manasā\" -> \"masa\", siehe grammar-review-todo.md) (n. 3/1). Abhigacchati: herangehen, erreichen, streben nach (abhi + √gam) (laṭ). Tat: das (n. 2/1). Vācā: Rede, Wort, Stimme (f. 3/1). Vadati: sprechen, sagen (laṭ). Tat: das (n. 2/1). Karmaṇā: Handlung, Tat, Werk, Ritual (n. 3/1). Karoti: machen, tun (laṭ). Tat: das (n. 1/1). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Abhyanūktā: ausgesprochen, rezitiert (Nom. Sg. f., Part. Perf. Pass. von abhi-anu-√vac) (f. 1/1). Kāmaḥ: Wunsch, Begehren, Trieb, Lust, Liebe (m. 1/1). Tat: das (n. 1/1). Agre: Spitze, Anfang (Lok. agre: am Anfang) (n. 7/1). Samavartata: sich drehen, entstehen, sein (mit sam: entstehen, sich einstellen) (laṅ). Adhi: darüber hinaus, aus (avy.). Manaso: Geist, Sinn, Denken (n. 6/1). Retaḥ: Guss, Strom, Same, Samenerguss (n. 1/1). Prathamaṃ: erster (n. 1/1). Yat: welcher (n. 1/1). Āsīt: er/es war (laṅ).

स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ नि॑रविन्दन्न् । हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षेति॑ । उपै॑न॒न्तदुप॑नमति । यत्का॑मो॒ भव॑ति । य ए॒वं वेद॑ । स तपो॑ऽतप्यत । स तप॑स्त॒प्त्वा । शरी॑रमधूनुत । तस्य॒ यन्मां॒समासीत् । ततो॑ऽरु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒ना ऋष॑य॒ उद॑तिष्ठन्न्

sa̱to bandhu̱masa̍ti̱ ni̍ravindann । hṛ̱di pra̱tīṣyā̍ ka̱vayo̍ manī̱ṣeti̍ । upai̍na̱ntadupa̍namati । yatkā̍mo̱ bhava̍ti । ya e̱vaṃ veda̍ । sa tapo̍'tapyata । sa tapa̍sta̱ptvā । śarī̍ramadhūnuta । tasya̱ yanmā̱ṃ̱samāsīt । tato̍'ru̱ṇāḥ ke̱tavo̱ vāta̍raśa̱nā ṛṣa̍ya̱ uda̍tiṣṭhann

'das Band des Seienden im Nichtseienden fanden, im Herzen suchend, die weisen Seher.' Nach diesem [Begehren] richtet sich, wonach [der Mensch] verlangt - wer dies so weiß. Er übte Askese, und nachdem er Askese geübt hatte, schüttelte er seinen Leib. Von dem, was sein Fleisch war, erhoben sich die rötlichen, bannergleichen, windgegürteten Ṛṣis;

Sato: das Seiende, die Wahrheit, das wahre Sein. (n. 6/1). Bandhum: Band, Verwandtschaft, Verbindung (m. 2/1). Asati: das Nicht-Seiende (n. 7/1). Niravindann: fanden (3. Pl. Imperfekt von nir+vid) (laṅ III/3). Hṛdi: Herz (n. 7/1). Pratīṣyā: suchend, sich zuwendend (Gerundium von prati+i). Kavayo: Dichter, Sänger, Poet (m. 1/3). Manīṣā: Weisheit, Einsicht, Verstand (f. 3/1). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Upa: her, herzu ; dazu, ferner, in der Nähe von; Neben-, Unter- zu, nach, bei, neben unter, weniger als ; auf, in, über, mehr als ; mit, gemäßig (avy.). Enam: ihn, es (enklitisches Pronomen, nur Akkusativ) (m. 2/1). Tat: das (n. 1/1). Upanamati: nähert sich, wendet sich zu (3. Sg. Praesens von upa+nam) (laṭ I/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (sam.). Kāmo: Wunsch, Begehren, Trieb, Lust, Liebe (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ I/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ I/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Tapaḥ: Askese, Glut (n. 2/1). Atapyata: übte Askese, erhitzte sich (3. Sg. Imperfekt Medium von tap) (laṅ III/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Tapaḥ: Askese, Glut (n. 2/1). Taptvā: nachdem er Askese geübt hatte (Gerundium von tap). Śarīram: Körper (n. 2/1). Adhūnuta: schüttelte (3. Sg. Imperfekt Medium von dhū) (laṅ III/1). Tasya: das (m. 6/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Māṃsam: Fleisch (n. 1/1). Āsīt: war (3. Sg. Imperfekt von as) (laṅ III/1). Tataḥ: dieses, von da her, dahin, darauf, alsdann, danach (avy.). Aruṇāḥ: rötlich, morgenrot (m. 1/3). Ketavaḥ: Banner, Zeichen (m. 1/3). Vātaraśanā: windgegürtet (vāta Wind + raśanā Guertel) (m. 1/3). Ṛṣayaḥ: Seher, Ṛṣi (m. 1/3). Udatiṣṭhann: erhoben sich, standen auf (3. Pl. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/3).

ये नखाः । ते वै॑खान॒साः । ये वालाः । ते वा॑लखि॒ल्याः । यो रसः॑ । सो॑ऽपाम् । अ॒न्त॒र॒तः कू॒र्मं भू॒तंसर्प॑न्तम् । तम॑ब्रवीत् । मम॒ वैत्वङ्मां॒सा । सम॑भूत्

ye nakhāḥ । te vai̍khāna̱sāḥ । ye vālāḥ । te vā̍lakhi̱lyāḥ । yo rasa̍ḥ । so̍'pām । a̱nta̱ra̱taḥ kū̱rmaṃ bhū̱taṃsarpa̍ntam । tama̍bravīt । mama̱ vaitvaṅmā̱ṃ̱sā । sama̍bhūt

was seine Nägel waren, das wurden die Vaikhānasas; was seine Haare waren, das wurden die Vālakhilyas; was die Essenz war, das [wurde] das Wasser. Darin, [im Wasser,] eine Schildkröte kriechend, sprach er zu ihr: 'Meine Haut und mein Fleisch bist du fürwahr geworden.'

Ye: welcher (m. 1/3). Nakhāḥ: Nagel, Kralle (m. 1/3). Te: das (m. 1/3). Vaikhānasāḥ: Vaikhānasa (Klasse von Einsiedler-Weisen) (m. 1/3). Ye: welcher (m. 1/3). Vālāḥ: Haar (m. 1/3). Te: das (m. 1/3). Vālakhilyāḥ: Vālakhilya (Klasse daumengrosser Weiser) (m. 1/3). Yo: welcher (Nom. Sg. m. Relativpronomen) (m. 1/1). Rasaḥ: Saft, Geschmack, Essenz (m. 1/1). Saḥ: er (Nom. Sg. von tad) (m. 1/1). Apām: Wasser (die Wasser) (f. 6/3). Antarataḥ: von innen her, inmitten (mit Genitiv: inmitten von) (avy.). Kūrmaṃ: Schildkröte (m. 2/1). Bhūtaṃ: geworden, vergangen; Wesen, Geschöpf (m. 2/1). Sarpantam: kriechend (Partizip Praesens von sṛp) (m. 2/1). Tam: ihn, den (Akk. von tad) (m. 2/1). Abravīt: √brū (sprechen) er sprach (laṅ III/1). Mama: mein, mir (6/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Tvaṅmāṃsā: aus Haut und Fleisch bestehend (Bahuvrīhi: tvac Haut + māṃsa Fleisch) (f. 1/1). Samabhūt: wurde (3. Sg. Wurzelaorist von bhū) (luṅ III/1).

नेत्यब्रवीत्।पूर्व॑मे॒वाहमि॒हास॒निति॑ । तत्पुरु॑षस्य पुरुष॒त्वम् । स स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः । स॒ह॒स्स्रा॒क्षस्स॒हस्र॑पात् । भू॒त्वोद॑तिष्ठत् । तम॑ब्रवीत्।ह् । त्वं वै पूर्वं॑सम॑भूः । त्वमि॒दं पूर्वः॑ कुरु॒ष्वेति॑ । स इ॒त आ॒दायापः॑ ।

netyabravīt।pūrva̍me̱vāhami̱hāsa̱niti̍ । tatpuru̍ṣasya puruṣa̱tvam । sa sa̱hasra̍śīrṣā̱ puru̍ṣaḥ । sa̱has̱srā̱kṣassa̱hasra̍pāt । bhū̱tvoda̍tiṣṭhat । tama̍bravīt।h । tvaṃ vai pūrvaṃ̍sama̍bhūḥ । tvami̱daṃ pūrva̍ḥ kuru̱ṣveti̍ । sa i̱ta ā̱dāyāpa̍ḥ ।

Sie sprach: 'Nein - schon zuvor war ich hier.' Das ist des Puruṣa Puruṣa-Sein. Er, der tausendköpfige, tausendäugige, tausendfüßige Puruṣa, erhob sich; zu ihm sprach er: 'Du warst fürwahr zuerst; du gestalte hier zuerst dies.' Er nahm von hier Wasser

Na: nicht, nein (avy.). Iti: so, [Zitatpartikel] (avy.). Abravīt: √brū (sprechen) sie/er sprach (laṅ III/1). Pūrvam: zuvor, zuerst, vorher (n. 2/1). Eva: eben, gerade, nur, wirklich (avy.). Aham: ich (1/1). Iha: hier (avy.). Āsam: √as (sein) ich war (laṅ III/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Tat: das (n. 1/1). Puruṣasya: Mensch, Mann, Person; der Puruṣa (m. 6/1). Puruṣatvam: Puruṣa-Sein, Personhaftigkeit (Abstraktum mit -tva-Suffix) (n. 1/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Sahasraśīrṣā: tausendköpfig (Bahuvrīhi, Zitat-Anklang an RV 10.90.1 Puruṣasūkta) (m. 1/1). Puruṣaḥ: Mensch, Mann, Person; der Puruṣa (m. 1/1). Sahasrākṣaḥ: tausendäugig; der Tausendäugige (m. 1/1). Sahasrapāt: tausendfuessig (RV 10.90.1) (m. 1/1). Bhūtvā: √bhū (sein, werden) geworden seiend (avy.). Udatiṣṭhat: erhob sich, stand auf (3. Sg. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/1). Tam: ihn (Akk.) (m. 2/1). Abravīt: √brū (sprechen) er sprach (laṅ III/1). Tvaṃ: Du (1/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Pūrvaṃ: zuvor, zuerst, vorher (n. 2/1). Samabhūḥ: du wurdest (2. Sg. Wurzelaorist von sam+bhū) (luṅ II/1). Tvam: Du (1/1). Idaṃ: dieser, diese, dieses (Demonstrativpronomen) (n. 2/1). Pūrvaḥ: der erste, vordere (numeral). Kuruṣva: mache! (Imperativ von √kṛ) (loṭ II/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Ita: von hier (Adverb, = itaḥ). Ādāya: ā- (heran, zu) √dā (geben) genommen habend, empfangen habend (avy.). Apaḥ: Wasser (die Wasser) (f. 2/3).

अ॒ञ्ज॒लिना॑ पु॒रस्ता॑दु॒पाद॑धात् । ए॒वाह्ये॒वेति॑ । तत॑ आदि॒त्य उद॑तिष्ठत् । सा प्राची॒ दिक् । अथा॑ऽरु॒णः । के॒तुर्द॑क्षिण॒त उ॒पाद॑धात् । ए॒वाह्यग्न॒ इति॑ । ततो॑ वा अ॒ग्निरुद॑तिष्ठत् । सा द॑क्षि॒णा दिक् । अथा॑रु॒णः के॒तुः प॒श्चादु॒पद॑धात् । ए॒वाहि वायो॒ इति॑

a̱ñja̱linā̍ pu̱rastā̍du̱pāda̍dhāt । e̱vāhye̱veti̍ । tata̍ ādi̱tya uda̍tiṣṭhat । sā prācī̱ dik । athā̍'ru̱ṇaḥ । ke̱turda̍kṣiṇa̱ta u̱pāda̍dhāt । e̱vāhyagna̱ iti̍ । tato̍ vā a̱gniruda̍tiṣṭhat । sā da̍kṣi̱ṇā dik । athā̍ru̱ṇaḥ ke̱tuḥ pa̱ścādu̱pada̍dhāt । e̱vāhi vāyo̱ iti̍

und legte es mit der hohlen Hand im Osten nieder [mit den Worten]: 'So sei es fürwahr!' Da erhob sich der Āditya - das ist die östliche Richtung. Sodann legte der Aruṇa-Ketu [das Wasser] im Süden nieder [mit den Worten]: 'So sei es fürwahr, o Agni!' Da erhob sich fürwahr Agni - das ist die südliche Richtung. Sodann legte der Aruṇa-Ketu [es] im Westen nieder [mit den Worten]: 'So sei es fürwahr, o Vāyu!'

Añjalinā: hohle Hand, Handmulde (zum Wasserschoepfen) (m. 3/1). Purastāt: von vorne, von Osten (avy.). Upādadhāt: legte nieder (3. Sg. Imperfekt von upa+ā+dhā) (laṅ III/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āhi: komm! (2. Sg. Imperativ von ā+i; ritualformelhaft, im Kontext frei mit "so sei es" uebersetzt) (loṭ II/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Tata: dieses, von da her, dahin, darauf, alsdann, danach (avy.). Āditya: Sonne, Sonnengott, Nachkomme der Aditi (m. 1/1). Udatiṣṭhat: erhob sich, stand auf (3. Sg. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/1). Sā: sie, jene / satzeinleitendes Pronomen (Fem. Nom. Sg., Brāhmaṇa-Prosa-Stil) (f. 1/1). Prācī: oestlich (f. von prāñc) (f. 1/1). Dik: Himmelsgegend, Zone, Richtung, Gegend, Ort, Raum, Hinweis, Andeutung, Art (f. 1/1). Athā: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Aruṇaḥ: der rötliche, goldgelbe (Nom. Sg. von aruṇa) (m. 1/1). Ketur: Banner, Zeichen (m. 1/1). Dakṣiṇata: von rechts/von Sueden (Adv.) (avy.). Upādadhāt: legte nieder (3. Sg. Imperfekt von upa+ā+dhā) (laṅ III/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āhi: komm! (2. Sg. Imperativ von ā+i; ritualformelhaft, im Kontext frei mit "so sei es" uebersetzt) (loṭ II/1). Agna: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 8/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Tato: dieses, von da her, dahin, darauf, alsdann, danach (avy.). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Agnir: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Udatiṣṭhat: erhob sich, stand auf (3. Sg. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/1). Sā: sie, jene / satzeinleitendes Pronomen (Fem. Nom. Sg., Brāhmaṇa-Prosa-Stil) (f. 1/1). Dakṣiṇā: im Süden (dakṣiṇā: nach/im Süden) (f. 1/1). Dik: Himmelsgegend, Zone, Richtung, Gegend, Ort, Raum, Hinweis, Andeutung, Art (f. 1/1). Athā: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Ruṇaḥ: der rötliche, goldgelbe (Nom. Sg. von aruṇa) (m. 1/1). Ketuḥ: Banner, Zeichen (m. 1/1). Paścād: danach, hinterher, im Westen (avy.). Upadadhāt: legte nieder (3. Sg. Imperfekt von upa+ā+dhā) (laṅ III/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āhi: komm! (2. Sg. Imperativ von ā+i; ritualformelhaft, im Kontext frei mit "so sei es" uebersetzt) (loṭ II/1). Vāyo: Wind; Vāyu, der Windgott (m. 8/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.).

ततो॑ वा॒युरुद॑तिष्ठत् । सा प्र॒तीची॒ दिक् । अथा॑रु॒णः के॒तुरु॑त्तर॒त उ॒पाद॑धात् । ए॒वाहीन्द्रेति॑ । ततो॒ वा इन्द्र॒ उद॑तिष्ठत् । सोदी॑ची॒ दिक् । अथा॑रु॒णः के॒तुर्म॑ध्य उ॒पाद॑धात् । ए॒वाहि पूष॒न्निति॑ । ततो॒ वै पू॒षोद॑तिष्ठत् । सेयन्दिक्

tato̍ vā̱yuruda̍tiṣṭhat । sā pra̱tīcī̱ dik । athā̍ru̱ṇaḥ ke̱turu̍ttara̱ta u̱pāda̍dhāt । e̱vāhīndreti̍ । tato̱ vā indra̱ uda̍tiṣṭhat । sodī̍cī̱ dik । athā̍ru̱ṇaḥ ke̱turma̍dhya u̱pāda̍dhāt । e̱vāhi pūṣa̱nniti̍ । tato̱ vai pū̱ṣoda̍tiṣṭhat । seyandik

Da erhob sich Vāyu - das ist die westliche Richtung. Sodann legte der Aruṇa-Ketu [es] im Norden nieder [mit den Worten]: 'So sei es fürwahr, o Indra!' Da erhob sich fürwahr Indra - das ist die nördliche Richtung. Sodann legte der Aruṇa-Ketu [es] in der Mitte nieder [mit den Worten]: 'So sei es fürwahr, o Pūṣan!' Da erhob sich fürwahr Pūṣan - das ist diese [mittlere] Richtung.

Tato: dann (avy.). Vāyuḥ: Wind; Vāyu, der Windgott (m. 1/1). Udatiṣṭhat: erhob sich, stand auf (3. Sg. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/1). Sā: sie, zusammen mit (f. 1/1). Pratīcī: westlich (f. von pratyañc) (f. 1/1). Dik: Himmelsgegend, Zone, Richtung, Gegend, Ort, Raum, Hinweis, Andeutung, Art (f. 1/1). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Aruṇaḥ: der rötliche, goldgelbe (Nom. Sg. von aruṇa) (m. 1/1). Ketuḥ: Banner, Zeichen (m. 1/1). Uttarataḥ: von oben/von Norden (Adv.) (avy.). Upādadhāt: legte nieder (3. Sg. Imperfekt von upa+ā+dhā) (laṅ III/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āhi: komm! (2. Sg. Imperativ von ā+i; ritualformelhaft, im Kontext frei mit "so sei es" uebersetzt) (loṭ II/1). Indra: o Indra (Vok. Sg.) (m. 8/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Tato: dann (avy.). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Indra: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (m. 1/1). Udatiṣṭhat: erhob sich, stand auf (3. Sg. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/1). Sā: sie, zusammen mit (f. 1/1). Udīcī: nördlich (f. von udañc) (f. 1/1). Dik: Himmelsgegend, Zone, Richtung, Gegend, Ort, Raum, Hinweis, Andeutung, Art (f. 1/1). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Aruṇaḥ: der rötliche, goldgelbe (Nom. Sg. von aruṇa) (m. 1/1). Ketuḥ: Banner, Zeichen (m. 1/1). Madhya: Mitte, mittlerer (unklare Kasusform in dieser Formel). Upādadhāt: legte nieder (3. Sg. Imperfekt von upa+ā+dhā) (laṅ III/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āhi: komm! (2. Sg. Imperativ von ā+i; ritualformelhaft, im Kontext frei mit "so sei es" uebersetzt) (loṭ II/1). Pūṣan: Pūṣan (vedische Gottheit) (m. 8/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Tato: dann (avy.). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Pūṣā: Pūṣan, vedischer Sonnengott, Nährer, Beschützer der Wege (m. 1/1). Udatiṣṭhat: erhob sich, stand auf (3. Sg. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/1). Sā: sie, zusammen mit (f. 1/1). Iyam: diese (Nom. Sg. f. von idam) (f. 1/1). Dik: Himmelsgegend, Zone, Richtung, Gegend, Ort, Raum, Hinweis, Andeutung, Art (f. 1/1).

