Hiraṇyagarbha Sūkta
Studien-PDF herunterladenGottheit: Allgemein-Vedisch
Gattung: Sūkta
1
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍ bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt । sa dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāṃ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Im Anfang wurde er zum goldnen Keim. Geboren ward er der alleinige Herr der Schöpfung. Er festigte die Erde und diesen Himmel. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Hiraṇyagarbhaḥ: der goldene Keim; wörtl. hiraṇya (Gold) + garbha (Keim, Embryo) (m. 1/1). Samavartata: er entstand (Imperfekt von sam-√vṛt, Ātmanepada) (laṅ III/1). Agre: am Anfang (n. 7/1). Bhūtasya: des Gewordenen, der Schöpfung (n. 6/1). Jātaḥ: geboren (PPP von √jan) (m. 1/1). Patir: der Herr (m. 1/1). Eka: der alleinige, einzige (m. 1/1). Āsīt: er war (laṅ III/1). Sa: er (m. 1/1). Dādhāra: er festigte, hielt (Perfekt von √dhṛ) (liṭ III/1). Pṛthivīṃ: die Erde (f. 2/1). Dyām: den Himmel (f. 2/1). Uta: und (avy.). Imāṃ: diesen (f. 2/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (Optativ von √vidh) (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.1
2
य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यस्य॑ छा॒यामृतं॒ यस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
ya ā̍tma̱dā ba̍la̱dā yasya̱ viśva̍ u̱pāsa̍te pra̱śiṣa̱ṃ yasya̍ de̱vāḥ । yasya̍ chā̱yāmṛta̱ṃ yasya̍ mṛ̱tyuḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Der Leben und Kraft gibt, des Weisung alle, des Weisung die Götter harren, des Schattenbild Unsterblichkeit und Tod sind. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Ya: der, welcher (m. 1/1). Ātmadā: Lebensodem (ātman) gebend (da) (m. 1/1). Baladā: Kraft (bala) gebend (da) (m. 1/1). Yasya: dessen (m. 6/1). Viśva: alle (m. 1/3). Upāsate: sie warten auf, verehren (upa-√ās) (laṭ III/3). Praśiṣaṃ: die Weisung, das Gebot (f. 2/1). Yasya: dessen (m. 6/1). Devāḥ: die Götter (m. 1/3). Yasya: dessen (m. 6/1). Chāyā: Schatten, Abbild (f. 1/1). Amṛtaṃ: Unsterblichkeit (n. 1/1). Yasya: dessen (m. 6/1). Mṛtyuḥ: der Tod (m. 1/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.2
3
यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद् राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
yaḥ prā̍ṇa̱to ni̍miṣa̱to ma̍hi̱tvaika̱ id rājā̱ jaga̍to ba̱bhūva̍ । ya īśe̍ a̱sya dvi̱pada̱ścatu̍ṣpada̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Der dessen Macht der alleinige König über alles, was atmet und schlummert, über die Kreatur geworden ist, der über diese Zweifüssler und Vierfüssler gebeut. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Yaḥ: der, welcher (m. 1/1). Prāṇato: des Atmenden (Partizip, kollektiv) (n. 6/1). Nimiṣato: des Blinzelnden, Augenschliessenden (Partizip, kollektiv) (n. 6/1). Mahitvā: durch (seine) Grösse (n. 3/1). Eka: allein, einzig (m. 1/1). Id: eben, gerade (Partikel) (avy.). Rājā: König (m. 1/1). Jagato: der (beweglichen) Welt, alles Lebenden (n. 6/1). Babhūva: er wurde (Perfekt von √bhū) (liṭ III/1). Ya: der, welcher (m. 1/1). Īśe: er gebietet, herrscht (√īś, Ātmanepada) (laṭ III/1). Asya: über dieses (Genitiv bei īś) (n. 6/1). Dvipadaś: des Zweifüssigen (m. 6/1). Catuṣpadaḥ: des Vierfüssigen (m. 6/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.3
4
यस्ये॒मे हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा यस्य॑ समु॒द्रं र॒सया॑ स॒हाहुः । यस्ये॒माः प्र॒दिशो॒ यस्य॑ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