अथा॑रु॒णः के॒तुरु॒परि॑ष्टादु॒पाद॑धात् । ए॒वाहि दे॒वा हति॑ । ततो॑ देवमनु॒ष्याः पि॒तरः॑ । ग॒न्ध॒र्वा॒प्स॒रस॒श्चोद॑तिष्ठन्न् । सोर्ध्वा दिक् । या वि॒प्रुषो॑ वि॒परा॑पतन्न् । ताभ्योऽसु॑रा॒ रक्षां॑सि पिशा॒चाश्चोद॑तिष्ठन्न् । तस्मा॒त्ते परा॑भवन्न् । वि॒प्रुड्भ्यो॒ हि ते सम॑भवन्न् । तदे॒षाभ्यनूक्ता

athā̍ru̱ṇaḥ ke̱turu̱pari̍ṣṭādu̱pāda̍dhāt । e̱vāhi de̱vā hati̍ । tato̍ devamanu̱ṣyāḥ pi̱tara̍ḥ । ga̱ndha̱rvā̱psa̱rasa̱ścoda̍tiṣṭhann । sordhvā dik । yā vi̱pruṣo̍ vi̱parā̍patann । tābhyo'su̍rā̱ rakṣāṃ̍si piśā̱cāścoda̍tiṣṭhann । tasmā̱tte parā̍bhavann । vi̱pruḍbhyo̱ hi te sama̍bhavann । tade̱ṣābhyanūktā

Sodann legte der Aruṇa-Ketu [es] oben nieder [mit den Worten]: 'So sei es fürwahr, ihr Götter!' Da erhoben sich die Götter, die Menschen, die Väter, die Gandharvas und Apsaras - das ist die obere Richtung. Die Tropfen, die daneben fielen - aus ihnen erhoben sich die Asuras, die Rakṣas und Piśācas; deshalb unterlagen sie, denn sie entstanden aus den herabgetropften [Resten]. Dazu gibt es diesen ausgesprochenen Vers:

Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Aruṇaḥ: der rötliche, goldgelbe (Nom. Sg. von aruṇa) (m. 1/1). Ketuḥ: Banner, Zeichen (m. 1/1). Upariṣṭāt: von oben (Adv.) (avy.). Upādadhāt: legte nieder (3. Sg. Imperfekt von upa+ā+dhā) (laṅ III/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āhi: komm! (2. Sg. Imperativ von ā+i; ritualformelhaft, im Kontext frei mit "so sei es" uebersetzt) (loṭ II/1). Devāḥ: Gott, Gottheit, Deva (m. 8/3). Hati Tato: dann (avy.). Devamanuṣyāḥ: Götter-und-Menschen (Dvandva, Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Pitaraḥ: die Väter, Vorväter, Ahnen (Nom. Pl. von pitṛ) (m. 1/3). Gandharvāpsarasaḥ: Gandharvas-und-Apsaras (Dvandva, Nom. Pl.) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Udatiṣṭhan: erhoben sich, standen auf (3. Pl. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/3). Sā: sie, zusammen mit (f. 1/1). Ūrdhvā: aufwärts gerichtet (f. 1/1). Dik: Himmelsgegend, Zone, Richtung, Gegend, Ort, Raum, Hinweis, Andeutung, Art (f. 1/1). Yā: welche (Relativpronomen, fem. Nom. Sg.) (f. 1/3). Vipruṣaḥ: Tropfen (Nom. Pl. von vipruṣ) (f. 1/3). Viparāpatann: fielen ab, fielen daneben (3. Pl. Imperfekt von parā+pat) (laṅ III/3). Tābhyaḥ: von ihnen (Abl. Pl. f. von tad) (f. 5/3). Asurāḥ: mächtiger Herr, Asura (m. 1/3). Rakṣāṃsi: die Rakṣas, Dämonen (Nom. Pl. n. von rakṣas) (n. 1/3). Piśācāḥ: die Piśācas, Dämonen (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Udatiṣṭhan: erhoben sich, standen auf (3. Pl. Imperfekt von ud+sthā) (laṅ III/3). Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus. Te: sie, dir (Nom. Pl. von tad / enklitisch) (m. 1/3). Parābhavann: unterlagen, gingen zugrunde (3. Pl. Imperfekt von parā+bhū) (laṅ III/3). Vipruḍbhyaḥ: von den Tropfen (Abl. Pl. von vipruṣ) (f. 5/3). Hi: denn, wahrlich (avy.). Te: sie, dir (Nom. Pl. von tad / enklitisch) (m. 1/3). Samabhavann: entstanden, wurden (3. Pl. Imperfekt von sam+bhū) (laṅ III/3). Tad: das (n. 2/1). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Abhyanūktā: ausgesprochen, rezitiert (Nom. Sg. f., Part. Perf. Pass. von abhi-anu-√vac) (f. 1/1).

आपो॑ ह॒ यद्बृ॑ह॒तीर्गर्म॒मायन्न्॑ । दक्ष॒न्दधा॑ना ज॒नय॑न्तीस्स्वयं॒भुम् । तत॑ इ॒मेध्यसृज्यन्त॒ सर्गाः । अद्भ्यो॒ वा इ॒दं सम॑भूत् । तस्मा॑दि॒दंसर्वं॒ ब्रह्म॑ स्वयं॒भ्विति॑ । तस्मा॑दि॒दंसर्वं॒ शिथि॑लमि॒वाऽध्रुव॑मिवाभवत् । प्र॒जाप॑ति॒र्वाव तत् । आ॒त्मना॒त्मानं॑ वि॒धाय॑ । तदे॒वानु॒प्रावि॑शत् । तदे॒षाभ्यनूक्ता

āpo̍ ha̱ yadbṛ̍ha̱tīrgarma̱māyann̍ । dakṣa̱ndadhā̍nā ja̱naya̍ntīssvaya̱ṃbhum । tata̍ i̱medhyasṛjyanta̱ sargāḥ । adbhyo̱ vā i̱daṃ sama̍bhūt । tasmā̍di̱daṃsarva̱ṃ brahma̍ svaya̱ṃbhviti̍ । tasmā̍di̱daṃsarva̱ṃ̱ śithi̍lami̱vā'dhruva̍mivābhavat । pra̱jāpa̍ti̱rvāva tat । ā̱tmanā̱tmāna̍ṃ vi̱dhāya̍ । tade̱vānu̱prāvi̍śat । tade̱ṣābhyanūktā

'Als die hohen Wasser zum Gharma-Opfer kamen, die Kraft empfangend, die den Selbstentstandenen gebar' - daraus wurden diese Schöpfungen erschaffen. Aus den Wassern fürwahr entstand dieses Alles; deshalb ist dieses Alles das Brahman, der Selbstentstandene. Deshalb wurde dieses Alles gleichsam locker, gleichsam unbeständig. Prajāpati fürwahr war das; nachdem er sich selbst durch sich selbst gestaltet hatte, drang er eben in dies ein. Dazu gibt es diesen ausgesprochenen Vers:

Āpaḥ: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Ha: fürwahr, gewiss (avy.). Yat: welches, dass (Nom./Akk. Sg. n. von yad, hier konjunktional) (avy.). Bṛhatīḥ: die grossen, hohen (Nom. Pl. f. von bṛhatī) (f. 1/3). Garmam: das Gharma-Opfer, den heissen Trank (Akk. Sg.) (m. 2/1). Āyann: sie gingen, kamen (3. Pl. Imperfekt von ā+i) (laṅ III/3). Dakṣam: die Kraft, das Koennen (Akk. Sg.) (m. 2/1). Dadhānāḥ: tragend (Nom. Pl. f. Partizip Praes. Med. von √dhā) (f. 1/3). Janayantīḥ: erzeugend, gebaerend (Nom. Pl. f. Partizip Praes. Akt. von jan, Kausativ) (f. 1/3). Svayaṃbhum: den Selbstentstandenen (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Tataḥ: dieses, von da her, dahin, darauf, alsdann, danach (avy.). Ime: diese (Nom. Pl. m., von idam) (m. 1/3). Adhyasṛjyanta: wurden erschaffen, entstanden darauf (3. Pl. Imperfekt Passiv von adhi+sṛj) (laṅ karmaṇi III/3). Sargāḥ: die Schoepfungen (Nom. Pl. m. von sarga) (m. 1/3). Adbhyo: aus den Wassern (Abl. Pl. von ap) (f. 5/3). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Idaṃ: dies, dieses hier, hierher, jetzt, hiermit, recht, gerade (n. 1/1). Samabhūt: wurde (3. Sg. Wurzelaorist von bhū) (luṅ III/1). Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus. Idaṃ: dies, dieses hier, hierher, jetzt, hiermit, recht, gerade (n. 1/1). Sarvaṃ: ganz, vollständig, all, jeder, alles (n. 1/1). Brahma: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (n. 1/1). Svayaṃbhū: der Selbstentstandene (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus. Idaṃ: dies, dieses hier, hierher, jetzt, hiermit, recht, gerade (n. 1/1). Sarvaṃ: ganz, vollständig, all, jeder, alles (n. 1/1). Śithilam: locker, schlaff (Nom./Akk. Sg. n.) (n. 1/1). Iva: wie, gleichsam (avy.). Adhruvam: unbestaendig, nicht fest (Nom./Akk. Sg. n., a-privativum + dhruva) (n. 1/1). Iva: wie, gleichsam (avy.). Abhavat: er wurde, entstand (laṅ III/1). Prajāpatiḥ: Prajāpati (der Herr der Geschöpfe) (m. 1/1). Vāva: fuerwahr, wirklich (emphatische Partikel) (avy.). Tat: dieses (n. 1/1). Ātmanā: durch sich selbst (Instr. Sg. von ātman) (m. 3/1). Ātmānaṃ: das Wesen, die Natur, die Seele, das Selbst (m. 2/1). Vidhāya: nachdem er gestaltet/geformt hatte (Gerundium ktvā von vi+dhā). Tat: dieses (n. 2/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Anuprāviśat: er drang ein, drang hinein (3. Sg. Imperfekt von anu+pra+viś) (laṅ III/1). Tad: das (n. 1/1). Eṣā: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Abhyanūktā: ausgesprochen, rezitiert (Nom. Sg. f., Part. Perf. Pass. von abhi-anu-√vac) (f. 1/1).

वि॒धाय॑ लो॒कान् वि॒धाय॑ भू॒तानि॑ । वि॒धाय॒ सर्वाः प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च । प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । आ॒त्मना॒त्मान॑म॒भि संवि॑वे॒शेति॑ । सर्व॑मे॒वेदमा॒प्त्वा । सर्व॑मव॒रुद्ध्य॑ । तदे॒वानु॒प्रवि॑शति । य ए॒वं वेद॑

vi̱dhāya̍ lo̱kān vi̱dhāya̍ bhū̱tāni̍ । vi̱dhāya̱ sarvāḥ pra̱diśo̱ diśa̍śca । pra̱jāpa̍tiḥ prathama̱jā ṛ̱tasya̍ । ā̱tmanā̱tmāna̍ma̱bhi saṃvi̍ve̱śeti̍ । sarva̍me̱vedamā̱ptvā । sarva̍mava̱ruddhya̍ । tade̱vānu̱pravi̍śati । ya e̱vaṃ veda̍

'Nachdem er die Welten gestaltet, nachdem er die Wesen gestaltet, nachdem er alle Himmelsrichtungen und Weltgegenden gestaltet hatte - Prajāpati, der Erstgeborene der kosmischen Ordnung, drang mit sich selbst in sich selbst ein.' Nachdem er dieses Alles erlangt, nachdem er alles erobert hat, dringt er eben in dies ein - wer dies so weiß.

Vidhāya: nachdem er gestaltet/geformt hatte (Gerundium ktvā von vi+dhā). Lokān (m. 2/3) Vidhāya: nachdem er gestaltet/geformt hatte (Gerundium ktvā von vi+dhā). Bhūtāni: die Wesen (n. 2/3). Vidhāya: nachdem er gestaltet/geformt hatte (Gerundium ktvā von vi+dhā). Sarvāḥ: alle (fem. Pl.) (f. 2/3). Pradiśo: die Zwischenrichtungen, Nebenrichtungen (Nom. Pl. von pradiś) (f. 2/3). Diśaḥ: Richtung,̤ Gegend, Ort, Raum Hinweis (f. 2/3). Ca: und (avy.). Prajāpatiḥ: Prajāpati (der Herr der Geschöpfe) (m. 1/1). Prathamajā (m. 1/1) Ṛtasya: der heiligen Wahrheit, der heiligen Ordnung, des göttlichen Gesetzes (n. 6/1). Ātmanā: durch sich selbst (Instr. Sg. von ātman) (m. 3/1). Ātmānam: das Wesen, die Natur, die Seele, das Selbst (m. 2/1). Abhi: hinzu, gegenüber, gegen (avy.). Saṃviveśa: er trat ein, er drang ein (3. Sg. Perfekt liṭ von sam+viś, "eintreten") (liṭ III/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Sarvam: ganz, vollständig, all, jeder, alles (n. 2/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Idam: dies, dieses hier, hierher, jetzt, hiermit, recht, gerade (n. 2/1). Āptvā: nachdem er erlangt/erreicht hatte (Gerundium ktvā von āp, "erlangen, erreichen"). Sarvam: ganz, vollständig, all, jeder, alles (n. 2/1). Avaruddhya: nachdem er umfasst/eingeschlossen/erobert hatte (Gerundium ktvā von ava+rudh, "zurückhalten, umfassen, erobern"). Tat: dieses (n. 2/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Anupraviśati: er tritt ein, er dringt hinein (3. Sg. Präsens laṭ von anu+pra+viś, "hineingehen") (laṭ III/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ III/1).

चतु॑ष्टय्य॒ आपो॑ गृह्णाति । च॒त्वारि॒ वा अ॒पांरू॒पाणि॑ । मेधो॑ वि॒द्युत् । स्त॒न॒यि॒त्नुर्वृ॒ष्टिः । तान्ये॒वाव॑रुन्धे । आतप॑ति॒ वर्ष्या॑ गृह्णाति । ताः पु॒रस्ता॒दुप॑दधाति । ए॒ता वै ब्र॑ह्मवर्च॒स्या आ॒पः । मु॒ख॒त ए॒व ब्र॑ह्मवर्च॒समव॑रुन्धे । तस्मान्मुख॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सित॑रः

catu̍ṣṭayya̱ āpo̍ gṛhṇāti । ca̱tvāri̱ vā a̱pāṃrū̱pāṇi̍ । medho̍ vi̱dyut । sta̱na̱yi̱tnurvṛ̱ṣṭiḥ । tānye̱vāva̍rundhe । ātapa̍ti̱ varṣyā̍ gṛhṇāti । tāḥ pu̱rastā̱dupa̍dadhāti । e̱tā vai bra̍hmavarca̱syā ā̱paḥ । mu̱kha̱ta e̱va bra̍hmavarca̱samava̍rundhe । tasmānmukha̱to bra̍hmavarca̱sita̍raḥ

Er nimmt vierfaches Wasser: vier sind fürwahr die Gestalten der Wasser - Regenwasser, Blitz, Donnerschlag, Regenguss; eben diese erwirbt er. Was vom Himmel herabregnet, das nimmt er; dieses legt er im Osten nieder. Diese sind fürwahr die geisteskraft-verleihenden Wasser; von vorn eben erwirbt er die Geisteskraft; deshalb ist [der Mensch] von vorn geisteskraftreicher.

Catuṣṭayya: vierfach (Adjektiv zu catuṣṭaya, hier fem. Akk. Pl. zu āpaḥ) (f. 2/3). Āpo: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 2/3). Gṛhṇāti (laṭ) Catvāri: vier (numeral). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Apāṃrūpāṇi: die Wasserformen (Tatpuruṣa-Kompositum apām+rūpāṇi, n. Nom. Pl.) (n. 1/3). Medho (m. 1/1) Vidyut (f. 1/1) Stanayitnuḥ: Donner, Donnerschlag (m. 1/1). Vṛṣṭiḥ: Regen (f. 1/1). Tāni: diese (n. 2/3). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Avarundhe: er erwirbt, er sichert sich (3. Sg. Präsens laṭ Ātmanepada von ava+rundh/rudh) (laṭ III/1). Ātapati: er erwärmt, erglüht, scheint (ā+√tap) (laṭ III/1). Varṣyā (f. 2/3) Gṛhṇāti (laṭ) Tāḥ: sie, jene (Nominativ Plural Feminin von tad) (f. 2/3). Purastāt: von vorne, von Osten (avy.). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ III/1). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Brahmavarcasyā (f. 1/3) Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Mukhata Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Brahmavarcasam: die Geisteskraft, den brahmanischen Glanz (Akk. Sg. n. von brahmavarcas) (n. 2/1). Avarundhe: er erwirbt, er sichert sich (3. Sg. Präsens laṭ Ātmanepada von ava+rundh/rudh) (laṭ III/1). Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus. Mukhato Brahmavarcasitaraḥ: geisteskraftreicher, mehr brahmavarcas besitzend (Komparativ zu brahmavarcasin) (m. 1/1).

100

कूप्या॑ गृह्णाति । ता द॑क्षिण॒त उप॑दधाति । ए॒ता वै ते॑ज॒स्विनी॒रापः॑ । तेज॑ ए॒ऽवास्य॑ दक्षिण॒तो द॑धाति । तस्मा॒द्दक्षि॒णोऽर्ध॑स्तेज॒स्वित॑रः । स्था॒व॒रा गृ॑ह्णाति । ताः प॒श्चादुप॑दधाति । प्रति॑ष्ठिता॒ वै स्था॑व॒राः । प॒श्चादे॒व प्रति॑तिष्ठति । वह॑न्तीर्गृह्णाति

kūpyā̍ gṛhṇāti । tā da̍kṣiṇa̱ta upa̍dadhāti । e̱tā vai te̍ja̱svinī̱rāpa̍ḥ । teja̍ e̱'vāsya̍ dakṣiṇa̱to da̍dhāti । tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdha̍steja̱svita̍raḥ । sthā̱va̱rā gṛ̍hṇāti । tāḥ pa̱ścādupa̍dadhāti । prati̍ṣṭhitā̱ vai sthā̍va̱rāḥ । pa̱ścāde̱va prati̍tiṣṭhati । vaha̍ntīrgṛhṇāti

Er nimmt Brunnenwasser; dieses legt er im Süden nieder. Dies sind fürwahr die glanzvollen Wasser; Glanz eben verleiht er ihm auf der rechten Seite; deshalb ist die rechte Körperhälfte glanzvoller. Er nimmt stehendes [Wasser]; dieses legt er im Westen nieder. Stehende [Gewässer] sind fürwahr fest gegründet; im Westen eben steht [der Mensch] fest. Er nimmt fließendes [Wasser];

Kūpyā: Brunnenwasser, zum Brunnen gehörig (f. 2/3). Gṛhṇāti (laṭ) Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (f. 2/3). Dakṣiṇata (avy.) Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Tejasvinīḥ: glanzvoll, strahlend (Adjektiv, hier fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Teja (n. 2/1) Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Asya: seine (Gen. Sg. von idam) (m. 6/1). Dakṣiṇato (avy.) Dadhāti (laṭ) Tasmāt: tad (das) von dem, deshalb, daraus. Dakṣiṇaḥ: rechts, rechte (Adjektiv) (m. 1/1). Ardhaḥ: Hälfte, halb (m. 1/1). Tejasvitaraḥ: glanzvoller (Komparativ zu tejasvin) (m. 1/1). Sthāvarā (f. 2/3) Gṛhṇāti (laṭ) Tāḥ: sie, jene (Nominativ Plural Feminin von tad) (f. 2/3). Paścāt: danach, hinterher, im Westen (avy.). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Pratiṣṭhitā (participle) Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Sthāvarāḥ (f. 1/3) Paścāt: danach, hinterher, im Westen (avy.). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Pratitiṣṭhati: prati- (hin zu, entgegen) √sthā (stehen, bestehen) fest steht, fest gegründet ist (laṭ). Vahantīḥ: fließend (Präs.-Partizip fem. Akk. Pl. von √vah) (f. 2/3). Gṛhṇāti (laṭ)

101

ता उ॑त्तर॒त उप॑दधाति । ओज॑सा॒ वा ए॒ता वह॑न्तीरि॒वोद्ग॑तीरि॒व आकूज॑तीरि॒व धाव॑न्तीः । ओज॑ ए॒वास्योत्तर॒तो द॑धाति । तस्मा॒दुत्त॒रोऽर्ध॑ ओज॒स्वित॑रः । सं॒भा॒र्या गृ॑ह्णाति । ता मध्य॒ उप॑दधाति । इ॒यं वै सं॑भा॒र्याः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति । प॒ल्व॒ल्या गृ॑ह्णाति । ता उ॒परि॑ष्टादु॒पाद॑धाति

tā u̍ttara̱ta upa̍dadhāti । oja̍sā̱ vā e̱tā vaha̍ntīri̱vodga̍tīri̱va ākūja̍tīri̱va dhāva̍ntīḥ । oja̍ e̱vāsyottara̱to da̍dhāti । tasmā̱dutta̱ro'rdha̍ oja̱svita̍raḥ । sa̱ṃbhā̱ryā gṛ̍hṇāti । tā madhya̱ upa̍dadhāti । i̱yaṃ vai sa̍ṃbhā̱ryāḥ । a̱syāme̱va prati̍tiṣṭhati । pa̱lva̱lyā gṛ̍hṇāti । tā u̱pari̍ṣṭādu̱pāda̍dhāti

dieses legt er im Norden nieder. Mit Kraft fürwahr, gleichsam tragend, gleichsam aufsteigend, gleichsam murmelnd, gleichsam laufend [sind diese Wasser]; Kraft eben verleiht er ihm im Norden; deshalb ist die nördliche Hälfte kraftvoller. Er nimmt zusammengetragenes [Wasser]; dieses legt er in der Mitte nieder. Dies ist fürwahr das Zusammengetragene; eben darin steht er fest. Er nimmt Teichwasser; dieses legt er oben nieder.

Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (f. 2/3). Uttarata: von oben/von Norden (Adv.) (avy.). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Ojasā (n. 3/1) Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 1/3). Vahantīr: fließend (Präs.-Partizip fem. Akk. Pl. von √vah) (f. 1/3). Iv: wie (avy.). Odgatīr: aufsteigend (Partizip von ud+√gā) (f. 1/3). Iva: wie (avy.). Ākūjatīr: murmelnd (Partizip von ā+√kūj) (f. 1/3). Iva: wie (avy.). Dhāvantīḥ (participle) Oja (n. 2/1) Ev: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āsy: seine (Gen. Sg. von idam) (m. 6/1). Ottarato: von oben/von Norden (Adv.) (avy.). Dadhāti (laṭ) Tasmād: tad (das) von dem, deshalb, daraus. Uttaro: der nördliche (m. 1/1). 'rdha: Hälfte, halb (m. 1/1). Ojasvitaraḥ (m. 1/1) Saṃbhāryā: zusammengetragen (Gerundiv, hier f.) (f. 2/3). Gṛhṇāti (laṭ) Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (f. 2/3). Madhya: Mitte, mittlerer (unklare Kasusform in dieser Formel). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Iyaṃ (f. 1/1) Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Saṃbhāryāḥ: zusammengetragen (Gerundiv, hier f.) (f. 1/3). Asyām: in dieser (Lok. Sg. f. von idam) (f. 7/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Pratitiṣṭhati: prati- (hin zu, entgegen) √sthā (stehen, bestehen) fest steht, fest gegründet ist (laṭ). Palvalyā (f. 2/3) Gṛhṇāti (laṭ) Tā: diese, jene (Demonstrativpronomen, hier auf zuvor genommenes Wasser bezogen) (f. 2/3). Upariṣṭād: von oben (Adv.) (avy.). Upādadhāti: legt darauf/darüber (upa+ā+√dhā, laṭ kartari 3.Sg.) (laṭ).

102

अ॒सौ वै प॑ल्व॒याः । अ॒मुष्या॑मे॒व प्रति॑तिष्ठति । दि॒क्षूप॑दधाति । दि॒क्षु वा आपः॑ । अन्नं॒ वा आपः॑ । अ॒द्भ्यो चा अन्न॑ञ्जायते । यदे॒वद्भ्योऽन्न॒ञ्जाय॑ते । तदव॑रुन्धे । तं वा ए॒तम॑रु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒नाऋष॑योऽचिन्वन्न् । तस्मा॑दारुणके॒तुकः॑

a̱sau vai pa̍lva̱yāḥ । a̱muṣyā̍me̱va prati̍tiṣṭhati । di̱kṣūpa̍dadhāti । di̱kṣu vā āpa̍ḥ । anna̱ṃ vā āpa̍ḥ । a̱dbhyo cā anna̍ñjāyate । yade̱vadbhyo'nna̱ñjāya̍te । tadava̍rundhe । taṃ vā e̱tama̍ru̱ṇāḥ ke̱tavo̱ vāta̍raśa̱nāṛṣa̍yo'cinvann । tasmā̍dāruṇake̱tuka̍ḥ

Dies ist fürwahr das des Teiches; eben darin steht [der Mensch] fest. Er legt [Wasser] in den Himmelsrichtungen nieder; in den Richtungen sind fürwahr die Wasser, Speise sind die Wasser; aus den Wassern entsteht die Speise. Was eben aus den Wassern an Speise entsteht, das erwirbt er. Eben dieses errichteten die rötlichen, windgegürteten Ṛṣis; deshalb [heißt es] Āruṇaketuka.

Asau: jener (f. 1/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Palvayāḥ: wtl. "palvayāḥ" -- vermutlich Schreibfehler fuer palvalyāḥ (Teichwasser-Adj.), hier Nom. Pl. f. (f. 1/3). Amuṣyām: in jenem (Lok. Sg. f. von adas) (f. 7/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Pratitiṣṭhati: prati- (hin zu, entgegen) √sthā (stehen, bestehen) fest steht, fest gegründet ist (laṭ). Dikṣū: in den Himmelsrichtungen (Lok. Pl. von diś) (7/3). Padadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Dikṣu: in den Himmelsrichtungen (Lok. Pl. von diś) (7/3). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Annaṃ: Speise, Nahrung (n. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Adbhyo: aus den Wassern (Abl. Pl. von ap) (5/3). Cā: und (avy.). Annañ: Speise, Nahrung (n. 1/1). Jāyate: √jan geboren, entspringen, produziert (laṭ). Yad: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Ev: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Adbhyo: aus den Wassern (Abl. Pl. von ap) (5/3). 'nnañ: Speise, Nahrung (n. 1/1). Jāyate: √jan geboren, entspringen, produziert (laṭ). Tad: dieses (n. 2/1). Avarundhe: er erwirbt, er sichert sich (3. Sg. Präsens laṭ Ātmanepada von ava+rundh/rudh) (laṭ). Taṃ: ihn, den (Akk. von tad) (m. 2/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Etam: diesen (Akk. Sg. von etad) (m. 2/1). Aruṇāḥ: die Aruṇas (Nom. Pl. m., Eigenname) (m. 1/3). Ketavo: die Strahlen, Banner, Erscheinungen (m. 1/3). Vātaraśanā: windgegürtet (Nom. Pl. m., vāta+raśana) (m. 1/3). Ṛṣayo: die Seher, Ṛṣis (m. 1/3). 'cinvann: sie errichteten/haeuften auf (√ci, laṅ kartari 3.Pl.) (laṅ). Tasmād: tad (das) von dem, deshalb, daraus. Āruṇaketukaḥ: Āruṇaketuka (Name des Feueraltars, wtl. "der die roetlichen Zeichen hat") (m. 1/1).

103

तदे॒षाभ्यनूक्ता । के॒तवो॒ अरु॑णासश्च । ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः । प्र॒ति॒ष्ठां श॒तधा॑हि । स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑स॒मिति॑ । श॒तश॑श्चै॒व स॒हस्र॑शश्च॒ प्रति॑तिष्ठति । य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते य उ॑चैनमे॒वं वेद॑

tade̱ṣābhyanūktā । ke̱tavo̱ aru̍ṇāsaśca । ṛ̱ṣa̱yo vāta̍raśa̱nāḥ । pra̱ti̱ṣṭhāṃ śa̱tadhā̍hi । sa̱māhi̍tāso sahasra̱dhāya̍sa̱miti̍ । śa̱taśa̍ścai̱va sa̱hasra̍śaśca̱ prati̍tiṣṭhati । ya e̱tama̱gniñci̍nu̱te ya u̍cainame̱vaṃ veda̍

Dazu gibt es diesen ausgesprochenen Vers: 'Die Banner sind Sonnenrot-farben, die Ṛṣis sind windgegürtet; hundertfach ist der feste Halt, versammelt in tausendfacher Fülle.' Hundertfach und tausendfach steht fest, wer dieses Feuer errichtet und wer dies so weiß.

Tad: dieses (n. 1/1). Eṣ: diese (fem. von etad) (f. 1/1). Ābhyanūktā: ausgesprochen, rezitiert (Nom. Sg. f., Part. Perf. Pass. von abhi-anu-√vac) (f. 1/1). Ketavo: die Strahlen, Banner, Erscheinungen (m. 1/3). Aruṇāsaś: sonnenrot, rötlich (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Ṛṣayo: die Seher, Ṛṣis (m. 1/3). Vātaraśanāḥ: windgegürtet (Nom. Pl. m., vāta+raśana) (m. 1/3). Pratiṣṭhāṃ (f. 2/1) Śatadhāhi Samāhitāso: versammelt, vereint (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Sahasradhāyasam Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Śataśaś: hundertfach (-śas-Adverb, bleibt konventionsgemaess grammatisch leer) (avy.). C: und (avy.). Aiva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Sahasraśaś: tausendfach (-śas-Adverb, bleibt konventionsgemaess grammatisch leer) (avy.). Ca: und (avy.). Pratitiṣṭhati: prati- (hin zu, entgegen) √sthā (stehen, bestehen) fest steht, fest gegründet ist (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Etam: diesen (Akk. Sg. von etad) (m. 2/1). Agniñ: das Feuer (Acc. Sg.) (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). U: auch, aber, ferner (avy.). C: und (avy.). Ainam: ihn, es (enklitisches Pronomen, nur Akkusativ) (m. 2/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

104

जा॒नु॒द॒घ्नीमु॑त्तरवे॒दीङ्खा॒त्वा । अ॒पां पू॑रयति । आ॒पं स॑र्व॒त्वाय॑ । पु॒ष्क॒र॒प॒र्णंरु॒क्मं पुरु॑ष॒मित्युप॑दधाति । तपो॒ वै पु॑ष्करप॒र्णम् । स॒त्यंरु॒क्मः । अ॒मृतं॒ पुरु॑षः । ए॒ताव॒द्वा वास्ति । याव॑दे॒तत् । याव॑दे॒वास्ति॑

jā̱nu̱da̱ghnīmu̍ttarave̱dīṅkhā̱tvā । a̱pāṃ pū̍rayati । ā̱paṃ sa̍rva̱tvāya̍ । pu̱ṣka̱ra̱pa̱rṇaṃru̱kmaṃ puru̍ṣa̱mityupa̍dadhāti । tapo̱ vai pu̍ṣkarapa̱rṇam । sa̱tyaṃru̱kmaḥ । a̱mṛta̱ṃ puru̍ṣaḥ । e̱tāva̱dvā vāsti । yāva̍de̱tat । yāva̍de̱vāsti̍

Nachdem man einen kniehohen Altar im Norden gegraben hat, füllt man ihn ganz mit Wasser. 'Lotusblatt, Goldscheibe, Puruṣa' - so legt man nieder. Askese ist fürwahr das Lotusblatt, Wahrheit die Goldscheibe, das Unvergängliche der Puruṣa. Genau so viel ist das All, wie viel dies ist, gerade so viel ist es überhaupt -

Jānudaghnīm: knietief (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Uttaravedīm: der noerdliche (hoehere) Altar (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Khātvā: gegraben habend (Gerundium von √khan). Apāṃ: die Wasser (Gen. Pl., von ap) (f. 6/3). Pūrayati (ṇic laṭ) Āpaṃ (f. 2/1) Sarvatvāya (n. 4/1) Puṣkaraparṇaṃ (n. 2/1) Rukmaṃ: Goldschmuck, goldene Scheibe (Ornament) (n. 2/1). Puruṣam: Mensch, Person, Weltgeist, Seele, Lebenskraft (m. 2/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Tapo: Askese, Glut (n. 1/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Puṣkaraparṇam (n. 1/1) Satyaṃ: Wahrheit, Wirklichkeit, das Wahre, Wahrhaftigkeit (n. 1/1). Rukmaḥ: Goldschmuck, goldene Scheibe (Ornament) (m. 1/1). Amṛtaṃ: das Unsterbliche (n. 1/1). Puruṣaḥ: Mensch, Person, Weltgeist, Seele, Lebenskraft (m. 1/1). Etāvad: so viel, so gross (n. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Asti: ist, besteht (3. Sg., von √as) (laṭ). Yāvad: wie viel, so weit wie (Korrelativ zu etāvat) (n. 1/1). Etat: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von etad) (n. 1/1). Yāvad: wie viel, so weit wie (Korrelativ zu etāvat) (n. 1/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Asti: ist, besteht (3. Sg., von √as) (laṭ).

105

तदव॑रुन्धे । कू॒र्ममुप॑दधाति । अ॒पामे॒व मेध॒मव॑रुन्धे । अथो स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै । आप॑मापाम॒पस्सर्वाः । अ॒स्माद॒स्मादि॒तोऽमुतः॑ । अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च । स॒हस॑ञ्चस्क॒रर्द्धि॑या॒ इति॑ । वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः । लो॒कं पृ॑णच्छि॒द्रं पृ॑ण

tadava̍rundhe । kū̱rmamupa̍dadhāti । a̱pāme̱va medha̱mava̍rundhe । atho sva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai । āpa̍māpāma̱passarvāḥ । a̱smāda̱smādi̱to'muta̍ḥ । a̱gnirvā̱yuśca̱ sūrya̍śca । sa̱hasa̍ñcaska̱rarddhi̍yā̱ iti̍ । vā̱yvaśvā̍ raśmi̱pata̍yaḥ । lo̱kaṃ pṛ̍ṇacchi̱draṃ pṛ̍ṇa

das erwirbt er. Man legt eine Schildkröte nieder; eben damit erwirbt man die Kraft der Wasser, und für das Erlangen der himmlischen Welt. Die Wasser mögen uns schützen - von hier, von dort, von überallher. Agni, Vāyu und Sūrya haben sich gemeinsam mit Gedeihen verbunden - so [heißt es]. Die windschnellen Rosse sind Herren der Strahlen - fülle die Welt, fülle den Spalt,

Tat: dieses (n. 2/1). Avarundhe: er erwirbt, er sichert sich (3. Sg. Präsens laṭ Ātmanepada von ava+rundh/rudh) (laṭ). Kūrmam: Schildkröte (m. 2/1). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Apām: Wasser (Akk. wiederholt) (f. 6/3). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Medham: Kraft, (Opfer-)Essenz, Vigor (m. 2/1). Avarundhe: er erwirbt, er sichert sich (3. Sg. Präsens laṭ Ātmanepada von ava+rundh/rudh) (laṭ). Atho: und auch, ferner (avy.). Svargasya: Himmel (m. 6/1). Lokasya: Welt (m. 6/1). Samaṣṭyai (f. 4/1) Āpam: Wasser (Akk., von āpaḥ) (n. 1/1). Āpām: Wasser (Akk. wiederholt) (f. 6/3). Apaḥ: Wasser, Gewaesser (Nom./Akk. Pl., von ap) (n. 1/1). Sarvāḥ: alle (fem. Pl.) (f. 1/3). Asmāt: von hier, von diesem (Abl.) (avy.). Asmāt: von hier, von diesem (Abl.) (avy.). Itaḥ: von hier (Abl.) (avy.). Amutaḥ: von dort (Abl.) (avy.). Agniḥ: Agni: der Feuergott (m. 1/1). Vāyuḥ: Vāyu: der Windgott (m. 1/1). Ca: und (avy.). Sūryaḥ: Sūrya: die Sonne (m. 1/1). Ca: und (avy.). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam (avy.). Saṃcaskara: √saṃ-cas-kṛ (sich verbinden, gedeihen) sie haben sich verbunden (liṭ). Ṛddhiyā: mit Gedeihen (Instr., von ṛddhi: Gedeihen, Wohlstand) (f. 3/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Vāyvaśvā: die windschnellen Rosse (Kompositum: vāyu-aśvāḥ, wörtl. Vāyus Rosse) (m. 1/3). Raśmipatayaḥ: Herren der Strahlen (Nom. Pl.) (m. 1/3). Lokaṃ: Welt (m. 2/1). Pṛṇa: fülle! (Imperativ von √pṝ) (loṭ II/1). Chidraṃ: Lücke, Spalt, Öffnung (n. 2/1). Pṛṇa: fülle! (Imperativ von √pṝ) (loṭ II/1).

106

यास्ति॒स्रः प॑रम॒जाः । इ॒न्द्र॒घो॒षा वो॒ वसु॑भिरे॒वाह्ये॒वेति॑ । पञ्च॒चित॑य॒ उप॑दधाति । पाङ्क्तो॒ऽग्निः । याव॑ने॒वाग्निः । तञ्चि॑नुते । लो॒कंपृ॑णया द्वि॒तीया॒मुप॑दधाति । पञ्च॑ पदा॒ वै वि॒राट् । तस्या॒ वा इ॒यं पादः॑ । अ॒त्नरि॑क्षं॒ पादः॑ । द्यौः पादः॑ । दिशः॒ पादः॑ । प॒रोर॑जाः॒ पादः॑ । वि॒राज्ये॒व प्रति॑तिष्ठति । य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते । य उ॑चैनमे॒वं वेद॑

yāsti̱sraḥ pa̍rama̱jāḥ । i̱ndra̱gho̱ṣā vo̱ vasu̍bhire̱vāhye̱veti̍ । pañca̱cita̍ya̱ upa̍dadhāti । pāṅkto̱'gniḥ । yāva̍ne̱vāgniḥ । tañci̍nute । lo̱kaṃpṛ̍ṇayā dvi̱tīyā̱mupa̍dadhāti । pañca̍ padā̱ vai vi̱rāṭ । tasyā̱ vā i̱yaṃ pāda̍ḥ । a̱tnari̍kṣa̱ṃ pāda̍ḥ । dyauḥ pāda̍ḥ । diśa̱ḥ pāda̍ḥ । pa̱rora̍jā̱ḥ pāda̍ḥ । vi̱rājye̱va prati̍tiṣṭhati । ya e̱tama̱gniñci̍nu̱te । ya u̍cainame̱vaṃ veda̍

die drei, die höchstgeboren sind. 'Indraghoṣā möge euch mit den Vasus [beilegen]' - so sei es. Er legt fünf Schichten nieder; fünffach geschichtet ist das Feuer. So viel wie das Feuer, so viel errichtet er. Als zweite legt er die 'Loka-Füllende' nieder. Fünf Füße hat fürwahr die Virāj; ein Fuß von ihr ist diese [Erde], ein Fuß der Luftraum, ein Fuß der Himmel, ein Fuß die Himmelsrichtungen, ein Fuß das jenseits des Staubes Liegende - eben in der Virāj steht [der Mensch] fest, wer dieses Feuer errichtet und wer dies so weiß.

Yāḥ: welche (Nom. Pl. f. von yad) (f. 1/3). Tisraḥ: drei (Nom. Pl. f.) (f. 1/3). Paramajāḥ (f. 1/3) Indraghoṣā (f. 1/1) Vaḥ: euch (Dat./Akk. Pl. von yūyam, enklitisch) (4/3). Vasubhiḥ: mit den Vasus (Instr. Pl.) (m. 3/3). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Āhi: komm! (2. Sg. Imperativ von ā+i; ritualformelhaft, im Kontext frei mit "so sei es" uebersetzt) (loṭ II/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Pañca: fünf. Citayaḥ: Schicht(en) (Kasus/Endung unsicher, siehe grammar-review-todo). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Pāṅktaḥ: fünffach, aus fünf Teilen bestehend (m. 1/1). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Yāvān: so viel/groß wie (Korrelativ, m. Nom. Sg. von yāvat; Oberflaeche zeigt kurzes 'a' statt 'ā') (m. 1/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Agniḥ: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Tam: ihn (Akk. Sg.) (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Lokapṛṇāṃ: die "Weltfüllende" (Name eines Ritualziegels; Akk.-Rolle nach Sinn, Endung -ayā nicht sicher abgeleitet) (f. 2/1). Dvitīyām: zweite(r/s) (Ordinalzahl) (f. 2/1). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Pañca: fünf. Padāḥ: Fuß, Viertel (Nom. Pl., Oberflaeche ohne Visarga - vermutlich Korruption von pādāḥ) (m. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Virāṭ: Virāj (die kosmische Herrscherin/Ausstrahlung) (f. 1/1). Tasyā (f. 6/1) Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Iyaṃ (f. 1/1) Pādaḥ: ein Viertel, Fuß (m. 1/1). Antarikṣam: der Luftraum, die Atmosphäre (n. 1/1). Pādaḥ: ein Viertel, Fuß (m. 1/1). Dyauḥ: der Himmel (m. 1/1). Pādaḥ: ein Viertel, Fuß (m. 1/1). Diśaḥ: Richtung,̤ Gegend, Ort, Raum Hinweis (f. 1/3). Pādaḥ: ein Viertel, Fuß (m. 1/1). Parorajāḥ: das jenseits des Staubes/der Sphäre Liegende (Kompositum para+rajas) (n. 1/1). Pādaḥ: ein Viertel, Fuß (m. 1/1). Virāji: Virāj (die kosmische Herrscherin/Ausstrahlung) (f. 7/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Pratitiṣṭhati: prati- (hin zu, entgegen) √sthā (stehen, bestehen) fest steht, fest gegründet ist (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Etam: ihn (Akk. Sg.) (m. 2/1). Agnim: das Feuer (Acc. Sg.) (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). U: auch, aber, ferner (avy.). Ca: und (avy.). Enam: ihn, es (enklitisches Pronomen, nur Akkusativ) (m. 2/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

107

अ॒ग्निं प्र॒णीयो॑पसमा॒धाय॑ । तम॒भित ए॒ता अ॒बीष्टका॒ उप॑दधाति । अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्णमा॒सयोः । प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑ । अथो॑ आहुः । सर्वेषु॑ यज्ञक्र॒तुष्विति॑ । अथ॑ हस्माहारु॒णस्स्वा॑यं॒भुवः॑ । सा॒वि॒त्रः सर्वो॒ऽग्निरित्यन॑नुषङ्गं मन्यामहे । नाना॒ वा ए॒तेषां वी॒र्या॑णि । कम॒ग्निञ्चि॑नुते

a̱gniṃ pra̱ṇīyo̍pasamā̱dhāya̍ । tama̱bhita e̱tā a̱bīṣṭakā̱ upa̍dadhāti । a̱gni̱ho̱tre da̍rśapūrṇamā̱sayoḥ । pa̱śu̱ba̱ndhe cā̍turmā̱syeṣu̍ । atho̍ āhuḥ । sarveṣu̍ yajñakra̱tuṣviti̍ । atha̍ hasmāhāru̱ṇassvā̍ya̱ṃbhuva̍ḥ । sā̱vi̱traḥ sarvo̱'gnirityana̍nuṣaṅgaṃ manyāmahe । nānā̱ vā e̱teṣāṃ vī̱ryā̍ṇi । kama̱gniñci̍nute

Man führt das Feuer hin und legt es nieder; um dieses herum legt man diese Ziegel; beim Agnihotra, bei Neu- und Vollmondopfer, beim Tieropfer und bei den Vierjahresopfern - so sagen sie auch, bei allen Opferriten. Sodann sprach der Aruṇa Svāyaṃbhuva: 'Das Sāvitra-Feuer ist ganz [dasselbe]' - wir halten dies für unzusammenhängend; verschieden fürwahr sind ihre Wirkkräfte. Welches Feuer errichtet

Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Praṇīya: vorführen, herbeiführen (pra + nī). Upasamādhāya: niederlegen, aufschichten (upa + sam + ā + dhā). Tam: ihn, den (Akk. von tad) (m. 2/1). Abhita: ringsum, auf beiden Seiten (avy.). Etā: diese (fem. Nom. Pl.) (f. 2/3). Abīṣṭakā: (ungeklärt - evtl. abhi+iṣṭakāḥ "die Ziegel betreffend" oder api+iṣṭakāḥ, siehe grammar-review-todo.md). Upadadhāti: hinlegen, niederlegen, aufschichten (upa + dhā) (laṭ). Agnihotre: Feueropfer, Brandopfer, geheiligtes Feuer (n. 7/1). Darśapūrṇamāsayoḥ: Neu- und Vollmondopfer (m. 7/2). Paśubandhe: Tieropfer (m. 7/1). Cāturmāsyeṣu: Viermonatsopfer (n. 7/3). Atho: und auch, ferner (avy.). Āhuḥ: sie nennen, man sagt (3. Pl. Perf. von defektivem √ah 'sagen') (liṭ III/3). Sarveṣu: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (m. 7/3). Yajñakratuṣu: Opferritus, Opferhandlung (m. 7/3). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Ha: fürwahr, gewiss (avy.). Sma: dann, dabei, ferner (Betonungspartikel) (avy.). Āha: √ah (sagen, defektives Verb): er sagte, er sprach (3. Sg. Perf.) (liṭ III/1). Āruṇaḥ: Āruṇa (Eigenname eines vedischen Lehrers, hier: Āruṇa Svāyaṃbhuva) (m. 1/1). Svāyaṃbhuvaḥ: Nachkomme/Sohn des Svayambhū (Beiname/Patronymikon) (m. 1/1). Sāvitraḥ: zu Savitṛ gehörig (m. 1/1). Sarvaḥ: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (m. 1/1). Agniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Ananuṣaṅgam: unverbunden, ohne Zusammenhang, unabhängig (a- + anuṣaṅga) (n. 2/1). Manyāmahe: wir halten/betrachten, wir meinen (1. Pl. Präs. Med. von man, "meinen, denken") (laṭ I/3). Nānā: vielfach, verschiedenartig, mannigfaltig (avy.). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Eteṣāṃ: dieser, diese, dieses (n. 6/3). Vīryāṇi: Kräfte, Wirkkräfte, Fähigkeiten (Nom./Akk. Pl. Neutr. von vīrya) (n. 1/3). Kam: was (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ).