yasye̱me hi̱mava̍nto mahi̱tvā yasya̍ samu̱draṃ ra̱sayā̍ sa̱hāhuḥ । yasye̱māḥ pra̱diśo̱ yasya̍ bā̱hū kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Durch dessen Macht jene Schneeberge sind, durch dessen Macht, wie sie sagen, der Ozean samt der Rasa ist, durch dessen Macht diese Himmelsgegenden dessen beide Arme sie sind. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Yasya: dessen, durch dessen (m. 6/1). Ime: diese (m. 1/3). Himavanto: die Schneeberge (m. 1/3). Mahitvā: durch (seine) Grösse (sind) (n. 3/1). Yasya: dessen (m. 6/1). Samudraṃ: den Ozean (m. 2/1). Rasayā: mit der Rasā (dem Weltstrom) (f. 3/1). Saha: zusammen mit (avy.). Āhuḥ: sie sagen, nennen (Perfekt von √ah) (liṭ III/3). Yasya: dessen (m. 6/1). Imāḥ: diese (f. 1/3). Pradiśo: die Himmelsrichtungen (f. 1/3). Yasya: dessen (m. 6/1). Bāhū: die beiden Arme (m. 1/2). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.4
5
येन॒ द्यौरु॒ग्रा पृ॑थि॒वी च॑ दृ॒ळ्हा येन॒ स्वः॑ स्तभि॒तं येन॒ नाकः॑ । यो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मानः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
yena̱ dyauru̱grā pṛ̍thi̱vī ca̍ dṛ̱ḻhā yena̱ sva̍ḥ stabhi̱taṃ yena̱ nāka̍ḥ । yo a̱ntari̍kṣe̱ raja̍so vi̱māna̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Durch den der gewaltige Himmel und die Erde gefestigt ist, durch den die Sonne gestützt wird und das Firmament, der in der Luft den Raum durchdringt. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Yena: durch den (m. 3/1). Dyaur: der Himmel (f. 1/1). Ugrā: gewaltig (f. 1/1). Pṛthivī: die Erde (f. 1/1). Ca: und (avy.). Dṛḻhā: gefestigt (PPP von √dṛh) (f. 1/1). Yena: durch den (m. 3/1). Svaḥ: das Sonnenlicht, der Lichthimmel (n. 1/1). Stabhitaṃ: gestützt (PPP von √stambh) (n. 1/1). Yena: durch den (m. 3/1). Nākaḥ: das Firmament, Himmelsgewölbe (m. 1/1). Yo: der, welcher (m. 1/1). Antarikṣe: im Luftraum (n. 7/1). Rajaso: des Dunstraums (n. 6/1). Vimānaḥ: der Ausmesser, Durchmesser (m. 1/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.5
6
यं क्रन्द॑सी॒ अव॑सा तस्तभा॒ने अ॒भ्यैक्षे॑तां॒ मन॑सा॒ रेज॑माने । यत्राधि॒ सूर॒ उदि॑तो वि॒भाति॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
yaṃ kranda̍sī̱ ava̍sā tastabhā̱ne a̱bhyaikṣe̍tā̱ṃ mana̍sā̱ reja̍māne । yatrādhi̱ sūra̱ udi̍to vi̱bhāti̱ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Auf den die beiden Heerhaufen, die durch seinen Beistand eine Stütze bekamen, im Geiste bebend hinblickten, auf den gestützt die aufgegangene Sonne ihr Licht ausstrahlt. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Yaṃ: auf den (m. 2/1). Krandasī: die beiden Heerlager (Himmel und Erde) (n. 1/2). Avasā: durch (seinen) Beistand (n. 3/1). Tastabhāne: gestützt (Partizip Perfekt Ātmanepada, Dual) (n. 1/2). Abhyaikṣetāṃ: sie beide blickten hin (Imperfekt Dual von abhi-√īkṣ) (laṅ III/2). Manasā: im Geiste (n. 3/1). Rejamāne: bebend (Partizip Präsens Ātmanepada, Dual) (n. 1/2). Yatra: wo (avy.). Adhi: darauf, über (avy.). Sūra: die Sonne (m. 1/1). Udito: aufgegangen (PPP von ud-√i) (m. 1/1). Vibhāti: sie strahlt (vi-√bhā) (laṭ III/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.6
7
आपो॑ ह॒ यद् बृ॑ह॒तीर्विश्व॒मायन्॒ गर्भं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् । ततो॑ दे॒वानां॒ सम॑वर्त॒तासु॒रेकः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
āpo̍ ha̱ yad bṛ̍ha̱tīrviśva̱māya̱n garbha̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīra̱gnim । tato̍ de̱vānā̱ṃ sama̍varta̱tāsu̱reka̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Als da die hohen Gewässer kamen, das All als Keim empfangend, den Agni erzeugend, da entstand er daraus, der alleinige Lebensgeist der Götter. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Āpo: die Gewässer (f. 1/3). Ha: fürwahr (avy.). Yad: als (avy.). Bṛhatīr: die hohen, mächtigen (f. 1/3). Viśvam: das All (n. 2/1). Āyan: sie kamen (Imperfekt von √i) (laṅ III/3). Garbhaṃ: als Keim (m. 2/1). Dadhānā: empfangend, tragend (Partizip Präsens Ātmanepada) (f. 1/3). Janayantīr: erzeugend (Partizip Präsens, Kausativ) (f. 1/3). Agnim: den Agni, das Feuer (m. 2/1). Tato: daraus (avy.). Devānāṃ: der Götter (m. 6/3). Samavartata: er entstand (laṅ III/1). Asur: Lebenshauch, Lebensgeist (m. 1/1). Ekaḥ: der eine, alleinige (m. 1/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.7