108

स॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । सा॒वि॒त्रम॒ग्निञ्चि॑वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । ना॒चि॒के॒तम॒ग्निञ्चि॑वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । चा॒तु॒र्हो॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । वै॒श्व॒सृ॒जम॒ग्निञ्चि॑वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते

sa̱tri̱yama̱gniñci̍vā̱naḥ । kama̱gniñci̍nute । sā̱vi̱trama̱gniñci̍vā̱naḥ । kama̱gniñci̍nute । nā̱ci̱ke̱tama̱gniñci̍vā̱naḥ । kama̱gniñci̍nute । cā̱tu̱rho̱tri̱yama̱gniñci̍vā̱naḥ । kama̱gniñci̍nute । vai̱śva̱sṛ̱jama̱gniñci̍vā̱naḥ । kama̱gniñci̍nute

wer das Satrī-Feuer errichtet? Welches Feuer errichtet, wer das Sāvitra-Feuer errichtet? Welches Feuer errichtet, wer das Nāciketa-Feuer errichtet? Welches Feuer errichtet, wer das Cāturhotriya-Feuer errichtet? Welches Feuer errichtet, wer das Vaiśvasṛja-Feuer errichtet?

Satriyam: zum Sattra (mehrtägigen Opferzug) gehörig (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichtend, errichtend (Präs. Med. Partizip von ci, "aufschichten, häufen" - vgl. cinute) (m. 1/1). Kam: was (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Sāvitram: zu Savitṛ gehörig (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichtend, errichtend (Präs. Med. Partizip von ci, "aufschichten, häufen" - vgl. cinute) (m. 1/1). Kam: was (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Nāciketam: zu Naciketas gehörig (das Nāciketa-Feuer) (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichtend, errichtend (Präs. Med. Partizip von ci, "aufschichten, häufen" - vgl. cinute) (m. 1/1). Kam: was (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Cāturhotriyam: zum Cāturhotra (Vierpriester-Ritus) gehörig (das Cāturhotriya-Feuer) (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichtend, errichtend (Präs. Med. Partizip von ci, "aufschichten, häufen" - vgl. cinute) (m. 1/1). Kam: was (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Vaiśvasṛjam: zu Viśvasṛj (dem All-Schöpfer) gehörig (m. 2/1). Agnim: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichtend, errichtend (Präs. Med. Partizip von ci, "aufschichten, häufen" - vgl. cinute) (m. 1/1). Kam: was (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ).

109

उ॒पा॒नु॒वा॒क्यमा॒शुम॒ग्निञ्चि॑वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । इ॒ममा॑रुणकेतुकम॒ग्निञ्चि॑वा॒न इति॑ । वृषा॒ वा अ॒ग्निः । वृषा॑णो॒ संस्फा॑लयेत् । ह॒न्येतास्य य॒ज्ञः । तस्मा॒न्नानु॒षज्यः॑ । सोत्त॑रवे॒दिषु॑ क्र॒तुषु॑ चिन्वीत । उ॒त्त॒र॒वे॒द्यांह्य॑ग्निश्ची॒यते । प्र॒जाका॑मश्चिन्वीत

u̱pā̱nu̱vā̱kyamā̱śuma̱gniñci̍vā̱naḥ । kama̱gniñci̍nute । i̱mamā̍ruṇaketukama̱gniñci̍vā̱na iti̍ । vṛṣā̱ vā a̱gniḥ । vṛṣā̍ṇo̱ saṃsphā̍layet । ha̱nyetāsya ya̱jñaḥ । tasmā̱nnānu̱ṣajya̍ḥ । sotta̍rave̱diṣu̍ kra̱tuṣu̍ cinvīta । u̱tta̱ra̱ve̱dyāṃhya̍gniścī̱yate । pra̱jākā̍maścinvīta

Welches Feuer errichtet, wer das Upānuvākya-, das Āśu-Feuer errichtet? Welches Feuer errichtet, wer dieses Āruṇaketuka-Feuer errichtet? Ein Stier fürwahr ist das Feuer; einen Stier möge man nicht kastrieren, [sonst] würde sein Opfer vernichtet; deshalb soll man es nicht [mit anderen] verbinden. Man errichte es auf erhöhten Altären bei den Opferriten; denn auf dem erhöhten Altar wird das Feuer aufgeschichtet. Wer sich Nachkommenschaft wünscht, errichte es;

Upānuvākyam: zur Anuvākyā (Einladungsformel) gehörig (m. 2/1). Āśum: schnell (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvānaḥ: aufschichtend, errichtend (Präs. Med. Partizip von ci, "aufschichten, häufen" - vgl. cinute) (m. 1/1). Kam: was (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Imam: diesen (Akk.) (m. 2/1). Āruṇaketukam: zu Aruṇaketu gehörig (Name eines Feuers) (m. 2/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinvāna: aufschichtend, errichtend (Präs. Med. Partizip von ci, "aufschichten, häufen" - vgl. cinute) (m. 1/1). Iti: so [heißt es] (Zitatpartikel) (avy.). Vṛṣā: Bulle, Stier, männliches Prinzip (konsonantischer n-Stamm) (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Agniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Vṛṣāṇo: Bulle, Stier, männliches Prinzip (konsonantischer n-Stamm). Saṃsphālayet: kastrieren, verschneiden (Kausativ von sam + sphal/sphuṭ) (vidhiliṅ). Hanyeta: töten, vernichten, zerstören (Wurzel han) (liṅ III/1). Asya: seine (Gen. Sg. von idam) (m. 6/1). Yajñaḥ: Opfer, Opferhandlung (Nom. Sg.) (m. 1/1). Tasmāt: deshalb, daher. Na: nicht (avy.). Anuṣajyaḥ: anzuhängen, zu verbinden (Gerundivum von anu + sañj, "anhängen, verbinden") (m. 1/1). Sa: er (Nom. Sg. von tad) (m. 1/1). Uttaravediṣu: erhöhter (nördlicher) Altar, Uttaravedi (f. 7/3). Kratuṣu: Opfer, Opferhandlung; Einsicht, Kraft (m. 7/3). Cinvīta: er/man möge aufschichten/errichten (Opt. Med. von ci, "aufschichten") (vidhiliṅ III/1). Uttaravedyāṃ: erhöhter (nördlicher) Altar, Uttaravedi (f. 7/1). Hi: denn, wahrlich (avy.). Agniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Cīyate: aufschichten, häufen (laṭ III/1). Prajākāmaḥ: Nachkommenschaft wünschend (prajā + kāma) (m. 1/1). Cinvīta: er/man möge aufschichten/errichten (Opt. Med. von ci, "aufschichten") (vidhiliṅ III/1).

110

प्रा॒जा॒प॒त्यो वा ए॒षोऽग्निः । प्रा॒जा॒प॒त्याः प्र॒जाः । प्र॒जावान् भवति । य ए॒वं वेद॑ । प॒शुका॑मश्चिन्वीत । सं॒ज्ञानं॒ वा ए॒तत् प॑शूनाम् । यदापः॒॑ प्शू॒नामे॒व सं॒ज्ञाने॒ऽग्निञ्चि॑नुते॒ । प्शु॒मान् भ॑वति । य ए॒वं वेद॑

prā̱jā̱pa̱tyo vā e̱ṣo'gniḥ । prā̱jā̱pa̱tyāḥ pra̱jāḥ । pra̱jāvān bhavati । ya e̱vaṃ veda̍ । pa̱śukā̍maścinvīta । sa̱ṃjñāna̱ṃ vā e̱tat pa̍śūnām । yadāpa̍ḥ p̱śū̱nāme̱va sa̱ṃjñāne̱'gniñci̍nute । p̱śu̱mān bha̍vati । ya e̱vaṃ veda̍

dieses Feuer gehört fürwahr Prajāpati; von Prajāpati [stammt] die Nachkommenschaft; nachkommenreich wird - wer dies so weiß. Wer sich Vieh wünscht, errichte es; dies ist fürwahr das Erkennungszeichen des Viehs; da man mit Wasser das Erkennungszeichen des Viehs [darstellend] das Feuer errichtet, wird man viehreich - wer dies so weiß.

Prājāpatyo: zu Prajāpati gehörig (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Eṣaḥ: dieser (m. 1/1). Agniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Prājāpatyāḥ: zu Prajāpati gehörig (f. 1/3). Prajāḥ: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 1/3). Prajāvān: nachkommenreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Paśukāmaḥ: Vieh begehrend, der sich Vieh wünscht (m. 1/1). Cinvīta: er/man möge aufschichten/errichten (Opt. Med. von ci, "aufschichten") (vidhiliṅ III/1). Saṃjñānaṃ: Erkennungszeichen, Kennzeichen (n. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Etat: dieses (Nom./Akk. von etad) (n. 1/1). Paśūnām: Vieh, pecus, das einzelne Stück, die Heerde, das zum Opfer dienende Kleinvieh, Ziegenbock, Thier (m. 6/3). Yadā: wenn, da, als (avy.). Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Paśūnām: Vieh, pecus, das einzelne Stück, die Heerde, das zum Opfer dienende Kleinvieh, Ziegenbock, Thier (m. 6/3). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Saṃjñāne: Erkennungszeichen, Kennzeichen (n. 7/1). Agniṃ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Paśumān: viehreich (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

111

वृष्टि॑कामश्चिन्वीत । आपो॒ वै वृष्टिः॑ । प॒र्जन्यो॒ वर्षु॑को भवति । य ए॒वं वेद॑ । आ॒म॒या॒वी चि॑न्वीत । आपो॒ वै भे॑ष॒जम् । भे॒ष॒जमे॒वास्मै॑ करोति । सर्व॒मायु॑रेति । अ॒भि॒चरं॑श्चिन्वीत । वज्रो॒ वै आपः॑

vṛṣṭi̍kāmaścinvīta । āpo̱ vai vṛṣṭi̍ḥ । pa̱rjanyo̱ varṣu̍ko bhavati । ya e̱vaṃ veda̍ । ā̱ma̱yā̱vī ci̍nvīta । āpo̱ vai bhe̍ṣa̱jam । bhe̱ṣa̱jame̱vāsmai̍ karoti । sarva̱māyu̍reti । a̱bhi̱caraṃ̍ścinvīta । vajro̱ vai āpa̍ḥ

Wer sich Regen wünscht, errichte es; die Wasser sind fürwahr der Regen; Parjanya wird zum Regenspender - wer dies so weiß. Ein Kranker errichte es; die Wasser sind fürwahr das Heilmittel; es wird ihm zum Heilmittel, er erlangt volles Lebensalter. Wer einen Fluch wirken will, errichte es; die Wasser sind fürwahr der Donnerkeil;

Vṛṣṭikāmaḥ: Regen begehrend, der sich Regen wünscht (m. 1/1). Cinvīta: er/man möge aufschichten/errichten (Opt. Med. von ci, "aufschichten") (vidhiliṅ III/1). Āpaḥ: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Vṛṣṭiḥ: Regen (f. 1/1). Parjanyaḥ: Parjanya (Regengott) (m. 1/1). Varṣukaḥ: regenspendend, regenbringend (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Āmayāvī: der Kranke, Leidende (Nom. Sg.) (m. 1/1). Cinvīta: er/man möge aufschichten/errichten (Opt. Med. von ci, "aufschichten") (vidhiliṅ III/1). Āpaḥ: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Bheṣajam: die Heilkraft, das Heilmittel (n. 1/1). Bheṣajam: die Heilkraft, das Heilmittel (n. 2/1). Eva: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Asmai: ihm (Dat.) (m. 4/1). Karoti: macht, verursacht (3. Sg. Präs. von √kṛ) (laṭ III/1). Sarvam: ganz, vollständig, all, jeder, alles (n. 2/1). Āyuḥ: beweglich, lebendig, Langlebigkeit, Lebensspanne, Lebenskraft (n. 2/1). Eti: er erreicht, geht (3. Sg. Präsens von √i) (laṭ III/1). Abhicaran: verwünschend, Zauber wirkend (Part. Präs. Akt. von abhi-car) (m. 1/1). Cinvīta: er/man möge aufschichten/errichten (Opt. Med. von ci, "aufschichten") (vidhiliṅ III/1). Vajraḥ: der Blitz, Donnerkeil (Indras Waffe) (m. 1/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Āpaḥ: die Wasser (Nom. Pl., von ap) (f. 1/3).

112

वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः॒ प्रह॑रति।स्तृ॒णु॒त ए॑नम् । तेज॑स्कामो॒ यश॑स्कामः । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सका॑मस्स्व॒र्गका॑मश्चिन्वीत । ए॒ताव॒द्वा वास्ति । याव॑दे॒तत् । याव॑दे॒वास्ति॑ । तदव॑रुन्धे । तस्यै॒तद् व्र॒तम् । वर्ष॑ति॒न धा॑वेत्

vajra̍me̱va bhrātṛ̍vyebhya̱ḥ praha̍rati।stṛ̱ṇu̱ta e̍nam । teja̍skāmo̱ yaśa̍skāmaḥ । bra̱hma̱va̱rca̱sakā̍massva̱rgakā̍maścinvīta । e̱tāva̱dvā vāsti । yāva̍de̱tat । yāva̍de̱vāsti̍ । tadava̍rundhe । tasyai̱tad vra̱tam । varṣa̍ti̱na dhā̍vet

eben den Donnerkeil schleudert er gegen die Widersacher - 'schlagt ihn nieder'. Wer Glanz, wer Ruhm, wer Brahman-Kraft, wer die himmlische Welt begehrt, errichte es. Genau so viel ist das All, wie viel dies ist, gerade so viel ist es überhaupt - das erwirbt er. Dies ist sein Gelübde: bei Regen soll er nicht laufen,

Vajram: Donnerkeil, Blitz(waffe Indras) (m. 2/1). Eva: eben, gerade, nur, wirklich (avy.). Bhrātṛvyebhyaḥ: Rivale, Widersacher (wörtl. Vetter/Bruders Sohn) (m. 4/3). Praharati: √pra-hṛ (schleudern, schlagen) er schleudert (laṭ). Stṛṇuta: schlagt nieder, streut nieder (2. Pl. Imp. loṭ von √stṛ) (loṭ II/3). Enam: ihn, es (enklitisches Pronomen, nur Akkusativ) (m. 2/1). Tejaskāmo: Glanz begehrend (m. 1/1). Yaśaskāmaḥ: Ruhm begehrend (m. 1/1). Brahmavarcasakāmas: Brahman-Glanz begehrend (m. 1/1). Svargakāmaś: die himmlische Welt begehrend (m. 1/1). Cinvīta: er/man möge aufschichten/errichten (Opt. Med. von ci, "aufschichten") (vidhiliṅ III/1). Etāvad: so viel, so gross (n. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). V: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Āsti: ist, besteht (3. Sg., von √as) (laṭ). Yāvad: wie viel, so weit wie (Korrelativ zu etāvat) (n. 1/1). Etat: dies, dieses (n. 1/1). Yāvad: wie viel, so weit wie (Korrelativ zu etāvat) (n. 1/1). Ev: eben, gerade, nur, wirklich (avy.). Āsti: ist, besteht (3. Sg., von √as) (laṭ). Tad: das, dieses (n. 1/1). Avarundhe: er erwirbt, er sichert sich (3. Sg. Präsens laṭ Ātmanepada von ava+rundh/rudh) (laṭ III/1). Tasy: (tat: dieser) dessen (m. 6/1). Aitad: dies, dieses (n. 1/1). Vratam: Gelübde (n. 1/1). Varṣati: es regnet (Lok.-Absolutiv-Partizip: während es regnet) (lokativ-absolutiv (adverbial, "waehrend es regnet") laṭ III/1). Na: nicht (avy.). Dhāvet: er soll laufen (Opt. vidhiliṅ von √dhāv) (vidhiliṅ).

113

अ॒मृतं॒ वा आपः॑ । अ॒मृत॒स्यान॑न्तरित्यै । नाप्सु मूत्र॑पुरी॒षङ्कुर्यात् । न निष्ठी॑वेत् । न वि॒वस॑नस्स्नायात् । गुह्यो॒ वा ए॒षोऽग्निः । ए॒तस्या॒ग्नेरन॑तिदाहाय । न पु॑ष्करप॒र्णानि॒ हिर॑ण्यं॒वाऽधि॒तिष्ठेत् । ए॒तस्या॒ग्नेरन॑भ्यारोहाय । न कूर्म॒स्याश्नी॑यात् । नोद॒कस्या॒घातु॑का॒न्येन॑मोद॒कानि॑ भवन्ति । अ॒घातु॑का॒ आपः॑ । य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते । य उ॑चैनमे॒वं वेद॑

a̱mṛta̱ṃ vā āpa̍ḥ । a̱mṛta̱syāna̍ntarityai । nāpsu mūtra̍purī̱ṣaṅkuryāt । na niṣṭhī̍vet । na vi̱vasa̍nassnāyāt । guhyo̱ vā e̱ṣo'gniḥ । e̱tasyā̱gnerana̍tidāhāya । na pu̍ṣkarapa̱rṇāni̱ hira̍ṇya̱ṃvā'dhi̱tiṣṭhet । e̱tasyā̱gnerana̍bhyārohāya । na kūrma̱syāśnī̍yāt । noda̱kasyā̱ghātu̍kā̱nyena̍moda̱kāni̍ bhavanti । a̱ghātu̍kā̱ āpa̍ḥ । ya e̱tama̱gniñci̍nu̱te । ya u̍cainame̱vaṃ veda̍

die Wasser sind fürwahr unsterblich - zur Unsterblichkeit gehört [dieses Gelübde]. In die Wasser soll man nicht Urin oder Kot [entlassen], nicht hineinspeien, nicht unbekleidet baden. Ein geheimnisvolles Feuer ist dies fürwahr; damit dieses Feuer nicht verbrennt, soll man nicht auf Lotusblätter oder Gold treten; damit man dieses Feuer nicht besteigt, soll man keine Schildkröte essen; auch dürfen keine wasserfeindlichen [Handlungen ihm] widerfahren - feindlos sind die Wasser - wer dieses Feuer errichtet und wer dies so weiß.

Amṛtaṃ: das Unsterbliche (n. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Amṛtasy: unsterblich (n. 6/1). Ānantarityai: Ununterbrochenheit, Kontinuität (f. 4/1). N: nicht (avy.). Āpsu: Wasser, Werk, tätig sein (f. 7/3). Mūtrapurīṣaṅ: Urin und Kot (n. 2/1). Kuryāt: er soll tun/machen (Opt. vidhiliṅ von √kṛ) (vidhiliṅ). Na: nicht (avy.). Niṣṭhīvet: er soll spucken (Opt. vidhiliṅ von niḥ+√ṣṭhīv) (vidhiliṅ). Na: nicht (avy.). Vivasanas: unbekleidet, nackt (m. 1/1). Snāyāt: er soll baden (Opt. vidhiliṅ von √snā) (vidhiliṅ). Guhyo: geheim, verborgen (m. 1/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Eṣo: dieser (m. 1/1). 'gniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 1/1). Etasy: dieses, dessen (Gen. Sg. m./n. von etad) (m. 6/1). Āgner: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 6/1). Anatidāhāya: damit [es] nicht überbrennt (Dat. Zweckform, an-ati-dāha) (n. 4/1). Na: nicht (avy.). Puṣkaraparṇāni: Lotusblatt (n. 2/3). Hiraṇyaṃ: Gold (n. 2/1). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). 'dhitiṣṭhet: er soll betreten/darauf treten (Opt. vidhiliṅ von adhi-√sthā) (vidhiliṅ). Etasy: dieses, dessen (Gen. Sg. m./n. von etad) (m. 6/1). Āgner: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 6/1). Anabhyārohāya: damit [man es] nicht besteigt (Dat. Zweckform, an-abhi-ā-ruh) (n. 4/1). Na: nicht (avy.). Kūrmasy: Schildkröte (m. 6/1). Āśnīyāt: er soll essen (Opt. vidhiliṅ von √aś) (vidhiliṅ). Nodakasyāghātukānyenamodakāni: (noch ungeklärter Fusions-Block - siehe docs/grammar-review-todo.md). Bhavanti: sie werden/sind (3. Pl. laṭ von √bhū) (laṭ). Aghātukā: harmlos, unschädlich (f. 1/3). Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Etam: diesen (Akk. Sg. von etad) (m. 2/1). Agniñ: das Feuer (Acc. Sg.) (m. 2/1). Cinute: er errichtet/haeuft auf (√ci, laṭ Ātmanepada 3.Sg.) (laṭ). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). U: auch, aber, ferner (avy.). C: und (avy.). Ainam: ihn, es (enklitisches Pronomen, nur Akkusativ) (m. 2/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ).

114

इ॒मानु॑कं॒ भु॑वना सीषधेम । इन्द्र॑श्च॒ विश्वे॑ च दे॒वाः । य॒ज्ञश्च॑ नस्त॒न्वञ्च॑ प्र॒जाञ्च॑ । आ॒दि॒त्यैरिन्द्र॑स्स्स॒ह सी॑षधातु । आ॒दि॒त्यैरिन्द्र॒स्सग॑णो म॒रुद्भिः॑ । अ॒स्माकं॑ भूत्ववि॒ता त॒नूनाम् । आप्ल॑वस्व॒ प्रप्ल॑वस्व । आ॒ण्डीभ॑वज॒ मा मु॒हुः । सुखादीन्दुः॑खनि॒धनाम् । प्रति॑मुञ्चस्व॒ स्वां पु॒रम्

i̱mānu̍ka̱ṃ bhu̍vanā sīṣadhema । indra̍śca̱ viśve̍ ca de̱vāḥ । ya̱jñaśca̍ nasta̱nvañca̍ pra̱jāñca̍ । ā̱di̱tyairindra̍sssa̱ha sī̍ṣadhātu । ā̱di̱tyairindra̱ssaga̍ṇo ma̱rudbhi̍ḥ । a̱smāka̍ṃ bhūtvavi̱tā ta̱nūnām । āpla̍vasva̱ prapla̍vasva । ā̱ṇḍībha̍vaja̱ mā mu̱huḥ । sukhādīndu̍ḥkhani̱dhanām । prati̍muñcasva̱ svāṃ pu̱ram

Diese Welten mögen wir bezwingen, Indra und alle Götter; das Opfer, unseren Leib und unsere Nachkommenschaft möge Indra mit den Ādityas bezwingen, Indra mit der Schar der Maruts zusammen - er möge unserer Leiber Beschützer sein. Tauche ein, schwimme hinüber, werde wie ein Ei, verwirre dich nicht; vom Glücklichen zum leidvollen Ende - kleide dich in deine eigene Stadt.

Imā: diese hier (fem. Plural, bezogen auf die Lobreden) (n. 2/3). Nu: wohl, denn (Partikel) (avy.). Kaṃ: vedische Verstaerkerpartikel (nach nu, expletiv) (avy.). Bhuvanā: Welten (bhuvana: Welt, Akkusativ Plural) (n. 2/3). Sīṣadhema (san liṅ I/3) Indraś: Vedischer Donner- und Heldengott. König der Devas (m. 1/1). Ca: und (avy.). Viśve: alle (Nom. Pl. von viśva) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Devāḥ: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (m. 1/3). Yajñaś: Opfer, Opferhandlung (Nom. Sg.) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Nas: von uns (6/3). Tanvañ: Körper, Gestalt, Selbst (f. 2/1). Ca: und (avy.). Prajāñ: die Wesen, Geschoepfe (Nom. Pl.) (f. 2/1). Ca: und (avy.). Ādityair: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 3/3). Indrass: Vedischer Donner- und Heldengott. König der Devas (m. 1/1). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Sīṣadhātu (san loṭ III/1) Ādityair: Āditya, Sohn der Aditi; die Sonnengötter (m. 3/3). Indras: Vedischer Donner- und Heldengott. König der Devas (m. 1/1). Sagaṇo: mit [seiner] Schar/Gefolge (sa+gaṇa) (m. 1/1). Marudbhiḥ (m. 3/3) Asmākaṃ: unser, von uns (Genitiv Plural von asmad). (6/3). Bhūtva: √bhū (sein, werden) geworden seiend (avy.). Vitā: Beschuetzer (Nomen Agentis von vi/paa - schuetzen), Nom. Sg. (m. 1/1). Tanūnām (f. 6/3) Āplavasva (loṭ II/1) Praplavasva (loṭ II/1) Āṇḍībhavaja (loṭ II/1) Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Muhuḥ (avy.) Sukhādīnduḥkhanidhanām (f. 2/1) Pratimuñcasva (loṭ II/1) Svāṃ (f. 2/1) Puram (f. 2/1)

115

मरी॑चयस्स्वायंभु॒वाः । ये श॑री॒राण्य॑कल्पयन्न् । ते ते॑ दे॒हङ्क॑ल्पयन्तु । मा च॑ ते॒ ख्यास्म॑ तीरिषत् । उत्ति॑ष्ठत॒ मा स्व॑प्त । अ॒ग्निमि॑च्छध्वं॒ भार॑ताः । राज्ञ॒स्सोमस्य तृ॒प्तासः॑ । सूर्ये॑ण स॒युजो॑षसः । युवा॑ सु॒वासाः । अ॒ष्टाच॑क्रा॒ नव॑द्वारा

marī̍cayassvāyaṃbhu̱vāḥ । ye śa̍rī̱rāṇya̍kalpayann । te te̍ de̱haṅka̍lpayantu । mā ca̍ te̱ khyāsma̍ tīriṣat । utti̍ṣṭhata̱ mā sva̍pta । a̱gnimi̍cchadhva̱ṃ bhāra̍tāḥ । rājña̱ssomasya tṛ̱ptāsa̍ḥ । sūrye̍ṇa sa̱yujo̍ṣasaḥ । yuvā̍ su̱vāsāḥ । a̱ṣṭāca̍krā̱ nava̍dvārā

Die selbstentstandenen Lichtstrahlen, die die Körper gestalteten - sie mögen [dir wieder] einen Körper gestalten; nicht mögen wir vergehen, [nicht] verschwinden. Steht auf, schlaft nicht, suchet das Feuer, ihr Bharatas! Ihr, die Zufriedenen des Königs Soma, mit der Morgenröte der Sonne verbunden, jugendlich, wohlgekleidet: [dies ist] die achträdrige, neuntorige

Marīcayaḥ: die Lichtstrahlen (Nom. Pl. m. von marīci) (m. 1/3). Svāyaṃbhuvāḥ: Nachkomme/Sohn des Svayambhū (Beiname/Patronymikon) (m. 1/3). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Śarīrāṇi: Körper (Plural) (n. 2/3). Akalpayan: sie gestalteten, ordneten (laṅ). Te: Euer, Dein, das; Dir (m. 1/3). Te: Euer, Dein, das; Dir (m. 1/3). Deham: den Körper (m. 2/1). Kalpayantu: sie moegen gestalten/ordnen (3. Pl. Imp. Kausativ von √kḷp) (ṇic loṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Ca: und (avy.). Te: Euer, Dein, das; Dir. Khyāsma: wir moechten nicht erscheinen/vergehen (mā + Injunktiv Aor. von √khyā, 1. Pl.) (leṭ). Tīriṣat: moege nicht schwinden/vergehen (Injunktiv, Person unsicher) (leṭ). Uttiṣṭhata: steht auf! (2. Pl. Imp. von ud+√sthā) (loṭ). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Svapta: schlaft! (2. Pl. Imp. von √svap) (loṭ). Agnim: das Feuer (Acc. Sg.) (m. 2/1). Icchadhvam: wuenscht, sucht (2. Pl. Imp. Ā. von √iṣ) (loṭ). Bhāratāḥ: Bhaaratas, Nachkommen des Bharata (Vok. Pl.) (m. 8/3). Rājñaḥ: des Koenigs (Gen. Sg. von rājan) (m. 6/1). Somasya: des Soma (Gen. Sg. von soma) (m. 6/1). Tṛptāsaḥ: gesaettigt, zufrieden (Nom./Vok. Pl. m., -āsaḥ-Endung) (m. 8/3). Sūryeṇa: durch/mit der Sonne (Instr. Sg.) (m. 3/1). Sayujaḥ: verbunden, Gefaehrten (Nom./Vok. Pl. m. von sayuj) (m. 8/3). Uṣasaḥ: der Morgenroete (Gen. Sg. f. von uṣas) (f. 6/1). Yuvā: ein Pfeil. Suvāsāḥ: wohlgekleidet (Nom./Vok. Pl. m.) (m. 8/3). Aṣṭācakrā: achtraedrig (Nom. Sg. f., attributiv zur [ausgelassenen] Stadt/puḥ) (f. 1/1). Navadvārā: neuntorig (Nom. Sg. f., attributiv zur [ausgelassenen] Stadt/puḥ) (f. 1/1).

116

दे॒वानां॒ पूर॑यो॒ध्या । तस्यां॑हिरण्म॑यः को॒शः । स्व॒र्गो लो॒को ज्योति॒षाऽऽचृ॑तः । यो वै तां ब्रह्म॑णो वे॒द । अ॒मृते॑नाऽऽवृ॒तां पु॑रीम् । तस्मै ब्रह्म च॑ ब्रह्मा॒ च । आ॒युः कीर्तिं॑ प्र॒जान्द॑दुः । वि॒भ्राज॑मानां॒हरि॑णीम् । य॒शसा॑ सम्प॒रीवृ॑ताम् । पुरं॑हिरण्मयीं ब्र॒ह्मा

de̱vānā̱ṃ pūra̍yo̱dhyā । tasyāṃ̍hiraṇma̍yaḥ ko̱śaḥ । sva̱rgo lo̱ko jyoti̱ṣā''cṛ̍taḥ । yo vai tāṃ brahma̍ṇo ve̱da । a̱mṛte̍nā''vṛ̱tāṃ pu̍rīm । tasmai brahma ca̍ brahmā̱ ca । ā̱yuḥ kīrti̍ṃ pra̱jānda̍duḥ । vi̱bhrāja̍mānā̱ṃ̱hari̍ṇīm । ya̱śasā̍ sampa̱rīvṛ̍tām । puraṃ̍hiraṇmayīṃ bra̱hmā

uneinnehmbare Stadt der Götter. Darin ist eine goldene Schatzkammer, mit Licht bedeckt, die himmlische Welt. Wer diese Stadt des Brahman kennt, mit Unsterblichkeit umhüllt - dem gaben Brahman und der Brahmane Lebensalter, Ruhm und Nachkommenschaft. Die strahlende, gelblich schimmernde, mit Ruhm umgebene Stadt, golden, [gehört] Brahman;

Devānāṃ: der Götter (Gen.) (m. 6/3). Pūḥ: die Stadt/Burg (Nom. Sg. f. von pur) (f. 1/1). Ayodhyā: uneinnehmbar (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Tasyām: in ihr, darin (Lok. Sg. f. von tad) (f. 7/1). Hiraṇmayaḥ: golden, aus Gold bestehend (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Kośaḥ: die Schatzkammer (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Svargo: Himmel (m. 1/1). Loko: Welt (m. 1/1). Jyotiṣā: Licht, Glanz (Instr.) (n. 3/1). Ācṛtaḥ: bedeckt, umhuellt (Nom. Sg. m. Ppp. von ā+√kṛ) (m. 1/1). Yo: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Vai: wahrlich, ja (das vorgehende Wort hervorhebend) (avy.). Tāṃ: diese (f. 2/1). Brahmaṇo: des Brahman (Gen. Sg.) (n. 6/1). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (liṭ). Amṛtena: mit dem Nektar, Unsterblichkeitstrank, nicht gestorben, unsterblich, unvergänglich (n. 3/1). Āvṛtāṃ: umhuellt (Akk. Sg. f. Ppp. von ā+√vṛ) (f. 2/1). Purīm: die Stadt (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Tasmai: diesem (Dativ von tad) (m. 4/1). Brahma: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (n. 1/1). Ca: und (avy.). Brahmā: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (m. 1/1). Ca: und (avy.). Āyuḥ: beweglich, lebendig, Langlebigkeit, Lebensspanne, Lebenskraft (n. 2/1). Kīrtiṃ: den Ruhm (f. 2/1). Prajāṃ: die Nachkommenschaft (Akk. Sg. f.) (f. 2/1). Daduḥ: sie gaben (3. Pl. Perfekt von √dā) (liṭ). Vibhrājamānāṃ: strahlend, leuchtend (Akk. Sg. f. Partizip Praes. Med.) (f. 2/1). Hariṇīm: gelblich-glänzend (f. 2/1). Yaśasā: mit Ruhm (n. 3/1). Samparīvṛtām: umgeben (Akk. Sg. f. Ppp. von sam-pari-√vṛ) (f. 2/1). Puraṃ (f. 2/1) Hiraṇmayīṃ: golden, aus Gold bestehend (f. 2/1). Brahmā: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (m. 1/1).

117

वि॒वेशा॑ऽप॒राजि॑ता । पराङ्गेत्य॑ज्याम॒यी । पराङ्गेत्य॑नाश॒की । इ॒हचा॑मुत्र॑चान्वे॒ति । वि॒द्वान्दे॑वासु॒रानु॑भ॒यान् । यत्कु॑मा॒री म॒न्द्रय॑ते । य॒द्यो॒षद्यत्प॑ति॒व्रता । अरि॑ष्टं॒ यत्किंच॑ क्रि॒यते । अ॒ग्निस्तदनु॑वेधति । अ॒शृता॑सश्शृ॑तास॒श्च

vi̱veśā̍'pa̱rāji̍tā । parāṅgetya̍jyāma̱yī । parāṅgetya̍nāśa̱kī । i̱hacā̍mutra̍cānve̱ti । vi̱dvānde̍vāsu̱rānu̍bha̱yān । yatku̍mā̱rī ma̱ndraya̍te । ya̱dyo̱ṣadyatpa̍ti̱vratā । ari̍ṣṭa̱ṃ yatkiṃca̍ kri̱yate । a̱gnistadanu̍vedhati । a̱śṛtā̍saśśṛ̍tāsa̱śca

die unbesiegte drang [darin] ein. 'Fort mit dir' [heißt es] von der Krankheit, 'fort mit dir' von der Hungersnot; hier wie dort geht sie einher, die Kundige, an Götter wie Dämonen sich wendend. Was ein Mädchen Böses ausspricht, was eine Frau, was eine dem Gatten Treue [Böses tut], was auch immer an Unheil geschieht - Agni durchbohrt es.

Viveśa: trat ein, drang ein (3. Sg. Perfekt von vi+√viś) (liṭ). Aparājitā: die Unbesiegte (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Parāṅgetyajyāmayī: Teil einer apotropaeischen Formel gegen Krankheit ("parāṅ ... iti ... āmayī"? - Segmentierung NICHT sicher hergeleitet, siehe grammar-review-todo.md). Parāṅgetyanāśakī: Teil einer apotropaeischen Formel gegen Hungersnot ("parāṅ ... iti ... anāśakī"? - Segmentierung NICHT sicher hergeleitet, siehe grammar-review-todo.md), enthaelt vermutlich anāśakī (Hungersnot/Verhungern-Daemonin). Ihacāmutracānveti: "hier und dort geht sie" (iha+ca+amutra+ca+anveti - Segmentierung plausibel aber nicht Zeichen-fuer-Zeichen verifiziert). Vidvāndevāsurānubhayān: die Kundige, an Goetter und Daemonen beide sich wendend (vidvān + deva + asura + ubhayān - Segmentierung plausibel aber nicht Zeichen-fuer-Zeichen verifiziert). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 2/1). Kumārī: ein Maedchen (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Mandrayate: spricht, aeussert (3. Sg. Praes. Med. von √mand) (laṭ). Yadyoṣadyatpativratā: was eine Frau [tut], was eine dem Gatten treue Frau [tut] (yat+yoṣā+yat+pativratā - genaue interne Sandhi-Fuge NICHT sicher hergeleitet, eigener Rekonstruktionsversuch scheiterte an der Zeichen-Verifikation, siehe grammar-review-todo.md). Ariṣṭaṃ: Unheil, Schaden (Nom. Sg. n., Subjekt des Passivs kriyate) (n. 1/1). Yatkiṃca: was auch immer (yat+kiṃ+ca) (avy.). Kriyate: wird getan, geschieht (3. Sg. Praes. Passiv von √kṛ) (laṭ karmaṇi). Agnis: Agni (Nom. Sg.) (m. 1/1). Tad: das (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Anuvedhati: durchbohrt, durchdringt, verfolgt (3. Sg. Praes. von anu+√vyadh) (laṭ). Aśṛtāsaś: die ungereiften, rohen [Opfergaben] (Nom. Pl. m. von aśṛta) (m. 1/3). Śṛtāsaś: die gereiften, gekochten (Nom. Pl. von śṛta) (m. 1/3). Ca: und (avy.).

118

य॒ज्वानो॒ येऽप्य॑य॒ज्वनः॑ । स्व॑र्यन्तो॒ नापेक्षन्ते । इन्द्र॑म॒ग्निश्च॑ ये वि॒दुः । सिक॑ता इव सं॒यन्ति॑ । र॒श्मिभि॑स्समु॒दीरि॑ताः । अ॒स्माल्लो॒काद॑मुष्मा॒च्च । ऋ॒षिभि॑रदात्पृ॒श्निभि॑ । अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातः॑ येऽत्र॒स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अहो॑भिर॒द्भिर॒क्तुभि॒व्य॑क्तम्

ya̱jvāno̱ ye'pya̍ya̱jvana̍ḥ । sva̍ryanto̱ nāpekṣante । indra̍ma̱gniśca̍ ye vi̱duḥ । sika̍tā iva sa̱ṃyanti̍ । ra̱śmibhi̍ssamu̱dīri̍tāḥ । a̱smāllo̱kāda̍muṣmā̱cca । ṛ̱ṣibhi̍radātpṛ̱śnibhi̍ । ape̍ta̱ vīta̱ vi ca̍ sarpa̱tāta̍ḥ ye'tra̱stha pu̍rā̱ṇā ye ca̱ nūta̍nāḥ । aho̍bhira̱dbhira̱ktubhi̱vya̍ktam

Gekochte und ungekochte [Opfer], Opferwillige wie auch nicht Opferwillige, zum Himmel Ziehende - sie fragen nicht [danach]; die Indra und Agni kennen, sammeln sich wie Sandkörner, von den Strahlen aufgewirbelt, aus dieser und jener Welt. Von den Ṛṣis, den Pṛśni-Kühen wurde es gegeben. 'Weichet, entfernt euch, kriechet fort von hier, die ihr hier seid, die Alten wie die Neuen -

Yajvānaḥ: Opferer, wer Opfer darbringt (m. 1/3). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Api: auch, sogar (avy.). Ayajvanaḥ: wer nicht opfert, Nicht-Opferer (m. 1/3). Svaryantaḥ: zum Himmel gehen/tönen (denominativ von svar) (m. 1/3). Na: nicht (avy.). Apekṣante: beachten, sich kümmern um, verlangen (apa+īkṣ) (laṭ III/3). Indram: Indra, vedischer Donner- und Heldengott, König der Devas (m. 2/1). Agniḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 2/1). Ca: und (avy.). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Viduḥ: sie wissen, kennen (3. Pl. Perfekt von √vid) (liṭ III/3). Sikatā: Sand, Kies (f. 1/3). Iva: wie (avy.). Saṃyanti: zusammenkommen, sich versammeln (sam+i) (laṭ III/3). Raśmibhiḥ: Zügel, Strahl; Name eines Soma-Bechers (m. 3/3). Samudīritāḥ: aufgewirbelt, erregt (PPP von sam+ud+īr) (f. 1/3). Asmāt: von hier, von diesem (Abl.) (avy.). Lokāt: Welt (m. 5/1). Amuṣmāt: von jenem, von dort (Abl. Sg. von adas) (5/1). Ca: und (avy.). Ṛṣibhiḥ: Seher, Ṛṣi (m. 3/3). Adāt: geben (luṅ III/1). Pṛśnibhiḥ: Pṛśni, die gesprenkelte Kuh, Mutter der Marut (Eigenname) (f. 3/3). Apeta: weggehen! (Imperativ 2. Pl. von apa+i) (loṭ II/3). Vīta: fortgehen! (Imperativ 2. Pl. von vi+i) (loṭ II/3). Vi: auseinander, verteilt, durch, hindurch (avy.). Ca: und (avy.). Sarpata: offenbar, sichtbar, manifest (PPP von vi+añj) (vi (Tmesis, Praeverb getrennt) loṭ II/3). Ataḥ: von da, darüber hinaus, noch mehr (avy.). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Atra: hier, dort, dabei (avy.). Stha: ihr seid (2. Pl. Präsens von √as) (laṭ II/3). Purāṇā: alt, die Alten (m. 1/3). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Ca: und (avy.). Nūtanāḥ: neu, die Neuen (m. 1/3). Ahobhiḥ: Tag (n. 3/3). Adbhiḥ: Wasser (die Wasser) (f. 3/3). Aktubhiḥ: Nacht, Dunkel (m. 3/3). Vyaktam: kriechen, schleichen (n. 1/1).