8
यश्चि॒दापो॑ महि॒ना प॒र्यप॑श्यद्॒ दक्षं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर्य॒ज्ञम् । यो दे॒वेष्वधि॑ दे॒व एक॒ आसीत्॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
yaści̱dāpo̍ mahi̱nā pa̱ryapa̍śya̱d dakṣa̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīrya̱jñam । yo de̱veṣvadhi̍ de̱va eka̱ āsī̱t kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Der in seiner Grösse sogar die Gewässer überschaute, die den Dakṣa empfingen und das Opfer erzeugten, welcher der alleinige Gott über den Göttern war. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Yaś: der, welcher (m. 1/1). Cid: sogar, auch (avy.). Āpo: die Gewässer (f. 2/3). Mahinā: durch (seine) Grösse (m. 3/1). Paryapaśyad: er überschaute (Imperfekt von pari-√paś) (laṅ III/1). Dakṣaṃ: Dakṣa, die schöpferische Kraft (m. 2/1). Dadhānā: empfangend, tragend (f. 2/3). Janayantīr: erzeugend (Kausativ) (f. 2/3). Yajñam: das Opfer (m. 2/1). Yo: der, welcher (m. 1/1). Deveṣv: unter den Göttern (m. 7/3). Adhi: über (avy.). Deva: Gott (m. 1/1). Eka: der einzige (m. 1/1). Āsīt: er war (laṅ III/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.8
9
मा नो॑ हिंसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिवं॑ स॒त्यध॑र्मा ज॒जान॑ । यश्चा॒पश्च॒न्द्रा बृ॑ह॒तीर्ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥
mā no̍ hiṃsījjani̱tā yaḥ pṛ̍thi̱vyā yo vā̱ diva̍ṃ sa̱tyadha̍rmā ja̱jāna̍ । yaścā̱paśca̱ndrā bṛ̍ha̱tīrja̱jāna̱ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema ॥
Nicht möge er uns schädigen, der der Schöpfer der Erde ist, oder der den Himmel erschaffen hat mit gültigen Gesetzen, und der die schimmernden hohen Gewässer erschaffen hat. - Wer ist der Gott, dem wir mit Opfer dienen sollen?
Mā: nicht (Prohibitivpartikel) (avy.). No: uns (2/3). Hiṃsīj: er möge schädigen (Aorist-Injunktiv von √hiṃs, mit mā) (luṅ III/1). Janitā: der Erzeuger, Schöpfer (m. 1/1). Yaḥ: der, welcher (m. 1/1). Pṛthivyā: der Erde (f. 6/1). Yo: der, welcher (m. 1/1). Vā: oder (avy.). Divaṃ: den Himmel (m. 2/1). Satyadharmā: dessen Gesetze (dharman) wahr, gültig (satya) sind (m. 1/1). Jajāna: er erschuf, erzeugte (Perfekt von √jan) (liṭ III/1). Yaś: der, welcher (m. 1/1). Ca: und (avy.). Āpaś: die Gewässer (f. 2/3). Candrā: schimmernd, glänzend (f. 2/3). Bṛhatīr: die hohen (f. 2/3). Jajāna: er erschuf (liṭ III/1). Kasmai: welchem? (m. 4/1). Devāya: Gott (m. 4/1). Haviṣā: mit Opfergabe (n. 3/1). Vidhema: wir wollen dienen, huldigen (vidhiliṅ I/3).
Ṛgveda 10.121.9
10
प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव । यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥
prajā̍pate̱ na tvade̱tānya̱nyo viśvā̍ jā̱tāni̱ pari̱ tā ba̍bhūva । yatkā̍māste juhu̱mastanno̍ astu va̱yaṃ syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām ॥
Prajāpati, kein anderer als du umspannt schützend alle diese Geschöpfe. Mit welchem Wunsche wir dir opfern, der werde uns zuteil! Wir möchten Gebieter von Reichtümern sein!
Prajāpate: o Prajāpati (Herr der Geschöpfe) (m. 8/1). Na: nicht (avy.). Tvad: als du (Ablativ des Vergleichs) (5/1). Etāni: diese (n. 2/3). Anyo: ein anderer (m. 1/1). Viśvā: alle (n. 2/3). Jātāni: Geschöpfe, Geborenen (n. 2/3). Pari: ringsum (Präverb zu babhūva, getrennt: umfassen) (avy.). Tā: jene (n. 2/3). Babhūva: er hat umfasst (pari-√bhū, Perfekt) (liṭ III/1). Yatkāmās: welchen Wunsch (kāma) hegend (m. 1/3). Te: dir (4/1). Juhumas: wir opfern (√hu) (laṭ I/3). Tan: das (n. 1/1). No: uns (4/3). Astu: es sei, werde zuteil (loṭ III/1). Vayaṃ: wir (1/3). Syāma: wir möchten sein (Optativ von √as) (vidhiliṅ I/3). Patayo: Herren (m. 1/3). Rayīṇām: der Reichtümer (m. 6/3).
Ṛgveda 10.121.10