119

य॒मो द॑दात्वव॒सान॑मस्मै । नृ मु॑णन्तु नृपा॒त्वर्यः॑ । अ॒कृ॒ष्टा ये च॒ कृष्ट॑जाः । कु॒मारी॑षु क॒नीनी॑षु । जा॒रिणी॑षु च॒ ये हि॒ताः । रेतः॑पीता॒ आण्ड॑पीताः । अङ्गा॑रेषु च॒ ये हु॒ताः । उ॒भयान् पुत्र॑पौत्र॒कान् । यु॒वे॒ऽहं य॒मराज॑गान् । श॒तमिन्नु श॒रदः॑

ya̱mo da̍dātvava̱sāna̍masmai । nṛ mu̍ṇantu nṛpā̱tvarya̍ḥ । a̱kṛ̱ṣṭā ye ca̱ kṛṣṭa̍jāḥ । ku̱mārī̍ṣu ka̱nīnī̍ṣu । jā̱riṇī̍ṣu ca̱ ye hi̱tāḥ । reta̍ḥpītā̱ āṇḍa̍pītāḥ । aṅgā̍reṣu ca̱ ye hu̱tāḥ । u̱bhayān putra̍pautra̱kān । yu̱ve̱'haṃ ya̱marāja̍gān । śa̱taminnu śa̱rada̍ḥ

möge Yama diesem eine Bleibe geben; Männer mögen [ihn] befreien, der herrschaftliche Schutzherr [möge ihn schützen]' - die Ungepflügten wie die Pflug-Erzeugten, unter Mädchen und jungen Frauen, und die, welche sich an Ehebrecherinnen ergötzten, die den Samen tranken, die aus dem Ei Getrunkenen, und die in glühende Kohlen Geopferten - beide, Söhne und Enkel. 'Ich [gehe] jung zum Königreich Yamas' - hundert Herbste fürwahr

Yamo: Yama (Totengott) (m. 1/1). Dadātv: √dā (geben) er möge geben (loṭ III/1). Avasānam: Aufenthalt, Rastplatz, Ende (n. 2/1). Asmai: ihm (Dat.) (4/1). Nṛ: Mann. Muṇantu: √muc (befreien) sie mögen befreien (attestierte Form muṇantu fuer muñcantu) (loṭ III/3). Nṛpātvaryaḥ Akṛṣṭā: ungepflügt, unbestellt (a + kṛṣṭa) (f. 1/3). Ye: (ya) welche (1/3). Ca: und (avy.). Kṛṣṭajāḥ: pflug-erzeugt, durch den Pflug entstanden (kṛṣṭa + ja) (f. 1/3). Kumārīṣu: ein Maedchen (Nom. Sg. f.) (f. 7/3). Kanīnīṣu: junge Frau, Mädchen (f. 7/3). Jāriṇīṣu: Ehebrecherin (fem. von jāra) (f. 7/3). Ca: und (avy.). Ye: (ya) welche (1/3). Hitāḥ: ferngehalten, entfernt (hita, part. von √hi) (m. 1/3). Retaḥ: Same, Samen, Strom. Pītā: getrunken (Partizip Perfekt Passiv von √pā) (m. 1/3). Āṇḍa: Ei. Pītāḥ: getrunken (Partizip Perfekt Passiv von √pā) (m. 1/3). Aṅgāreṣu: glühende Kohle (m. 7/3). Ca: und (avy.). Ye: (ya) welche (1/3). Hutāḥ: geopfert (Partizip von √hu) (m. 1/3). Ubhayān: beide (m. 2/3). Putrapautrakān: Söhne und Enkel (Kompositum putra + pautraka) (m. 2/3). Yuve: jung, jugendlich (m. 7/1). 'haṃ: ich (1/1). Yamarājagān Śataminnu Śaradaḥ: Herbst, Jahr (f. 2/3).

120

अदो॒ यद्ब्रह्म॑ विल॒बम् । पि॒तृ॒णाञ्च॑ य॒मस्य॑ च । वरु॑ण॒स्याश्वि॑नोर॒ग्नेः । म॒रुताञ्च वि॒हाय॑साम् । का॒म॒प्र॒यव॑णं मे अस्तु । स ह्ये॑वास्मि॑ स॒नात॑नः । इति नाको ब्रह्मिश्रवो॑ रायो॑ धनम् । पु॒त्रानापो॑ दे॒वीरि॒हाऽऽहि॑त

ado̱ yadbrahma̍ vila̱bam । pi̱tṛ̱ṇāñca̍ ya̱masya̍ ca । varu̍ṇa̱syāśvi̍nora̱gneḥ । ma̱rutāñca vi̱hāya̍sām । kā̱ma̱pra̱yava̍ṇaṃ me astu । sa hye̍vāsmi̍ sa̱nāta̍naḥ । iti nāko brahmiśravo̍ rāyo̍ dhanam । pu̱trānāpo̍ de̱vīri̱hā''hi̍ta

[sollen es sein], jenes Brahman dort, das ich ergriff, [gehört] den Vätern und Yama, Varuṇa, den Aśvins und Agni, den Maruts des weiten Luftraums. Mein Begehren möge sich erfüllen, denn ich bin ja der Ewige - so [spricht] Nāka Brahmiśravas: Reichtum, Besitz, Söhne mögen mir die göttlichen Wasser hierher bringen.

Ado: jener, jene, jenes (n. 1/1). Yad: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Brahma: Brahma der Schöpfergott das heilige Wesen, der höchste Gott, das Absolute (n. 1/1). Vilabam: vi+√labh (ergreifen, erlangen) ich ergriff (luṅ I/1). Pitṛṇāñ: Vater; die Väter, Ahnen (m. 6/3). Ca: und (avy.). Yamasya: des Yama (Gen. Sg.) (m. 6/1). Ca: und (avy.). Varuṇasy: Varuṇa, Gott des Ozeans und der kosmischen Ordnung (m. 6/1). Āśvinor: der beiden Aśvins (Gen. Dual) (m. 6/2). Agneḥ: Feuer; Agni, der Feuergott (m. 6/1). Marutāñ: der Maruts (Gen. Pl.) (m. 6/3). Ca: und (avy.). Vihāyasām: weiter Luftraum, Atmosphäre (m. 6/3). Kāmaprayavaṇaṃ: Begehrniserfüllung, Wunscherfüllung (kāma + prayavaṇa) (n. 1/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Astu: √as (sein) er sollte sein (loṭ III/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Hy: denn, wahrlich (avy.). Evā: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Smi: √as (sein) ich bin (laṭ I/1). Sanātanaḥ: ewig, uralt (m. 1/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Nāko: Nāka (Ṛṣi-Name, Teil von 'Nāka Brahmiśravas') (m. 1/1). Brahmiśravo: Brahmiśravas (zweiter Teil des Ṛṣi-Namens 'Nāka Brahmiśravas') (m. 1/1). Rāyo: Reichtümer (Plural von rai) (f. 2/3). Dhanam: Reichtum, Besitz (n. 2/1). Putrān: Sohn; Pl. Söhne (m. 2/3). Āpo: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Devīr: die Göttinnen (Nom. Pl.) (f. 1/3). Ihā''hita

121

विशीर्ष्णी॒ङ्गृध्र॑शीर्ष्णीञ्च । अपेतो॑निरृ॒तिंह॑थः । परिबाधंश्वे॑तकु॒क्षम् । निजङ्घं॑शब॒लोद॑रम् । स॒ तान् वा॒च्याय॑या स॒ह । अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृशः॑ । ई॒र्ष्या॒सू॒ये बु॑भु॒क्षाम् । म॒न्युं कृ॒त्यां च॑ दीधिरे । रथे॑न किंशु॒काव॑ता । अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृशः॑

viśīrṣṇī̱ṅgṛdhra̍śīrṣṇīñca । apeto̍nirṛ̱tiṃha̍thaḥ । paribādhaṃśve̍taku̱kṣam । nijaṅghaṃ̍śaba̱loda̍ram । sa̱ tān vā̱cyāya̍yā sa̱ha । agne̱ nāśa̍ya sa̱ndṛśa̍ḥ । ī̱rṣyā̱sū̱ye bu̍bhu̱kṣām । ma̱nyuṃ kṛ̱tyāṃ ca̍ dīdhire । rathe̍na kiṃśu̱kāva̍tā । agne̱ nāśa̍ya sa̱ndṛśa̍ḥ

Die Kopflose und die Geierköpfige, entfernt euch, Unheilsgöttin; die Bedrängerin, die Weißbäuchige, die Krummschenklige, die Fleckigbäuchige - sie alle, o Agni, mit der Vācya, vertreibe aus dem Blickfeld. Neid und Missgunst, Hunger, Zorn und Zauberspruch hegten sie; auf dem mit Kiṃśuka-Blüten [geschmückten] Wagen, o Agni, vertreibe [sie] aus dem Blickfeld.

Viśīrṣṇīṅ: die Kopflose (vi- + śīrṣan) (f. 2/1). Gṛdhraśīrṣṇīñ: die Geierköpfige (gṛdhra + śīrṣan) (f. 2/1). Ca: und (avy.). Apetonirṛtiṃhathaḥ Paribādhaṃ: die Bedrängung, Bedrängerin (personifiziert) (n. 2/1). Śvetakukṣam: die Weißbäuchige (śveta + kukṣi) (n. 2/1). Nijaṅghaṃ: die Krummschenklige (ni- + jaṅghā) (n. 2/1). Śabalodaram: die Fleckigbäuchige (śabala + udara) (n. 2/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Tān: diese (Akkusativ Plural von tad) (m. 2/3). Vācyāyayā: Vācyā (Dämonenname, wörtl. "die Anzuklagende") (f. 3/1). Saha: zusammen, mit uns, gemeinsam, siegrich, gewaltig, stark (avy.). Agne: oh Feuer (m. 8/1). Nāśaya: √naś (zerstören, vernichten) vernichte (ṇic loṭ II/1). Sandṛśaḥ: Blickfeld, Sichtweite (Wurzelnomen zu dṛś) (f. 5/1). Īrṣyāsūye: Neid und Missgunst (Dvandva-Kompositum īrṣyā + asūyā) (f. 2/2). Bubhukṣām: Hunger, Genussverlangen (Desiderativabstraktum zu bhuj) (f. 2/1). Manyuṃ: Zorn, Grimm, Eifer, Sinn (m. 2/1). Kṛtyāṃ: Zauberspruch, schwarze Magie (f. 2/1). Ca: und (avy.). Dīdhire: sie hegten, dachten (3. Pl. Perfekt Ā. zu dīdhī) (liṭ III/3). Rathena: Wagen (m. 3/1). Kiṃśukāvatā: mit Kiṃśuka-Blüten geschmückt (-vat Possessivsuffix) (m. 3/1). Agne: oh Feuer (m. 8/1). Nāśaya: √naś (zerstören, vernichten) vernichte (ṇic loṭ II/1). Sandṛśaḥ: Blickfeld, Sichtweite (Wurzelnomen zu dṛś) (f. 5/1).

122

प॒र्जन्या॑य॒ प्रगा॑यत । दि॒वस्पु॒त्राय॑ मी॒ढुषे । स नो॑ य॒वस॑मिच्छतु।इ॒दं वचः॑ प॒र्जन्या॑य स्व॒राजे । हृ॒दो अ॒स्त्वन्त॑र॒न्तद्यु॑योत । म॒यो॒भूर्वातो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टयस्सन्त्व॒स्मे । सु॒पि॒प्प॒ला ओष॑धीर्दे॒वगो॑पाः । यो गर्भ॒मोष॑धीनम् । गवाङ्कृ॒णोत्यर्व॑ताम् । प॒र्जन्यः॑ पुरू॒षीणाम्

pa̱rjanyā̍ya̱ pragā̍yata । di̱vaspu̱trāya̍ mī̱ḍhuṣe । sa no̍ ya̱vasa̍micchatu।i̱daṃ vaca̍ḥ pa̱rjanyā̍ya sva̱rāje । hṛ̱do a̱stvanta̍ra̱ntadyu̍yota । ma̱yo̱bhūrvāto̍ vi̱śvakṛ̍ṣṭayassantva̱sme । su̱pi̱ppa̱lā oṣa̍dhīrde̱vago̍pāḥ । yo garbha̱moṣa̍dhīnam । gavāṅkṛ̱ṇotyarva̍tām । pa̱rjanya̍ḥ purū̱ṣīṇām

Besinget Parjanya, den Sohn des Himmels, den Freigebigen; er möge uns Weideland gewähren. Dieses Wort [richte sich] an Parjanya, den selbstherrschenden: unser Herz möge sich freuen - haltet dieses fern. Wohltätig sei der Wind, alle Völker mögen bei uns [wohnen]; von guten Früchten reich, von Göttern behütet [seien] die Kräuter. Er, der die Leibesfrucht der Kräuter, der Rinder, der Rosse hervorbringt - Parjanya [gehört] den vielen [Wesen].

Parjanyāya (m. 4/1) Pra: vor, voran (Praeverb) (avy.). Gāyata: singet! (2. Pl. Imperativ zu √gai, "singen") (loṭ II/3). Divaḥ: Himmel (Pl. dyavah) (m. 6/1). Putrāya: Sohn; Pl. Söhne (m. 4/1). Mīḍhuṣe: dem Freigebigen (Dat. von mīḍhvas, Beiname Rudras) (m. 4/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). No: uns, für uns (enklitisches Pronomen, Dat./Akk./Gen. Pl. von vayam) (4/1). Yavasam: Weideland, Futter (Akk.) (n. 2/1). Icchatu: √iṣ (wuenschen, gewaehren) er moege gewaehren (Imp.) (loṭ III/1). Idaṃ: dies, dieses (n. 1/1). Vacaḥ (n. 1/1) Parjanyāya (m. 4/1) Svarāje (m. 4/1) Hṛdaḥ (n. 6/1) Astu: √as (sein) er sollte sein (loṭ III/1). Antaram: das Innere, innerlich (Adj./Adv.) (n. 2/1). Tat: das (Akk. Sg. n.) (n. 1/1). Yuyota: trennen, fernhalten (Wurzel yu) (loṭ II/3). Mayobhūḥ: Freude bringend (mayas + bhū) (m. 1/1). Vātaḥ: Wind (m. 1/1). Viśvakṛṣṭayaḥ: alle Völker, alle Stämme (viśva + kṛṣṭi) (f. 1/3). Santu: sie mögen sein (3. Pl. Imperativ von √as) (loṭ III/3). Asme: uns, bei uns (enklitisches Pronomen, Dat./Lok. Pl.) (4/3). Supippalāḥ (f. 1/3) Oṣadhīḥ: Kraut, Heilpflanze (f. 1/3). Devagopāḥ: von den Göttern behütet (deva + gopa) (f. 1/3). Yaḥ: der, welcher (Relativpronomen, Nominativ) (m. 1/1). Garbham (m. 2/1) Oṣadhīnām: Kraut, Heilpflanze (f. 6/3). Gavām: Rind, Kuh (f. 6/3). Kṛṇoti: er macht, bewirkt (3. Sg. Präsens von √kṛ) (laṭ III/1). Arvatām: Ross, Pferd (m. 6/3). Parjanyaḥ: der Regengott, Donnerer und Befruchter. Gehört zu den zwölf Ādityas (m. 1/1). Purūṣīṇām (f. 6/3)

123

पुन॑र्मामैत्विन्द्रि॒यम् । पुन॒रायुः॒ पुन॒र्भगः॑ । पुन॒र्ब्राह्म॑णमैतु मा । पुन॒र्द्रवि॑णमैतु मा । यन्मे॒ऽद्य रेतः॑ पृथि॒वीमस्कान्॑ । यदोष॑धीर॒प्यस॑र॒द्यदापः॑ । इ॒दन्तत्पुन॒राद॑दे । दी॒र्घा॒यु॒त्वाय॒ वर्च॑से । यन्मे॒ रेतः॒ प्रसि॑च्यते । यन्म॒ आजा॑यते॒ पुनः॑ । तेन॑ माम॒मृतं॑ कुरु । तेन॑ सुप्र॒जस॑ङ्कुरु

puna̍rmāmaitvindri̱yam । puna̱rāyu̱ḥ puna̱rbhaga̍ḥ । puna̱rbrāhma̍ṇamaitu mā । puna̱rdravi̍ṇamaitu mā । yanme̱'dya reta̍ḥ pṛthi̱vīmaskān̍ । yadoṣa̍dhīra̱pyasa̍ra̱dyadāpa̍ḥ । i̱dantatpuna̱rāda̍de । dī̱rghā̱yu̱tvāya̱ varca̍se । yanme̱ reta̱ḥ prasi̍cyate । yanma̱ ājā̍yate̱ puna̍ḥ । tena̍ māma̱mṛta̍ṃ kuru । tena̍ supra̱jasa̍ṅkuru

Wieder möge zu mir die Sinneskraft kommen, wieder das Leben, wieder das Glück; wieder möge das Brahman zu mir kommen, wieder der Besitz zu mir kommen. Was von meinem Samen heute auf die Erde fiel, was in die Kräuter floss, was ins Wasser - dies nehme ich hier wieder auf, für langes Leben und Glanz. Was von meinem Samen vergossen wird, was von mir wieder geboren wird - dadurch mache mich unsterblich, dadurch gib mir gute Nachkommenschaft.

Punar: wieder, zurück (punar + me) (avy.). Mām: mich (Akk. Sg. von aham) (avy.). Aitu: er/es möge kommen (3. Sg. Imperativ von √i, "gehen/kommen") (loṭ III/1). Indriyam: Sinne (n. 1/1). Punar: wieder, zurück (punar + me) (avy.). Āyuḥ: beweglich, lebendig, Langlebigkeit, Lebensspanne, Lebenskraft (n. 1/1). Punar: wieder, zurück (punar + me) (avy.). Bhagaḥ: Wohlstand, Glück, Hoheit, Schönheit, Liebeslust, Liebe (m. 1/1). Punar: wieder, zurück (punar + me) (avy.). Brāhmaṇam: Brahmā, der Schöpfer; Brahman, das Absolute (n. 1/1). Aitu: er/es möge kommen (3. Sg. Imperativ von √i, "gehen/kommen") (loṭ III/1). Mā: mich (Akk. Sg. von aham) (avy.). Punar: wieder, zurück (punar + me) (avy.). Draviṇam: bewegliches Gut, Habe, Reichtum, Geld, eine Menge von Kostbarkeiten, Wesenhaftigkeit, Bestand, Vermögen, Kraft. Bewegliche Güter für mich (n. 1/1). Aitu: er/es möge kommen (3. Sg. Imperativ von √i, "gehen/kommen") (loṭ III/1). Mā: mich (Akk. Sg. von aham) (avy.). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Adya: heute, jetzt (avy.). Retaḥ: Guss, Strom, Same, Samenerguss (n. 1/1). Pṛthivīm: Erde (f. 2/1). Askān: es fiel, es floss hin (Wurzelaorist von ā + skand, "aufspringen, fallen") (luṅ III/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Oṣadhīḥ: Kraut, Heilpflanze (f. 2/3). Api: auch, sogar (avy.). Asarat: es floss (Wurzelaorist von sṛ, "fließen") (luṅ III/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Āpaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 1/3). Idam: dieses (Nom./Akk. Sg. n. von tad, Anfang des Gāyatrī-Mantra) (n. 1/1). Tat: das (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Punar: wieder, zurück (punar + me) (avy.). Ādade: ich nehme, ich empfange (1. Sg. Präsens Med. von ā + dā) (laṭ I/1). Dīrghāyutvāya (4/1) Varcase (n. 4/1) Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Retaḥ: Guss, Strom, Same, Samenerguss (n. 1/1). Prasicyate: wird ausgegossen, wird vergossen (3. Sg. Präsens Passiv von pra + sic) (laṭ karmaṇi III/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 1/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (6/1). Ājāyate: wird geboren (3. Sg. Präsens Med./Pass. von ā + jan) (laṭ karmaṇi III/1). Punaḥ: zurück, wieder, abermals, öfters (avy.). Tena: mit ihm, dadurch (n. 3/1). Mām: mich (Akk. Sg. von aham) (avy.). Amṛtam: Nektar, Unsterblichkeitstrank, nicht gestorben, unsterblich, unvergänglich (n. 2/1). Kuru: mache! (Imperativ von √kṛ) (loṭ II/1). Tena: mit ihm, dadurch (n. 3/1). Suprajasam: gute Nachkommenschaft habend (su- + prajā) (2/1). Kuru: mache! (Imperativ von √kṛ) (loṭ II/1).

124

अ॒द्भ्यस्तिरो॒धाऽजा॑यत । तव॑ वैश्रव॒णस्स॑दा । तिरो॑धेहि सप॒त्नान्नः॑ । ये अपो॒ऽश्नन्ति॑ केच॒न । त्वा॒ष्ट्रीं मा॒यां वैश्रव॒णः । रथं॑सहस्र॒वन्धु॑रम् । पु॒रु॒श्च॒क्रंसह॑स्राश्वम् । आस्था॒याया॑हि नो ब॒लिम् । यस्मै॑ भू॒तानि॑ ब॒लिमाव॑हन्ति । धन॒ङ्गावो॒ हस्ति॒हिर॑ण्य॒मश्वान्॑

a̱dbhyastiro̱dhā'jā̍yata । tava̍ vaiśrava̱ṇassa̍dā । tiro̍dhehi sapa̱tnānna̍ḥ । ye apo̱'śnanti̍ keca̱na । tvā̱ṣṭrīṃ mā̱yāṃ vaiśrava̱ṇaḥ । rathaṃ̍sahasra̱vandhu̍ram । pu̱ru̱śca̱kraṃsaha̍srāśvam । āsthā̱yāyā̍hi no ba̱lim । yasmai̍ bhū̱tāni̍ ba̱limāva̍hanti । dhana̱ṅgāvo̱ hasti̱hira̍ṇya̱maśvān̍

Aus den Wassern entstand die Verhüllung; dein [Reich], o Vaiśravaṇa, sei allzeit [bewahrt]. Verhülle unsere Rivalen, wer immer die Wasser [uns] wegnimmt. Mit Tvaṣṭṛs Zauberkunst, o Vaiśravaṇa, [fahre auf] dem Wagen mit tausend Deichseln, dem vielrädrigen, tausendrossigen; besteige ihn und komm zu uns mit Tribut, dem, dem die Wesen Tribut bringen: Reichtum an Rindern, Elefanten, Gold, Rossen -

Adbhyaḥ: aus den Wassern (Abl. Pl. von ap) (f. 5/3). Tirodhā: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Ajāyata: er wurde geboren, entstand (laṅ III/1). Tava: Dein (6/1). Vaiśravaṇaḥ: Vaiśravaṇa (= Kubera, Gott des Reichtums, Sohn des Viśravas) (m. 1/1). Sadā: allzeits, stets, immerwährend, immer (avy.). Tirodhehi: verhülle! decke zu! (2. Sg. Imperativ von tiras + dhā) (loṭ II/1). Sapatnān: Rivale, Feind, Nebenbuhler (m. 2/3). Naḥ: uns, für uns (enklitisches Pronomen, Dat./Akk./Gen. Pl. von vayam) (6/1). Ye: (ya) welche (m. 1/3). Apaḥ: Wasser, Werk, tätig sein (f. 2/3). Aśnanti: sie nehmen weg, sie genießen (3. Pl. Präsens von √aś) (laṭ III/3). Kecana: irgendwer, irgendwelche (unbestimmtes Pronomen, mit ye "wer auch immer") (m. 1/3). Tvāṣṭrīṃ: zu Tvaṣṭṛ gehörig (Adj., von Tvaṣṭṛ, dem göttlichen Handwerker) (f. 2/1). Māyāṃ: Zauberkraft, Kraft (f. 2/1). Vaiśravaṇaḥ: Vaiśravaṇa (= Kubera, Gott des Reichtums, Sohn des Viśravas) (m. 1/1). Ratham: Wagen (m. 2/1). Sahasravandhuram: mit tausend Deichseln/Wagensitzen (sahasra + vandhura) (m. 2/1). Puruścakram: vielrädrig (puru + cakra; die Herkunft des eingefügten -ś- ungeklärt) (m. 2/1). Sahasrāśvam: tausendrossig (sahasra + aśva) (m. 2/1). Āsthāya: nachdem er bestiegen hat (Gerundium/lyap zu ā + sthā). Āyāhi: komm her! (2. Sg. Imperativ von ā-√yā) (loṭ II/1). Naḥ: uns, für uns (enklitisches Pronomen, Dat./Akk./Gen. Pl. von vayam) (6/1). Balim: Tribut, Abgabe (Akk. Sg.) (m. 2/1). Yasmai: dem (Dat. Sg. von yad) (m. 4/1). Bhūtāni: die Wesen (n. 1/3). Āvahanti: sie bringen dar (3. Pl. Präsens von ā + vah) (laṭ III/3). Balim: Tribut, Abgabe (Akk. Sg.) (m. 2/1). Dhanam: Reichtum, Besitz (n. 2/1). Gāvaḥ: die Kühe, Rinder (f. 1/3). Hastihiraṇyam: Elefanten und Gold (Kompositum hasti + hiraṇya) (n. 2/1). Aśvān: Rind, Kuh (m. 2/3).

125

असा॑म सुम॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य । श्रियं॒ बिभ्र॒तिऽन्न॑मुखीं वि॒राजम् । सु॒द॒र्श॒ने च॑ क्रो॒ञ्चे च॑ । मै॒ना॒गे च॑ म॒हागि॑रौ । श॒तद्वा॒ट्टार॑गम॒न्ता । सं॒हार्य॒न्नग॑रं॒ तव॑ । इति मन्त्राः । कल्पो॑ऽत ऊ॒र्ध्वम् । यदि॒ बलिं॒ हरेत् । हि॒र॒ण्य॒ना॒भये॑ वितु॒दये॑ कौबे॒राया॒यं ब॑लिः

asā̍ma suma̱tau ya̱jñiya̍sya । śriya̱ṃ bibhra̱ti'nna̍mukhīṃ vi̱rājam । su̱da̱rśa̱ne ca̍ kro̱ñce ca̍ । mai̱nā̱ge ca̍ ma̱hāgi̍rau । śa̱tadvā̱ṭṭāra̍gama̱ntā । sa̱ṃ̱hārya̱nnaga̍ra̱ṃ tava̍ । iti mantrāḥ । kalpo̍'ta ū̱rdhvam । yadi̱ bali̱ṃ̱ haret । hi̱ra̱ṇya̱nā̱bhaye̍ vitu̱daye̍ kaube̱rāyā̱yaṃ ba̍liḥ

wir seien in der Gunst des Verehrungswürdigen. Sie tragen den Glanz, die reiskornmündige Virāj, im Sudarśana- und im Krauñca-[Berg] und im Mainā-, dem großen Berg, mit hundert Toren, [wo] Tāraka endet - deine Stadt vereinend. So [lauten] die Sprüche. Dies ist die Regel von hier an: wenn man den Tribut darbringt, für Hiraṇyanābha, Vitudi, dem Kaubera [Vaiśravaṇa] gehört dieser Tribut,

Asāma: wir moechten/wollen sein (1.Pl. vedischer Subjunktiv/leT von √as) (leṭ I/3). Sumatau: in der Gunst, im Wohlwollen (Lok. Sg. f. von sumati) (f. 7/1). Yajñiyasya: des Verehrungswuerdigen, des Opferwuerdigen (Gen. Sg. m. Adj., substantiviert) (m. 6/1). Śriyaṃ: Śrī (Göttin des Glücks) (f. 2/1). Bibhrati: sie tragen (3.Pl. Praes. Akt. von √bhṛ) (laṭ III/3). Annamukhīṃ: reiskornmuendig, mit einer Speise-/Kornoeffnung (Akk. Sg. f. Adj., zu virājam) (f. 2/1). Virājam: Virāj (die kosmische Herrscherin/Manifestation, Akk. Sg.) (f. 2/1). Sudarśane: im Sudarśana[-Berg] (Lok. Sg., Bergname) (m. 7/1). Ca: und (avy.). Kroñce: im Krauñca[-Berg] (Lok. Sg., Bergname) (m. 7/1). Ca: und (avy.). Maināge: im Mainā[ka]-[Berg] (Lok. Sg., Bergname) (m. 7/1). Ca: und (avy.). Mahāgirau: im grossen Berg (Lok. Sg., Apposition zu maināge) (m. 7/1). Śatadvāṭṭāragamantā Saṃhāryannagaraṃ Tava: Dein (6/1). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Mantrāḥ: Mantra, Spruch (m. 1/3). Kalpaḥ: die Regel, Vorschrift (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Ataḥ: von hier an, henceforth (Adverb) (avy.). Ūrdhvam: aufwärts, nach oben (avy.). Yadi: wenn, so, so wahr (avy.). Baliṃ: der Tribut, die Opfergabe (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Haret: er moege bringen, darbringen (3.Sg. Optativ von √hṛ) (vidhiliṅ III/1). Hiraṇyanābhaye: Hiraṇyanābha (Beiname/Gefolgsmann Kuberas, Dat. Sg.) (m. 4/1). Vitudaye: Vitudi (Beiname/Gefolgsmann Kuberas, Dat. Sg.) (m. 4/1). Kauberāya: dem Kaubera [Vaiśravaṇa] gehoerig (Dat. Sg. Adj.) (m. 4/1). Ayaṃ: dieser (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Baliḥ: der Tribut, die Opfergabe (Akk. Sg. m.) (m. 1/1).

126

सर्वभूतधिपतये न॑म इ॒ति । अथ बलिंहृत्वोप॑तिष्ठे॒त । क्ष॒त्रं क्ष॒त्रं वैश्रव॒णः । ब्राह्मणा॑ वयं॒स्मः । नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिंसीः । अस्मात्प्रविश्यान्न॑मद्धी॒ति । अथ तमग्निमा॑दधी॒त । यस्मिन्नेतत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त । ति॒रोधा॒ भूः । ति॒रोधा॒ भुवः

sarvabhūtadhipataye na̍ma i̱ti । atha baliṃhṛtvopa̍tiṣṭhe̱ta । kṣa̱traṃ kṣa̱traṃ vaiśrava̱ṇaḥ । brāhmaṇā̍ vaya̱ṃ̱smaḥ । nama̍ste astu̱ mā mā̍ hiṃsīḥ । asmātpraviśyānna̍maddhī̱ti । atha tamagnimā̍dadhī̱ta । yasminnetatkarma pra̍yuñjī̱ta । ti̱rodhā̱ bhūḥ । ti̱rodhā̱ bhuvaḥ

Verehrung dem Herrscher über alle Wesen. Sodann, nachdem man den Tribut dargebracht hat, verehre man [ihn]: 'Herrschaft um Herrschaft, o Vaiśravaṇa; wir sind Brahmanen; Verehrung sei dir, verletze mich nicht; nachdem du hiervon eingetreten bist, verzehre die Speise.' Sodann entzünde man jenes Feuer, in dem man diese Handlung vollzieht: 'Verhüllung der Erde, Verhüllung des Luftraums,

Sarvabhūtadhipataye: dem Herrscher ueber alle Wesen (Dat. Sg. Kompositum) (m. 4/1). Nama: Verehrung (Sandhi-Form von namaḥ vor folgendem Vokal) (avy.). Iti: so sei es, auf diese Weise (avy.). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Baliṃ: der Tribut, die Opfergabe (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Hṛtvā: nachdem er dargebracht hat (Gerundium von √hṛ). Upatiṣṭheta: er moege sich naehern/verehren (3.Sg. Optativ Med. von upa+√sthā) (vidhiliṅ III/1). Kṣatraṃ: Herrschaft, Kṣatra-Macht (Vok. Sg. n., invokatorisch wiederholt) (n. 8/1). Kṣatraṃ: Herrschaft, Kṣatra-Macht (Vok. Sg. n., invokatorisch wiederholt) (n. 8/1). Vaiśravaṇaḥ: Vaiśravaṇa (Nom. Sg.; Uebersetzung liest vokativisch, Oberflaeche ist Nominativ) (m. 1/1). Brāhmaṇā (m. 1/3) Vayam: wir (Nom. Pl.) (1/3). Smaḥ: wir sind (1.Pl. Praes. von √as) (laṭ I/3). Namaste: namaḥ + te, Verehrung dir (avy.). Astu: √as (sein) er sollte sein (loṭ III/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Hiṃsīḥ: verletze (nicht) (von √hiṃs, mit vorangehendem mā = Prohibitiv) (leṭ II/1). Asmāt: von diesem, hiervon (Abl. Sg.) (5/1). Praviśya: nachdem er eingetreten ist (Gerundium von pra+√viś). Annam: die Speise (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Addhi: iss! (2.Sg. Imperativ von √ad) (loṭ II/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Tam: jenen (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Agnim: das Feuer (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Ādadhīta: er moege entzuenden/aufstellen (3.Sg. Optativ Med. von ā+√dhā) (vidhiliṅ III/1). Yasmin: in welchem (Lok. Sg., Relativpronomen) (n. 7/1). Etat: dies (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Karma: die Handlung, das Ritual (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Prayuñjīta: er moege vollziehen, anwenden (3.Sg. Optativ Med. von pra+√yuj) (vidhiliṅ III/1). Tirodhā: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Bhūḥ: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (avy.). Tirodhā: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Bhuvaḥ: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (avy.).

127

ति॒रोधा॒स्स्वः॑ । ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्वः॑ । सर्वेषां लोकानामाधिपत्ये॑ सीदे॒ति । अथ तमग्नि॑मिन्धी॒त । यस्मिन्नेतत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त । ति॒रोधा॒ भूस्स्वाहा । ति॒रोधा॒ भुव॒स्स्वाहा । ति॒रोधा॒स्स्व॑स्स्वाहा । ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्व॑स्स्वाहा । यमिन्नस्य काले सर्वा आहुतीर् हुता॑ भवे॒युः

ti̱rodhā̱ssva̍ḥ । ti̱rodhā̱ bhūrbhuva̱ssva̍ḥ । sarveṣāṃ lokānāmādhipatye̍ sīde̱ti । atha tamagni̍mindhī̱ta । yasminnetatkarma pra̍yuñjī̱ta । ti̱rodhā̱ bhūssvāhā । ti̱rodhā̱ bhuva̱ssvāhā । ti̱rodhā̱ssva̍ssvāhā । ti̱rodhā̱ bhūrbhuva̱ssva̍ssvāhā । yaminnasya kāle sarvā āhutīr hutā̍ bhave̱yuḥ

Verhüllung des Himmels, Verhüllung von Erde-Luftraum-Himmel; über alle Welten sollst du herrschen.' Sodann entfache man jenes Feuer, in dem man diese Handlung vollzieht: 'Verhüllung der Erde, svāhā; Verhüllung des Luftraums, svāhā; Verhüllung des Himmels, svāhā; Verhüllung von Erde-Luftraum-Himmel, svāhā.' Zu welcher Zeit alle Opfergüsse für ihn dargebracht wären,

Tirodhās: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Svaḥ: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (avy.). Tirodhā: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Bhūr: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Bhuvas: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Svaḥ: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (avy.). Sarveṣāṃ (m. 6/3) Lokānām: der Welten (Gen. Pl. m.) (m. 6/3). Ādhipatye: in der Oberherrschaft, Souveränität (Lok. Sg.) (n. 7/1). Sīda: sitze, herrsche! (2.Sg. Imperativ von √sad) (loṭ II/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Atha: darauf, nun, jetzt, jetzt folgt, dann, alsdann (avy.). Tam: jenen (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Agnim: das Feuer (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Indhīta: er moege entfachen (3.Sg. Optativ Med. von √indh) (vidhiliṅ III/1). Yasmin: in welchem (Lok. Sg., Relativpronomen) (n. 7/1). Etat: dies (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Karma: die Handlung, das Ritual (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Prayuñjīta: er moege vollziehen, anwenden (3.Sg. Optativ Med. von pra+√yuj) (vidhiliṅ III/1). Tirodhā: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Bhūs: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Svāhā: ein ritueller Ausruf. Möge es so sein (avy.). Tirodhā: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Bhuvas: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Svāhā: ein ritueller Ausruf. Möge es so sein (avy.). Tirodhās: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Svas: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Svāhā: ein ritueller Ausruf. Möge es so sein (avy.). Tirodhā: Verhüllung, Deckung (tiras + dhā) (f. 1/1). Bhūr: Erde (erste der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Bhuvas: Luftraum (zweite der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Svas: Himmel (dritte der drei Vyāhṛtis) (f. 1/1). Svāhā: ein ritueller Ausruf. Möge es so sein (avy.). Yaminn: in welchem (Lok. Sg.; Oberflaeche korrupt fuer 'yasminn', fehlendes 's') (n. 7/1). Asya: von ihm, dessen (Gen. Sg.) (6/1). Kāle: zur Zeit (Lok. Sg. m.) (m. 7/1). Sarvā: ganz, vollstaändig, all, jeder, alles (f. 1/3). Āhutīr: die Opfergüsse (Nom. Pl. f., Vedische i-Stamm-Form āhutīḥ) (f. 1/3). Hutā (participle) Bhaveyuḥ (vidhiliṅ III/3)

128

अपि ब्राह्मण॑मुखी॒नाः । तस्मिन्नह्नः काले प्र॑युन्ञ्जी॒त । पर॑स्सु॒प्तज॑नाद्वे॒पि । मास्म प्रमाद्यन्त॑माध्या॒पयेत् । सर्वार्थास्सिद्ध्य॒न्ते । य ए॑वं वे॒द । क्षुध्यन्निद॑मजा॒नताम् । सर्वार्था न॑ सिद्ध्य॒न्ते । यस्ते॑ वि॒घातु॑को भ्रा॒ता । ममान्तर्हृ॑दये॒ श्रितः

api brāhmaṇa̍mukhī̱nāḥ । tasminnahnaḥ kāle pra̍yunñjī̱ta । para̍ssu̱ptaja̍nādve̱pi । māsma pramādyanta̍mādhyā̱payet । sarvārthāssiddhya̱nte । ya e̍vaṃ ve̱da । kṣudhyannida̍majā̱natām । sarvārthā na̍ siddhya̱nte । yaste̍ vi̱ghātu̍ko bhrā̱tā । mamāntarhṛ̍daye̱ śritaḥ

auch [wenn sie] den Mündern der Brahmanen [gälten] - zu dieser Tagesstunde vollziehe man [das Ritual], jenseits des Schlafenden, nicht möge man den Nachlässigen [dabei] unterrichten. Alle Ziele werden erreicht - wer dies so weiß. Wer hungrig ist und dies nicht kennt, dessen Ziele werden nicht erreicht. 'Der Bruder, der dich vernichten will, wohnt in meinem Herzen -

Api: auch, sogar (avy.). Brāhmaṇamukhīnāḥ: den Muendern der Brahmanen zugewandt/geltend (Nom. Pl. m. Adj., Bezug unklar) (m. 1/3). Tasminn: in jenem (Lok. Sg.) (m. 7/1). Ahnaḥ: des Tages (Gen. Sg. von ahan) (n. 6/1). Kāle: zur Zeit (Lok. Sg. m.) (m. 7/1). Prayunñjīta: er moege vollziehen, anwenden (3.Sg. Optativ Med. von pra+√yuj; Schreibvariante zu prayuñjīta) (vidhiliṅ III/1). Parassuptajanāt: jenseits/fern vom schlafenden Menschen (Abl. Sg., para + supta + jana) (m. 5/1). Vepi: vermutlich 'vā api' (oder auch) - Vokal-Diskrepanz ungeklaert (avy.). Mā: nicht (Prohibitiv-Partikel) (avy.). Sma: emphatische Partikel, oft mit mā im Prohibitiv (etwa: ja nicht) (avy.). Pramādyantam: den Nachlaessigen, Sorglosen (Akk. Sg. m. Praesenspartizip von pra+ā+√mad) (m. 2/1). Ādhyāpayet: er moege lehren (3.Sg. Optativ Kausativ von adhi+√i) (ṇic vidhiliṅ III/1). Sarvārthās: alle Ziele, Zwecke (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Siddhyante: sie werden erreicht/vollendet (3.Pl. Praes. Pass. von √sidh) (laṭ karmaṇi III/3). Ya: welcher (Relativpronomen, mask. Nom. Sg.) (m. 1/1). Evaṃ: so, genau, wirklich, auf diese Weise (avy.). Veda: weiss, kennt (3. Sg. Perfekt von √vid, mit praesentischer Bedeutung, formelhaft in "ya evaṃ veda") (laṭ III/1). Kṣudhyan: hungrig, hungernd (Nom. Sg. m. Praesenspartizip von √kṣudh) (m. 1/1). Idam: dies (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Ajānatām: nicht wissend, unkundig (Praesenspartizip Neg. von √jñā; Kasus/Numerus unklar - Oberflaeche -ām passt weder zu erwartetem Gen.Sg. -ataḥ noch eindeutig zu Gen./Akk.Pl.) (m.). Sarvārthā (m. 1/3) Na: nicht (avy.). Siddhyante (laṭ karmaṇi III/3) Yas: der/welcher (Nom. Sg. m., Relativpronomen) (m. 1/1). Te: dein, von dir (Gen./Dat. Sg. enklitisch) (6/1). Vighātuko: verderblich, vernichtend (Nom. Sg. m. Adj.) (m. 1/1). Bhrātā: der Bruder (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Mama: mein, von mir (Gen. Sg.) (6/1). Antarhṛdaye: im Innern des Herzens (Lok. Sg., antar + hṛdaya) (n. 7/1). Śritaḥ: √śri (ruhen, sich lehnen, stützen) der sich niederliess, der weilt, Zuflucht genommen hat (m. 1/1).

129

तस्मा॑ इ॒ममग्र॒पिण्ड॑ञ्जुहोमि । स मेऽर्था॒न्मा विव॑धीत् । मयि॒ स्वाहा । रा॒जा॒धि॒रा॒जाय॑ प्रसह्यसा॒हिने । नमो॑ व॒यं वैश्रव॒णाय॑ कुर्महे । स मे॒ कामा॒न्काम॒कामा॑य॒ मह्यम् । का॒मे॒श्व॒रो वैश्रव॒णो द॑दातु । कु॒बे॒राय॑ वैश्रव॒णाय॑ । म॒हा॒रा॒जाय॒ नमः॑ । के॒तवो॒ अरु॑णासश्च । ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः । प्र॒ति॒ष्ठांश॒तधा॑ हि । स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् । शि॒वान॒श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः । सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑

tasmā̍ i̱mamagra̱piṇḍa̍ñjuhomi । sa me'rthā̱nmā viva̍dhīt । mayi̱ svāhā । rā̱jā̱dhi̱rā̱jāya̍ prasahyasā̱hine । namo̍ va̱yaṃ vaiśrava̱ṇāya̍ kurmahe । sa me̱ kāmā̱nkāma̱kāmā̍ya̱ mahyam । kā̱me̱śva̱ro vaiśrava̱ṇo da̍dātu । ku̱be̱rāya̍ vaiśrava̱ṇāya̍ । ma̱hā̱rā̱jāya̱ nama̍ḥ । ke̱tavo̱ aru̍ṇāsaśca । ṛ̱ṣa̱yo vāta̍raśa̱nāḥ । pra̱ti̱ṣṭhāṃśa̱tadhā̍ hi । sa̱māhi̍tāso sahasra̱dhāya̍sam । śi̱vāna̱śśanta̍mā bhavantu । di̱vyā āpa̱ oṣa̍dhayaḥ । su̱mṛ̱ḍī̱kā sara̍svati । mā te̱ vyo̍ma sa̱ndṛśi̍

diesem opfere ich diesen ersten Kloß; er möge mir nicht meine Anliegen verwirren. Mir svāhā! Dem König über Könige, dem gewaltsam Bezwingenden - Verehrung erweisen wir Vaiśravaṇa; er, der Herr der Wünsche, gebe mir alle Wünsche, was ich begehre. Dem Kubera Vaiśravaṇa, dem Großkönig, Verehrung.' Die Banner sind Sonnenrot-farben, die Ṛṣis sind windgegürtet; hundertfach ist der feste Halt, versammelt in tausendfacher Fülle. Günstig, höchst friedebringend mögen sie uns sein, die himmlischen Wasser und Kräuter, die gnädige Sarasvatī - nicht komme mir der Himmel abhanden.

Tasmā: dem, fuer den (Dat. Sg., vedisch fuer tasmai) (4/1). Imam: dieses (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Agrapiṇḍam: den ersten Kloss, die Erstlingsopfergabe (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Juhomi: ich opfere (1.Sg. Praes. von √hu) (laṭ I/1). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Me: mein (Gen. Sg. enklitisch) (6/1). Arthān: die Anliegen, Zwecke (Akk. Pl. m.) (m. 2/3). Mā: nicht (Prohibitiv-Partikel) (avy.). Vivadhīt: er moege nicht verwirren/schaedigen (3.Sg. Injunktiv von vi+√vyadh) (leṭ III/1). Mayi: in mir (7/1). Svāhā: ein ritueller Ausruf. Möge es so sein (avy.). Rājādhirājāya: dem Koenig der Koenige (Dat. Sg., rāja+adhirāja) (m. 4/1). Prasahyasāhine: dem gewaltsam Bezwingenden (Dat. Sg., pra+sahya+sāhin) (m. 4/1). Namo: √nam (beugen, grüssen) Verehrung (avy.). Vayaṃ: wir (Nom. Pl.) (1/3). Vaiśravaṇāya: Vaiśravaṇa (= Kubera, Gott des Reichtums, Sohn des Viśravas) (4/1). Kurmahe: wir tun, erweisen (1.Pl. Praes. Med. von √kṛ) (laṭ I/3). Sa: (tad) das, er, als Prefix: mit, zusammen mit, habend, besitzend (m. 1/1). Me: mein, für mich, mir, in mir (4/1). Kāmān: die Wuensche, Begierden (Akk. Pl. m.) (m. 2/3). Kāmakāmāya: dem nach Wuenschen Verlangenden (Dat. Sg., Apposition zu mahyam) (m. 4/1). Mahyam: mir (4/1). Kāmeśvaro: der Herr der Wuensche (Nom. Sg., kāma+īśvara) (m. 1/1). Vaiśravaṇo: Vaiśravaṇa (= Kubera, Gott des Reichtums, Sohn des Viśravas) (1/1). Dadātu: √dā (geben) er möge geben (loṭ III/1). Kuberāya: dem Kubera (Dat. Sg.) (m. 4/1). Vaiśravaṇāya: Vaiśravaṇa (= Kubera, Gott des Reichtums, Sohn des Viśravas) (4/1). Mahārājāya: dem Grosskoenig (Dat. Sg.) (m. 4/1). Namaḥ: √nam (beugen, grüssen) Verehrung, Huldigung (avy.). Ketavo (m. 1/3) Aruṇāsaḥ: sonnenrot, rötlich (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Ca: und (avy.). Ṛṣayo: die Ṛṣis (Nom. Pl.) (m. 1/3). Vātaraśanāḥ: windgegürtet (Nom. Pl. m., vāta+raśana) (m. 1/3). Pratiṣṭhāṃśatadhā Hi: denn, wahrlich (avy.). Samāhitāso: versammelt, vereint (Nom. Pl. m.) (m. 1/3). Sahasradhāyasam Śivā: guenstig, guetig, gnaedig, heilbringend (Adjektiv) (f. 1/3). Naḥ: uns (Dat. Pl. enklitisch) (4/3). Śantamāḥ: hoechst befriedend, wohltuend (Superlativ, Nom. Pl. f.) (f. 1/3). Bhavantu: moegen sie sein (Imp. 3. Pl., von √bhū) (loṭ III/3). Divyā: die himmlischen (Nom. Pl.) (f. 1/3). Āpa: die Wasser (Nom. Pl., von āpaḥ) (f. 1/3). Oṣadhayaḥ: Heilkräuter, Pflanzen (Plural) (f. 1/3). Sumṛḍīkā: die gnaedige, huldvolle (f. 1/1). Sarasvati: reich an Wasserbehältern, Geschmack, Gefallen finden an, Rede, Beredsamkeit, Lehre, Name einer Göttin (f. 1/1). Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). Te: Euer, Dein, das; Dir (6/1). Vyoma: der Himmel, der Aether (n. 1/1). Sandṛśi (leṭ III/1)

130

संवत्सरमेतद्॑ व्रतं॒ चरेत् । द्वौ॑ वा मा॒सौ । नियमस्स॑मासे॒न । तस्मिन्नियम॑विशे॒षाः । त्रिषवणमुदको॑पस्प॒र्शी । चतुर्थकालपान॑भक्त॒स्स्यात् । अहरहर्वा भैक्ष॑मश्नी॒यात् । औदुंबरीभिस्समिद्भिरग्निं॑ परि॒चरेत् । पुनर्मामैत्त्विन्द्रियनित्येतेनाऽनु॑वाके॒न । उद्धृतपरिपूताभिरद्भिः कार्यं॑ कुर्वी॒त

saṃvatsarameta̍d vrata̱ṃ caret । dvau̍ vā mā̱sau । niyamassa̍māse̱na । tasminniyama̍viśe̱ṣāḥ । triṣavaṇamudako̍paspa̱rśī । caturthakālapāna̍bhakta̱ssyāt । aharaharvā bhaikṣa̍maśnī̱yāt । auduṃbarībhissamidbhiragni̍ṃ pari̱caret । punarmāmaittvindriyanityetenā'nu̍vāke̱na । uddhṛtaparipūtābhiradbhiḥ kārya̍ṃ kurvī̱ta

Ein Jahr lang übe man dieses Gelübde, oder auch nur zwei Monate; die Regel [gilt] zusammenfassend, darin bestehen die besonderen Vorschriften: dreimal täglich berühre man Wasser; zur vierten Zeit nehme man Speise und Trank; oder täglich esse man Bettelspeise; mit Feigenbaum-Brennscheiten pflege man das Feuer. 'Wieder möge zu mir die Sinneskraft kommen' - mit diesem Abschnitt beständig [rezitierend], mit herausgehobenen, gereinigten Wassern vollziehe man das Werk.

Saṃvatsaram: ein Jahr (Akk. Sg. n., Akk. der Zeitdauer) (n. 2/1). Etat: dies (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Vrataṃ: Gelübde, religiöse Pflicht (n. 2/1). Caret (vidhiliṅ III/1) Dvau: zwei (Nom./Akk. Dual m.) (numeral). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Māsau: zwei Monate (Akk. Dual m.) (m. 2/2). Niyamas: die Regel, Vorschrift (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Samāsena: zusammenfassend, kurz (Instr. Sg., Adverb) (m. 3/1). Tasmin: darin, in jenem (Lok. Sg.) (m. 7/1). Niyamaviśeṣāḥ: die besonderen Vorschriften (Nom. Pl. m., niyama+viśeṣa) (m. 1/3). Triṣavaṇam: dreimal, zu den drei Pressungszeiten (Akk. Sg. Adverb) (avy.). Udakopasparśī: der Wasserberuehrende (Nom. Sg. m., udaka+upasparśin) (m. 1/1). Caturthakālapānabhaktas: Speise und Trank zur vierten Zeit habend (Nom. Sg. m. Kompositum) (m. 1/1). Syāt: er moege sein (3.Sg. Optativ von √as) (vidhiliṅ III/1). Aharahar: tagtaeglich, Tag fuer Tag (Adverb, Reduplikation von ahar) (avy.). Vā: oder (avy.). Bhaikṣam: Bettelspeise, erbettelte Speise (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Aśnīyāt: er moege essen (3.Sg. Optativ von √aś) (vidhiliṅ III/1). Auduṃbarībhis: mit Feigenbaum-[Scheiten] (Instr. Pl. f., von audumbarī) (f. 3/3). Samidbhir: mit Brennscheiten, Kindling (Instr. Pl., von samidh) (3/3). Agniṃ: das Feuer (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Paricaret (vidhiliṅ III/1) Punar: wieder, zurück (punar + me) (avy.). Mām: mich (Akk. Sg. von aham) (2/1). Aitu: er/es möge kommen (3. Sg. Imperativ von √i, "gehen/kommen") (loṭ III/1). Indriyam: Sinne (n. 1/1). Nityā: bestaendig, staendig (Instr. Sg. f. bzw. adverbial; grammatische Kongruenz unsicher) (f. 3/1). Etena: mit diesem (Instr. Sg. m./n.) (3/1). Anuvākena: mit dem Abschnitt, Anuvāka (Instr. Sg. m.) (m. 3/1). Uddhṛtaparipūtābhir: mit herausgehobenen, gereinigten [Wassern] (Instr. Pl. f. Kompositum) (f. 3/3). Adbhiḥ: mit Wassern (Instr. Pl. f. von ap) (f. 3/3). Kāryaṃ (n. 2/1) Kurvīta (vidhiliṅ III/1)

131

अ॑सञ्च॒यवान् । अग्नये वायवे॑ सूर्या॒य । ब्रह्मणे प्र॑जाप॒तये । चन्द्रमसे न॑क्षत्रे॒भ्यः । ऋतुभ्यस्सं॑वत्सरा॒य । वरुणायारुणायेति व्र॑तहो॒माः । प्र॒व॒र्ग्यव॑दादे॒शः । अरुणाः काण्डऋ॒षयः । अरण्ये॑ऽधीयी॒रन्न् । भद्रङ्कर्णेभिरिति द्वे॑ जपि॒त्वा

a̍sañca̱yavān । agnaye vāyave̍ sūryā̱ya । brahmaṇe pra̍jāpa̱taye । candramase na̍kṣatre̱bhyaḥ । ṛtubhyassa̍ṃvatsarā̱ya । varuṇāyāruṇāyeti vra̍taho̱māḥ । pra̱va̱rgyava̍dāde̱śaḥ । aruṇāḥ kāṇḍaṛ̱ṣayaḥ । araṇye̍'dhīyī̱rann । bhadraṅkarṇebhiriti dve̍ japi̱tvā

Nichts anhäufend, [opfere man] Agni, Vāyu, Sūrya, Brahman, Prajāpati, dem Mond, den Sternbildern, den Jahreszeiten, dem Jahr, Varuṇa und Aruṇa - so [lauten] die Gelübde-Opfer; die Anweisung [gilt] wie beim Pravargya. Die Aruṇas sind die Ṛṣis dieses Abschnitts; im Wald soll man [dies] studieren, nachdem man 'bhadraṅ karṇebhiḥ' zweimal rezitiert hat.

Asañcayavān: nichts anhaeufend, ohne Vorratsbildung (Nom. Sg. m., a+sañcaya+vant) (m. 1/1). Agnaye: dem Agni (Dat. Sg.) (m. 4/1). Vāyave: dem Vāyu (Dat. Sg.) (m. 4/1). Sūryāya: dem Sūrya (Dat. Sg.) (m. 4/1). Brahmaṇe: Brahman, Brahmane (n. 4/1). Prajāpataye: dem Prajāpati (Dat. Sg.) (m. 4/1). Candramase: dem Mond (Dat. Sg.) (m. 4/1). Nakṣatrebhyaḥ: den Sternbildern (Dat. Pl. n.) (n. 4/3). Ṛtubhyas: den Jahreszeiten (Dat. Pl. m.) (m. 4/3). Saṃvatsarāya: dem Jahr (Dat. Sg. m.) (m. 4/1). Varuṇāya: dem Varuṇa (Dat. Sg.) (m. 4/1). Aruṇāya: dem Aruṇa (Dat. Sg.) (m. 4/1). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Vratahomāḥ: die Geluebde-Opfergüsse (Nom. Pl. m., vrata+homa) (m. 1/3). Pravargyavad: wie beim Pravargya[-Ritus] (Adverb mit -vat-Suffix) (avy.). Ādeśaḥ: die Anweisung, Vorschrift (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Aruṇāḥ: die Aruṇas (Nom. Pl. m., Eigenname) (m. 1/3). Kāṇḍaṛṣayaḥ: die Ṛṣis dieses Abschnitts (Nom. Pl. m., kāṇḍa+ṛṣi) (m. 1/3). Araṇye: im Wald (Lok. Sg. n.) (n. 7/1). Adhīyīrann: sie moegen studieren/rezitieren (3.Pl. Optativ Med. von adhi+√i; Oberflaeche mit unerklaertem doppeltem -nn) (vidhiliṅ III/3). Bhadraṅ: Gutes, Glückverheissendes, Heilsames (n. 2/1). Karṇebhir: mit den Ohren (Instr. Pl. von karṇa) (m. 3/3). Iti: so, [Zitatpartikel, schliesst die woertliche Rede] (avy.). Dve: zweimal (Akk. Dual n., adverbial) (numeral). Japitvā: nachdem er rezitiert/gemurmelt hat (Gerundium von √jap).

132

महानाम्नीभिरुदकं सं॑स्प॒र्श्य । तमाचार्यो द॒द्यात् । शिवानश्शन्तमेत्योषधी॑राल॒भते । सुमृडीके॑ति भू॒मिम् । एवम॑पव॒र्गे । धे॑नुर्द॒क्षिणा । कंसं वास॑श्च क्षौ॒मम् । अन्य॑द्वा शु॒क्लम् । य॑थाश॒क्ति वा । एवंस्वाध्याय॑धर्मे॒ण । अरण्ये॑ऽधीयी॒त । तपस्वी पुण्यो भवति तपस्वी पु॑ण्यो भ॒वति

mahānāmnībhirudakaṃ sa̍ṃspa̱rśya । tamācāryo da̱dyāt । śivānaśśantametyoṣadhī̍rāla̱bhate । sumṛḍīke̍ti bhū̱mim । evama̍pava̱rge । dhe̍nurda̱kṣiṇā । kaṃsaṃ vāsa̍śca kṣau̱mam । anya̍dvā śu̱klam । ya̍thāśa̱kti vā । evaṃsvādhyāya̍dharme̱ṇa । araṇye̍'dhīyī̱ta । tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pu̍ṇyo bha̱vati

Nachdem man mit den 'Großnamigen' [Sprüchen] das Wasser berührt hat, gebe der Lehrer es [dem Schüler]; mit 'śivānaśśantametyoṣadhīḥ' berühre man die Kräuter, mit 'sumṛḍīketi' die Erde. So [verfährt man] beim Abschluss. Als Priestergabe [gebe man] eine Kuh, ein Gewand und leinene Kleidung, oder auch anderes Weißes, nach Vermögen; nach dieser Regel des Studiums soll man im Wald studieren - der Asket wird verdienstvoll, der Asket wird verdienstvoll.

Mahānāmnībhir: mit den 'Großnamigen' [Sprüchen] (Instr. Pl. f.) (f. 3/3). Udakaṃ: das Wasser (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Saṃsparśya: nachdem er beruehrt hat (Gerundium von sam+√spṛś). Tam: jenes, dieses [Wasser] (Akk. Sg.) (n. 2/1). Ācāryo: der Lehrer (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Dadyāt: moege geben (Opt., von √dā) (vidhiliṅ III/1). Śivā: guenstig, guetig, gnaedig, heilbringend (Adjektiv) (f. 1/3). Naś: uns (Dat. Pl. enklitisch) (4/3). Śantam: hoechst befriedend, wohltuend (Superlativ, Nom. Pl. f.; Oberflaeche verkuerzt durch Vokalfusion mit folgendem iti) (f. 1/3). Ety: so, [Zitatpartikel] (iti, Oberflaeche durch Vokalfusion/Halbvokalisierung verkuerzt) (avy.). Oṣadhīr: die Heilkraeuter, Pflanzen (Akk. Pl. f., Objekt von ālabhate) (f. 2/3). Ālabhate: er beruehrt, ergreift (3.Sg. Praes. Med. von ā+√labh) (laṭ III/1). Sumṛḍīke: die gnaedige, huldvolle (f. 1/1). Ti: so, [Zitatpartikel] (iti, Oberflaeche durch Vokalfusion verkuerzt) (avy.). Bhūmim: die Erde (f. 2/1). Evam: so, auf diese Weise (avy.). Apavarge: beim Abschluss, bei der Vollendung (Lok. Sg. m.) (m. 7/1). Dhenur: eine Kuh (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Dakṣiṇā: die Priestergabe, das Opferhonorar (Nom. Sg. f.) (f. 1/1). Kaṃsaṃ: ein [Metall-]Gefaess, Becher (Akk. Sg. m.) (m. 2/1). Vāsaḥ: ein Gewand (Nom. Sg. m.; Kasus-Bruch gegenueber dem akkusativischen kaṃsaṃ/kṣaumam, nicht korrigiert) (m. 1/1). Ca: und (avy.). Kṣaumam: leinene Kleidung (Akk. Sg. n.) (n. 2/1). Anyad: etwas anderes (Nom. Sg. n.) (n. 1/1). Vā: oder (avy.). Śuklam (n. 1/1) Yathāśakti: nach Vermoegen, entsprechend der Faehigkeit (Adverb, yathā+śakti) (avy.). Vā: oder, wie, selbst, sogar (avy.). Evaṃ: so, auf diese Weise (avy.). Svādhyāyadharmeṇa: nach der Regel des Selbststudiums (Instr. Sg. m., sva+adhyāya+dharma) (m. 3/1). Araṇye: im Wald (Lok. Sg. n.) (n. 7/1). Adhīyīta: er moege studieren/rezitieren (3.Sg. Optativ Med. von adhi+√i) (vidhiliṅ III/1). Tapasvī: der Asket (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Puṇyo: verdienstvoll, heilig (Nom. Sg. m. Adj.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1). Tapasvī: der Asket (Nom. Sg. m.) (m. 1/1). Puṇyo: verdienstvoll, heilig (Nom. Sg. m. Adj.) (m. 1/1). Bhavati: √bhū (sein, werden, existieren) wird, wird sein (laṭ III/1).

133

ॐ भ॒द्रङ्कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः । भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः । स्थि॒रैरङ्गैस्तुष्टु॒वांस॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒ यदायुः॑ । स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु ॥ ॐ शान्तिः॒ शान्तिः॒ शान्तिः॑

oṃ bha̱draṅkarṇe̍bhiḥ śṛṇu̱yāma̍ devāḥ । bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̱ryaja̍trāḥ । sthi̱rairaṅgaistuṣṭu̱vāṃsa̍sta̱nūbhi̍ḥ । vyaśe̍ma de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ । sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ । sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ । sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ । sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu ॥ oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śānti̍ḥ

[= Vers 1: der Śānti-Pāṭha, hier abschließend wiederholt.] Wir wollen mit den Ohren Gutes hören, ihr Götter, mit den Augen Gutes sehen, ihr Verehrungswürdigen. Mit festen Gliedern und Körpern wollen wir, euch lobpreisend, das von den Göttern bestimmte Lebensalter erreichen. Heil sei uns durch Indra von altem Ruhm, Heil durch Pūṣan, den Allwissenden, Heil durch Tārkṣya, den Unverletzten, Heil gewähre uns Bṛhaspati. Om! Friede! Friede! Friede!

Oṃ: Der Urklang des Universums. Die erste Schwingung der Schöpfung (avy.). Bhadraṃ: Gutes, Glückverheissendes, Heilsames (n. 2/1). Karṇebhiḥ: mit den Ohren (Instr. Pl. von karṇa) (m. 3/3). Śṛṇuyāma: √śru (hören) wir möchten hören (Optativ) (vidhiliṅ). Devāḥ: Götter, Devas (Nom./Vok. Pl. von deva) (m. 8/3). Bhadraṃ: Gutes, Glückverheissendes, Heilsames (n. 2/1). Paśyema: √paś/dṛś (sehen) wir möchten sehen (Optativ) (vidhiliṅ). Akṣabhiḥ: mit den Augen (Instr. Pl. von akṣi) (n. 3/3). Yajatrāḥ: die Verehrungswürdigen, Opferwürdigen (Vok.) (m. 8/3). Sthiraiḥ: mit festen (Instr. Pl. von sthira) (n. 3/3). Aṅgaiḥ: mit den Gliedern (Instr. Pl. von aṅga) (n. 3/3). Tuṣṭuvāṃsaḥ: die Lobpreisenden (Perfekt-Partizip von √stu) (m. 1/3). Tanūbhiḥ: mit den Körpern (Instr. Pl. von tanū) (f. 3/3). Vyaśema: √aś (erreichen, geniessen) wir möchten erlangen (Optativ) (vidhiliṅ). Devahitaṃ: das von den Göttern Bestimmte/Gewährte (n. 2/1). Yat: welches, was (Relativpronomen) (n. 2/1). Āyuḥ: beweglich, lebendig, Langlebigkeit, Lebensspanne, Lebenskraft (n. 2/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Indraḥ: Vedischer Donner- und Heldengott. König der Devas (m. 1/1). Vṛddhaśravāḥ: von altem/gewachsenem Ruhm (vṛddha + śravas) (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Pūṣā: Pūṣan, vedischer Sonnengott, Nährer, Beschützer der Wege (m. 1/1). Viśvavedāḥ: der Allwissende (viśva + vedas) (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Tārkṣyaḥ: Tārkṣya, vedische Gottheit, später mit Garuḍa identifiziert (m. 1/1). Ariṣṭanemiḥ: mit unversehrter Radfelge (ariṣṭa + nemi), Beiname des Tārkṣya (m. 1/1). Svasti: Wohlergehen, Heil, Segen (f. 1/1). Naḥ: von uns (4/3). Bṛhaspatiḥ: der erhabene Herr, der Herr der Weisheit, der Lehrer der Götter (m. 1/1). Dadhātu: √dhā (setzen, geben) er möge gewähren (Imperativ) (loṭ III/1). Oṃ: Der Urklang des Universums. Die erste Schwingung der Schöpfung (avy.). Śāntiḥ: Gemütsruhe, Frieden, Seelenruhe, Heil, Segen (avy.). Śāntiḥ: Gemütsruhe, Frieden, Seelenruhe, Heil, Segen (avy.). Śāntiḥ: Gemütsruhe, Frieden, Seelenruhe, Heil, Segen (avy.).